دوره 10، شماره 25 - ( بهار 1397 1397 )                   جلد 10 شماره 25 صفحات 7-18 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Safaei Chaeikar S, Rabiei B, Rahimi M. Evaluation of Drought Tolerance Indices in Rice Genotypes (Oryza Sativa L.) . jcb. 2018; 10 (25) :7-18
URL: http://jcb.sanru.ac.ir/article-1-448-fa.html
صفائی چائی‌کار صنم، ربیعی بابک، رحیمی مهدی. ارزیابی شاخص‌های تحمل به تنش خشکی در ژنوتیپ‌های برنج (Oryza sativa L.). پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی. 1397; 10 (25) :7-18

URL: http://jcb.sanru.ac.ir/article-1-448-fa.html


پژوهشکده چای، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، لاهیجان، ایران
چکیده:   (751 مشاهده)

     تنش خشکی یکی از مهم­ترین تنش­های غیرزیستی در گیاهان زراعی است که بر حسب زمان، مدت و شدت تنش می­تواند عملکرد دانه را با تاثیر بر هر یک از اجزای آن کاهش دهد. این پژوهش با هدف ارزیابی پتانسیل ژنتیکی تحمل به خشکی روی عملکرد دانه (شلتوک) در ژنوتیپ­های برنج انجام شد. آزمایش به­صورت دو طرح مجزا در قالب بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان در سال 1385 انجام شد. آبیاری مزرعه آزمایشی در هر دو محیط تنش و بدون تنش، تا ابتدای دوره پنجه­دهی ژنوتیپ­ها به­طور یکسان و به­صورت غرقابی انجام شد. سپس در آزمایش در شرایط خشکی، آبیاری به­طور کامل قطع گردید، در حالی­که در آزمایش در شرایط بدون تنش، آبیاری به­طور کامل تا انتهای دوره رسیدگی انجام شد. نتایج حاصل از مقایسه میانگین شاخص­های مختلف تحمل و حساسیت به خشکی بر اساس عملکرد دانه، ارقام Araguiua، Diwani، دم سفید، دم سرخ و حسن سرایی آتشگاه را به­عنوان ژنوتیپ­های حساس به خشکی معرفی نمودند این ارقام دارای بیشترین حساسیت به خشکی بودند و کمترین عملکرد شلتوک (به ترتیب 68/1، 48/1، 82/1، 96/1 و 14/2 تن در هکتار) را تولید نمودند. همچنین، ارقام نعمت، سپیدرود، IR64، بجار و IR50 بیشترین تحمل را به تنش خشکی نشان دادند و دارای بالاترین عملکرد شلتوک (به ترتیب 07/7، 59/4، 04/4، 03/4 و 38/4 تن در هکتار) بودند. این ارقام برای کشت در سال­های خشک و شرایط کم آب و نیز به­عنوان والدین تلاقی برای افزایش تحمل به خشکی ارقام والدین تجاری برنج توصیه می­شوند. نتایج حاصل از تجزیه به مولفه­های اصلی در شرایط تنش خشکی دو مولفه اصلی را شناسایی نمود که بیش از 98 درصد از واریانس شاخص­ها را توجیه نمودند. ترسیم بای­پلات بر اساس دو مولفه اصلی نشان داد که مولفه اول (پتانسیل عملکرد و تحمل به خشکی) همبستگی مثبت و بالایی را با شاخص­های YS، YP، MP، GMP، HM و STI دارد. دومین مولفه (پاسخ به خشکی) همبستگی مثبت با شاخص­های DRI و RDI داشت. تجزیه خوشه­ای داده­ها بر مبنای تمامی صفات مطالعه شده به روش حداقل واریانس وارد ژنوتیپ­ها را در 4 گروه طبقه­بندی نمود. برآورد میانگین گروه­ها و تفاوت آنها از میانگین کل ژنوتیپ­ها نشان داد که اختلاف معنی­داری بین گروه­ها از نظر کلیه صفات فیزیولوژیک و مرفولوژیک اندازه­گیری شده وجود دارد.
 

متن کامل [PDF 1054 kb]   (293 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: اصلاح نباتات، بیومتری
دریافت: ۱۳۹۴/۶/۳ | ویرایش نهایی: ۱۳۹۷/۴/۱۶ | پذیرش: ۱۳۹۴/۱۰/۱ | انتشار: ۱۳۹۷/۴/۱۷

فهرست منابع
1. Abarshahr, M. 2009. Drought stress tolerance in Rice genotypes. M.Sc. Thesis, Guilan University, Rasht, Iran, 191 pp (In Persian).
2. Abarshahr, M., B. Rabiei and H. Samizadeh-Lahigi. 2011. Assessing genetic diversity of rice varieties under drought stress conditions. Notulae Scientia Biologicae, 3: 114-123. [DOI:10.15835/nsb315618]
3. Acosta-Gollegos, J.A. and M.W. Adams. 1991. Plant traits and yield stability of dry bean (Phaseoulus vulgaris) cultivars under drought stress. The Journal of Agricultural Science-Cambridge Journals, 117: 213-219. [DOI:10.1017/S0021859600065308]
4. Behpouri, A., M. Kheradnam and E. Bijanzadeh. 2006. Evaluation of genetic variation in Rice (Oryza sativa L.) genotypes using some agronomic and morphological traits. Journal of Agricultural Sciences Islamic Azad University, 12: 799-809 (In Persian).
5. Bidinger, F.R., V. Mahalkshmi and G.D.P. Rao. 1978. Assessment of drought resistance in millet. Factors effecting yields under stress. Australian Journal of Agricultural Research, 38: 37-78. [DOI:10.1071/AR9870037]
6. Chaves, M.M., J.S. Pereira, J. Maroco, M.L. Rodriques, C.P.P. Ricardo, M.L. Osorio, L. Carvatho, T. Faria and C. Pinheiro. 2002. How plants cop with water stress in the field photosynthesis and growth? Annals of Botany, 89: 907-916. [DOI:10.1093/aob/mcf105]
7. Fernandes, G.C. 1992. Effective selection criteria for assessing plant stress tolerance. In: Kuo, C. G. (ed.). Proceedings of the International on Adaptation of Vegetables and other Food Crop to Temperature Water Stress, Taiwan, 13-18 August, pp: 257-270.
8. Fischer, R.A. and R. Maurer. 1978. Drought resistance in spring wheat cultivars. I: Grain yield responses. Australian Journal of Agricultural Research, 29: 879-912. [DOI:10.1071/AR9780897]
9. Golabadi, M., A. Arzani and S.A.M. Maibody. 2006. Assessment of drought tolerance in segregating populations in durum wheat. African Journal of Agricultural Research, 5: 162-171.
10. Kohansal Vajargah, F., E. Amiri, F. Paknejad, S. Vazan and S. Kohansal Vajargah. 2010. Determination of suitable drought tolerance indices in rice genotypes. Journal of Crop Production Research, 2: 299-313 (In Persian).
11. Lafitte, R., A. Blum and G. Altin. 2003. Using secondary traits to help identify drought tolerant genotypes. In: Fischer, K. S., R. Lafitte, S. Fukai, G. Altin and B. Hardy, (eds.). Breeding rice for drought-prone environment. International Rice Research Institute. Los Banos, Philippines, 37-48.
12. Levitt, J. 1980. Responses of plants to environmental stresses: Water, radiation, salt and other stresses. Crop research. Academic press, New York, 698 pp.
13. Matsushima, S. 1966. Crop science in rice: Theory of yield determination and its application. Fuji Publishing, Tokyo, 365 pp.
14. Mostajeran, A. and V. Rahimi-Eichi. 2008. Drought stress effects on root anatomical characteristics of rice cultivars (Oryza sativa L.). Pakistan Journal of Biological Science, 11: 2173-2183. [DOI:10.3923/pjbs.2008.2173.2183]
15. Nahvi, M., M. Yazdani, M. Alah-Gholipour and M. Hosieni. 2004. The effects of different intervals of irrigation on water use efficiency and yield of Khazar variety. Journal of Agriculture, 6: 53-70 (In Persian).
16. Nazari, L. and H. Pakniat. 2010. Assessment of drought tolerance in barley genotypes. Journal of Applied Sciences, 10: 151-156. [DOI:10.3923/jas.2010.151.156]
17. Noormand Moayad, F. 1997. Study of quantitative traits variation and their relationships with bread wheat yield in stress and non-stress conditions and determination of drought tolerance indices. M.Sc. Thesis, Tehran University, Tehran, Iran, 145 pp (In Persian).
18. Ouk, Makara, J., M. Basnayake, S. Tsubo, K.S. Fukai, M. Fischerooper and H. Nesbitt. 2006. Use of drought response index for identification of drought tolerant genotypes in rainfed lowland rice. Field Crop Research, 99: 48-58. [DOI:10.1016/j.fcr.2006.03.003]
19. Quizenberry, J.E. 1982. Breeding for drought resistance and plant water use efficiency. In M. N. Christiansen and C.F. Lewis (eds.), Breeding Plant for Less Favorable Environments. Wiley-Interscience, New York, 289-327.
20. Rabiei, B. and S. Safaei Chaeikar. 2008. Breeding Rice for drought prone environments. Guilan University press Rasht, Iran, 187 pp (In Persian).
21. Rahimi, M., H. Dehghani, B. Rabiei and A. Tarang. 2012. Multi-trait mapping of QTLs for drought tolerance indices in rice. Cereal Research, 2: 107-121 (In Persian).
22. Rosielle, A.A. and J. Hamblin. 1981. Theoretical aspects of selection for yield in stress and non stress environments. Crop Science, 21: 943-945. [DOI:10.2135/cropsci1981.0011183X002100060033x]
23. Schonfled, M.A., R.C. Johnson, B. Carver and D.W. Morhinweg. 1988. Water relation in winter wheat as drought resistance indicator. Crop Science, 28: 526-531. [DOI:10.2135/cropsci1988.0011183X002800030021x]
24. Siddique, M.R.B., A. Hamid and M.S. Islam. 2000. Drought stress effects on water relations of wheat. Butanical Bulletin of Academia Sinica, 41: 35-38.
25. Sori, J., H. Dehghani and H. Sabaghpoor. 2005. Study of pea genotypes in drought stress condition. Iranian Journal of Agriculture Science, 36: 1517-1527 (In Persian).
26. Tao, H., H. Brueck, K. Dittert, C. Kreye, S. Lin and B. Sattelmacher. 2006. Growth and yield formation for rice (Oryza sativa L.) in the water-saving ground cover rice production in stressed environments. Springer, The Netherlands, 214 pp. [DOI:10.1016/j.fcr.2005.01.019]
27. Yang, J.C., K. Liu, S.F. Zhang, X.M. Wang, Z.Q. Wang and L.J. Liu. 2008. Hormones in rice spikelets in responses to water stress during meiosis. Acta Agronomica Sinica, 34: 111-118. [DOI:10.1016/S1875-2780(08)60005-X]
28. Zhou, G.S., D.M. Jin and F.Z. Mei. 2007. Effects of drought on rice grain indices at booting stage. Journal of Huazhong Agricultural University, 3: 219-222.

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | Journal of Crop Breeding

Designed & Developed by : Yektaweb