دوره 10، شماره 28 - ( زمستان97 1397 )                   جلد 10 شماره 28 صفحات 13-26 | برگشت به فهرست نسخه ها

DOI: 10.29252/jcb.10.28.13


XML English Abstract Print


دانشگاه محقق اردبیلی
چکیده:   (746 مشاهده)
در بین تنش ­های مختلف محیطی، خشکی تاثیر منفی بالایی بر روی میزان تولید محصولات دارد. به منظور بررسی تحمل خشکی در ژنوتیپ­ های گندم دیم، آزمایشی با 36 ژنوتیپ گندم نان تهیه شده از سیمیت در دو شرایط دیم (تنش خشکی) و آبیاری تکمیلی در قالب طرح بلوک ­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال­ زراعی 96-1395 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی مغان مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تفاوت معنی داری بین ژنوتیپ ­ها از نظر عملکرد دانه در هر دو شرایط دیم و آبیاری تکمیلی وجود داشت. تجزیه واریانس مرکب نشان داد که آبیاری تکمیلی باعث افزایش معنی­ دار عملکرد دانه گردید. در شرایط آبیاری تکمیلی ژنوتیپ­ های شماره 22، 34 و 21 به ترتیب با میانگین 143/3، 089/3 و 921/2 تن در هکتار بالاترین عملکرد دانه را به خود اختصاص دادند. تحت شرایط دیم بیشترین عملکرد دانه به میزان 647/2، 610/2 و 558/2 تن در هکتار به ترتیب مربوط به ژنوتیپ­ های شماره 20، 22 و 27 بود. برای شناسائی ژنوتیپ­ های متحمل به خشکی، از شاخص­ های تحمل (TOL)، حساسیت به تنش (SSI)، میانگین بهره ­وری (MPمیانگین هندسی بهره ­وری (GMP)، شاخص تحمل به تنش (STI و شاخص پایداری عملکرد (YSI) استفاده شد. شاخص ­های MP،GMP  و STI همبستگی بالایی با عملکرد تحت شرایط تنش و بدون تنش داشتند و به عنوان شاخص ­های مناسب برای گزینش ژنوتیپ ­های پرمحصول در هر دو شرایط محیطی معرفی شدند. بر اساس تجزیه به مؤلفه­ های اصلی و نمودار سه بعدی، ژنوتیپ­ های شماره 22، 34، 33 و 15 به عنوان ژنوتیپ­ های مقاوم و ژنوتیپ­ های شماره 7، 17، 14 و 1 به عنوان حساس به تنش خشکی شناخته شدند. تجزیه خوشه ­ای به روش Ward’s بر پایه شاخص ­های تحمل به خشکی و عملکرد دانه در هر دو شرایط محیطی ژنوتیپ ­های مورد بررسی را در چهار گروه قرار داد که با نتایج تجزیه به مؤلفه ­های اصلی مطابقت داشت.
متن کامل [PDF 1025 kb]   (252 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي
دریافت: ۱۳۹۶/۱۰/۱۶ | ویرایش نهایی: ۱۳۹۷/۱۲/۱۱ | پذیرش: ۱۳۹۷/۱/۱۴ | انتشار: ۱۳۹۷/۱۲/۱۱

فهرست منابع
1. Aghaee Sarbarzeh, M., M. Rostaee, R. Mohammadi, R. Haghparast and R. Rajabi. 2009. Determination of drought tolerant genotypes in bread wheat. Electronical journal of crop production, 2(1): 1-23 (In Persian).
2. Aghaee-Sarbarzeh, M. and M. Rostaee. 2008. Responses genotypes advanced bread wheat to drought stress conditions in cold and cold temperate. Abstracts of 10th Iranian Congress of Crop Production and Plant Breeding, 18-20, August. Karaj- Iran, 217 pp (In Persian).
3. Blum, A. 1988. Plant breeding for stress environments. CRC, Inc., pp: 43-77.
4. Blum, A. 2005. Mitigation of drought stress by crop management. Available online at: http://www.plant stress.com.
5. Bouslama, M. and W.T. Schapaugh. 1984. Stress tolerance in soybean. I: Evaluation of three screening techniques for heat and drought tolerance. Crop Science Journal, 24: 33-937. [DOI:10.2135/cropsci1984.0011183X002400050026x]
6. Calhoum, D.S., C. Gebeyehu, A. Miranda, S. Rajaram and M. Van Ginkel. 1994. Choosing evaluation environments to increase grain yield under drought conditions. Crop Science, 34: 673-678. [DOI:10.2135/cropsci1994.0011183X003400030014x]
7. Chaves, M.M. and M.M. Oliveira 2004. Mechanisms underlying plant resilience to water deficits: Prospects for water-saving agriculture. Journal of Experimental Botany, 407: 2365-2385. [DOI:10.1093/jxb/erh269]
8. Dhanda, S.S. and G.S. Sethi. 2002. Tolerance to drought stress among selected Indian wheat cultivars. Journal of Agricultural Science, 139: 319-326. [DOI:10.1017/S0021859602002526]
9. Eslami R., M. Tajbakhsh, A.A. Ghafari, M. Roustaei and I. Barnousi. 2011. Evaluation of drought tolerance in drylands wheat genotypes under different moisture conditions. Electronical journal of crop production, 5(2): 129-143 (In Persian).
10. Falconer, D.S. 1990. Selection in different environments: effects on environmental sensitivity and on mean performance. Genetics Research, 56: 57-70. [DOI:10.1017/S0016672300028883]
11. Fernandez, G.C. 1992. Effective selection criteria for assessing plant stress tolerance. Proceeding of the international symposium on adaptation of vegetable and other food crops to temperature water stress, 13-18, August. Taiwan. pp: 257.
12. Fischer, R.A. and R. Maurer. 1978. Drought resistance in spring wheat cultivars. Ι. Grain yield responses. Australian Journal of Agricultural Research, 29: 897-912. [DOI:10.1071/AR9780897]
13. Ilker, E., O. Tartar, F. Aykut-Tonk and M. Tosun. 2011. Determination of tolerance level of some wheat genotypes to post-anthesis drought. Turkish Journal of Field Crop, 16(1): 59-63.
14. Kamrani, M., A. Farzi and A. Ebadi. 2015. Evaluation of grain yield performance and tolerance to drought stress in wheat genotypes using drought tolerance indices. Cereal Research, 5(3): 231-246 (In Persian).
15. Kamrani, M., A. Farzi and M. Shiri. 2017. Evaluation of Drought Tolerance in Some wheat Genotypes using Drought Tolerance Indices. Journal of Crop Breeding, 9: 9-17 (In Persian).
16. Kargar, S.M.A., M.R. Ghannadha, R. Bozorgi-Pour and H.A. Babaei. 2004. An investigation of drought tolerance indices in some soybean genotypes under restricted irrigation conditions. Iranian Journal of Agricultural Science, 35(1): 129-142 (In Persian).
17. Khalilzade, G.H. and H. Karbalai-Khiavi. 2002. Investigation of drought and heat stress on advanced lines of durum wheat. 7th Iranian congress of crop sciences. 24-26, August. karaj, Iran, pp: 563.
18. Kobota, T.J., A. Palta and N.C. Turner. 1992. Rate of development of postanthesis Water deficits and grain filling of Spring Wheat. Crop Science, 32: 1238-1242. [DOI:10.2135/cropsci1992.0011183X003200050035x]
19. Koocheki, A.R., A. Yazdansepas and H.R. Nikkhah. 2005. Effects of terminal drought on grain yield and some morphological traits in wheat (Triticum aestivum L.) genotypes. Iranian Journal of Crop Sciences, 8(1): 14-29.
20. Moghaddam, A. and M. Hadizadeh. 2002. Response of corn (zea mays L.) hybrids and their parental lines to drought using different stress tolerance indices. Seed and Plant, 18(3): 255-272 (In Persian).
21. Mohammadnia, S., A. Asghari, O. Sofalian, H. Mohammaddoust-ChamanAbad and R. Karimizadeh. 2016. Evaluation of Durum Wheat Lines using Drought Stress Indices. Journal of Crop Breeding, 14: 41-53 (In Persian).
22. Nouri, A., A. Etminan, J.A. Teixeira da Silva and R. Mohammadi. 2011. Assessment of yield, yield-related traits and drought tolerance of durum wheat genotypes (Triticum turjidum var. durum Desf.), Australian Journal of Crop Science, 5(1): 8-16.
23. Oweis, T. 1997. Supplemental Irrigation: A highly efficient water-use practice. International Center for Agricultural Research in the Dry Areas (ICARDA), Aleppo, Syria.
24. Passioura, J. 2007. The drought environment: physical, biological and agricultural perspectives. Journal of Experimental Botany, 2: 113-117. [DOI:10.1093/jxb/erl212]
25. Roostaei, M. 2015. Effect of Supplementary Irrigation on Grain Yield and some Agronomic Traits of Bread Wheat Genotypes in Maragheh Conditions of Iran. Seed and Plant Improvement Journal, 1-31: 205-225 (In Persian).
26. Rosielli, A. and J. Hamblin. 1981. Theoritical aspects of selection for yield in stress and non-stress environment. Crop Science, 21: 943-946. [DOI:10.2135/cropsci1981.0011183X002100060033x]
27. Saba, J., M. Moghaddam, K. Ghassemi and M.R. Nishabouri. 2001. Genetic properties of drought resistance indices. Journal of Agricultural Science and Technology, 3: 43-49 (In Persian).
28. Sadeghzade-Ahari, D. 2006. Evaluation of drought stress tolerance in durum elite wheat genotypes. Iranian Journal of Agricultural Science, 8: 30-45 (In Persian).
29. Shafazadeh, M., A. Yazdan Sepas, A. Amini and M. Ghanadha. 2004. Study of terminal drought tolerance in promising winter and facultative wheat genotypes using stress susceptibility and tolerance indices. Seed and Plant, 20(1): 57-71 (In Persian).
30. Sio-Se Mardeh, A., A. Ahmadi, K. Poustini and V. Mohamadi. 2006. Evaluation of drought resistance indices under various environmental conditions. Field crop Research, 98: 222-229. [DOI:10.1016/j.fcr.2006.02.001]
31. Stone, L.R. and A.J. Schlegel. 2006. Yield-water supply relationships of grain sorghum and winter wheat. Agronomy journal, 98: 1359-1366. [DOI:10.2134/agronj2006.0042]
32. Vij, S. and A.K. Tyagi. 2007. Emerging trends in the functional genomics of the abiotic stress response in crop plants. Journal of Plant Biotechnology5: 361-380. [DOI:10.1111/j.1467-7652.2007.00239.x]
33. Yan, W. and M.S. Kang. 2003. GGE Biplot Analysis: A Graphical Tool for Breeders, Geneticists and Agronomists. CRC Press LLC, Boca Roton, Florida. [DOI:10.1201/9781420040371]