چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: تنش خشکی محدودیت عمدهای برای تولید و ثبات عملکرد محصولات زراعی میباشد. تجزیه و تحلیل صفات زایشی و پاسخ آنها به خشکی میتواند برای شناسایی ژنوتیپهای برنج متحمل به خشکی مفید باشد. هدف از این مطالعه، ارزیابی رفتار مورفولوژیکی برخی از ژنوتیپهای برنج تحت شرایط محیطی متفاوت در مرحله زایشی بود.
مواد و روش ها: این مطالعه در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری بصورت آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی در سال زراعی1397 انجام گرفت. فاکتورهای آزمایش شامل ژنوتیپهای برنج (IR64 حساس به خشکی و ژنوتیپهایDinorado و Moroberecan متحمل به خشکی) و شرایط محیطی (آبیاری نرمال و آبیاری مجدد) بودند.
یافته ها: تجزیه واریانس داده ها نشان داد که اثر ژنوتیپ، شرایط محیطی و اثر متقابل ژنوتیپ × شرایط محیط برای صفات مورد مطالعه تفاوت معنیداری دارد که بیانگر این امر می باشد که
ژنوتیپهای برنج مورد مطالعه در شرایط محیطی مختلف، رفتار متفاوتی دارند. مقایسه ضرایب همبستگی ساده بین صفات مختلف ژنوتیپهای برنج تحت آبیاری نرمال نشان داد که عملکرد با تعداد پنجه (0/97 ) همبستگی مثبت و معنی داری دارد. اما تحت تنش خشکی عملکرد با تعداد پنجه (0/69- ) همبستگی منفی و با صفات طول برگ پرچم، طول و وزن خوشه، تعداد خوشهچه اولیه و ثانویه، تعداد دانه پر در خوشه و درصد باروری خوشه همبستگی مثبت و معنی داری داشته است. نتایج حاصل از رگرسیون گام به گام برای توجیه تغییرات عملکرد ژنوتیپهای برنج بر اساس صفات مورفولویکی مورد مطالعه تحت شرایط آبیاری نرمال صفات تعداد پنجه، وزن صددانه و تعداد خوشه چه ثانویه و در شرایط تنش خشکی صفات تعداد دانه پر در خوشه و وزن خوشه را بهعنوان مهمترین صفات تبیین کننده تغییرات معرفی نمودند. مقایسه ضرایب مسیر عملکرد و اجزای عملکرد نشان داد که تحت شرایط آبیاری نرمال تعداد پنجه (0/652)، اما تحت شرایط تنش خشکی صفت تعداد دانه پر در خوشه (1/513) بیشترین اثر مستقیم را روی عملکرد داشتند. به طوریکه در تنش خشکی بیشترین ضریب همبستگی را صفت تعداد دانه پر در خوشه با عملکرد دانه (0/931 = r) نشان داد.
نتیجه گیری: بطورکلی ژنوتیپ IR64 تحت تاثیر تنش خشکی برای صفات عملکرد و اجزای عملکرد (نظیر طول خوشه، وزن خوشه، تعداد دانه پر در خوشه و درصد باروری خوشه) کاهش بیشتری نسبت به ژنوتیپهای متحمل نشان داد.
بازنشر اطلاعات | |
![]() |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |