XML English Abstract Print


گروه اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
چکیده:   (59 مشاهده)

چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: جنس پونهسا (Nepeta L.) متعلق به خانواده نعناعیان، دارای گونههای دارویی و اسانسدار بسیار ارزشمندی است که تاکنون بالغ بر 250 گونه از این جنس در جهان و 67 گونه از ایران گزارش شده است. تحقیق حاضر به منظور ارائه یک روش سریع و کارآمد برای کالوس‌زایی و باززایی این گونه دارویی با استفاده از بذر برای ریزازدیادی و استفاده در سایر روش های اصلاحی انجام شده است.
مواد و روش ها:  به منظور بررسی کالوس‌زایی، بذر این گیاه در محیط کشت پایه MS حاوی غلظت‌های مختلف تنظیم کننده‌های رشدی 2,4-D و BAP (صفر، 1، 2، 3 و 4 میلی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ گرم در لیتر) کشت شد. به منظور بررسی باززایی، از تنظیم کننده‌ی رشدی IBA  و BAP (صفر، 1 و 2 میلی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ گرم در لیتر) و برای بررسی ریشه زایی از محیط‌های کشت مختلف 1/2MS, MS (بدون زغال فعال و با زغال فعال)، با تنظیم کننده رشدی IBA (صفر، 1 و 2 میلی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ گرم در لیتر) استفاده شد.
یافته ها: در آزمایش کالوس زایی حدود 10 روز پس از کشت بذور اولین نشانه‌های تشکیل کالوس مشاهده شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس بر کالوس‌زایی نشان­دهنده‌ بی­ معنی بودن تاثیر اثر اصلی تنظیم­کننده رشد BAP و اثر متقابل 2,4-D × BAP بر کالوس‌زایی،حجم کالوس­ و درصد ­جنین زایی بود. در آزمایش باززایی از کالوس، کالوس های ایجاد شده در محیط MS حاوی سطوح مختلف تنظیم کننده رشدی IBA وBAP جهت باززایی غیر‌مستقیم قرار داده شدند. اندازه کالوس ها بعد از دو هفته افزایش یافت و برخی از ریزنمونه ­ها شروع به کالوس­زایی نموده و تعدادی از آن‌ها هم باززا شدند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس در باززایی غیر مستقیم نشان داد که در محیط MS حاوی سطوح مختلف BAP در سطح احتمال 5 درصد، اختلاف معنی­ داری وجود دارد ولی در اثر متقابل تنظیم کننده های رشدی ‌اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس تاثیر تیمارهای مختلف بر ریشه­ زایی هم نشان داد که اثر غلظت های مختلفIBA  و محیط‌کشت MS در سطح احتمال 1 درصد روی این صفت  معنی­ دار است. بنابراین در بین تیمارهای بکار رفته امکان پیدا کردن تیماری که تاثیر بهتری از بقیه دارد وجود دارد.
نتیجه گیری: سطوح مختلف 2,4-D تاثیر متنوعی روی کالوس‌زایی داشت و در تمام سطوح استفاده شده ی 2,4-D، کالوس‌زایی مشاهده شد اما بالاترین درصد کالوس زایی(90 درصد)، کالوس های جنین زا (63درصد) و بزرگترین کالوس‌ها (به میزان 18/4 براساس مقیاس هوکر و نی برز) در محیط کشت تکمیل شده با 1 میلی گرم در لیتر 2,4-D مشاهده شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس بر باززایی نشان داد با توجه به اینکه اثر متقابل دو تنظیم کننده رشدی IBA  و BAP  معنی دار نشد بنابراین استفاده از یکی از این تنظیم کننده رشدی می تواند مفید باشد. بالاترین درصد باززایی و ظهور گیاه‌چه از کالوس (88/9درصد) در محیط MS با تنظیم کننده‌ی رشدی IBA در غلظت 2 میلی‌گرم بر لیتر حاصل شد. بالاترین درصد ریشه‌زایی (100درصد) در محیط 1/2MS  حاوی تنظیم کننده‌ی رشدی IBA در غلظت 1 میلی گرم در لیتر تولید شد. در نهایت برخلاف گزارش هایی مبنی بر ضعف در سازگاری گیاهان حاصل از کشت بافت، بیش از 80 درصد از گیاهچه ها در محیط سازگار شدند.

 

واژه‌های کلیدی: باززایی، پونه‌سای کوهی، ریزنمونه، کالوس، 2، 4-D، IBA
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: بيوتكنولوژي گياهي
دریافت: 1395/9/7 | ویرایش نهایی: 1401/5/15 | پذیرش: 1400/9/1

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 CC BY-NC 4.0 | Journal of Crop Breeding

Designed & Developed by : Yektaweb