دوره 18، شماره 3 - ( پاییز 1405 )                   جلد 18 شماره 3 صفحات 98-89 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Torabimehr H, Bahraminejad S, Zarei L. (2026). Genetic Diversity Assessment of Cultivated Oat (Avena sativa L.) Genotypes Using the SCoT Marker. , J Crop Breed. 18(3), 89-98. doi:10.66224/jcb.2026.1640
URL: http://jcb.sanru.ac.ir/article-1-1640-fa.html
ترابی مهر حدیث، بهرامی نژاد صحبت، زارعی لیلا.(1405). ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‎های یولاف زراعی (.Avena sativa L) با استفاده از نشانگر SCoT ، پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی. 18 (3) :98-89 10.66224/jcb.2026.1640

URL: http://jcb.sanru.ac.ir/article-1-1640-fa.html


1- گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2- گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران و گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
3- گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران و مرکز تحقیقات غلات، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
چکیده:   (1474 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: یولاف (Avena sativa L.) یکی از محصولات عمده جهان و از تیره غلات (Poaceae) به‎ شمار می‌آید. امروزه یولاف به‎ عنوان یکی از مهم ‎ترین غلات در جهان در نظر گرفته می ‎شود که استفاده اصلی آن به‎ عنوان خوراک دام است و به‎ عنوان منبع مواد مغذی با ارزش نیز برای مصرف انسان مورد استفاده قرار می‎ گیرد. با توجه به کاهش تولید این گیاه، حفظ ذخایر ژنتیکی این گیاه نقشی حیاتی در تأمین امنیت غذایی بشر ایفا می‌کند. به‎ منظور بهره‌مندی از فواید و ویژگی‌های غذایی یولاف، لازم است که کیفیت دانه و پتانسیل عملکرد آن حفظ شود تا نه‎ تنها افزایش بازده اقتصادی تولید کنندگان کشاورزی حاصل شود، بلکه یولاف نیز بتواند به ‎عنوان یک محصول زراعی در رقابت با سایر غلات باقی بماند. مبنای بهبود کمی و کیفی موفق محصولات زراعی، استفاده از تنوع ژنتیکی نهفته است و درک ترکیب ژنتیکی هر گونه گیاهی برای اصلاح نباتات ضروری به‎ شمار می‌آید. بهره‌برداری از تنوع موجود در یک ژرم‌پلاسم می‌تواند به شناسایی والدین مناسب و ارقام بهتری منجر شود و همچنین می‌توان از این تنوع برای بهبود ویژگی‌های ارقام زراعی بهره گرفت. امروزه، پیشرفت در نشانگرهای مولکولی این امکان را فراهم کرده است که روابط بین گونه‌ها و ارزیابی دقیق‌تر و سریع‌تر تنوع ژنتیکی انجام شود. نشانگرهای مولکولی، به ‎ویژه نشانگرهای مبتنی بر DNA همچون SCoT، از ابزارهای کلیدی در تحقیقات تنوع ژنتیکی به ‎شمار می‌روند. نشانگر SCoT (کدون‌های آغاز هدف) یک نشانگر مبتنی بر PCR و جدید است که بر اساس توالی‌های دو طرف نواحی آغازین ژن‌های گیاهی طراحی شده است. از مزایای این نشانگر می‌توان به آسانی و کم‌‎هزینه بودن، چند شکلی بالا، قابلیت آشکارسازی اطلاعات ژنتیکی وسیع و فراگیر بودن آن در ژنوم اشاره کرد. با توجه به این مزایا و هزینه بالای ارزیابی منابع ژنتیکی و شناسایی ارقام، استفاده از نشانگرهای اقتصادی و ساده مانند SCoT می‌تواند تا حدی راهگشا باشد. این پژوهش با هدف بررسی تنوع ژنتیکی در ژنوتیپ‎ های یولاف زراعی (Avena sativa L.) با استفاده از نشانگر SCoT انجام شد.
مواد و روش‎ ها: این پژوهش با استفاده از 148 ژنوتیپ یولاف زراعی دریافت شده از بانک بذر استرالیا (AGG) با منشاء مختلف که در بانک بذر پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه نگه‎داری می‎ شوند، در آزمایشگاه بیوتکنولوژی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی این دانشگاه در سال 1400 انجام شد. به‎ منظور شناسایی تنوع ژنتیکی در ژنوتیپ های یولاف زراعی (Avena sativa L.)، واکنش زنجیره‌ای پلیمراز با استفاده از ۱۲ آغازگر SCoT بر روی DNA استخراج‌شده از برگ به‎ روش دلاپورتا (با تغییراتی جزئی) انجام گرفت. تجزیه خوشه ‎ای و نقطه برش دندروگرام با استفاده از نرم‎افزار SYSTAT13.0 انجام شد. از نرم‌افزار NTSYSpc 2.02 برای به‎ دست آوردن ضریب کوفنتیک برای تجزیه خوشه‌ای، تجزیه به مختصات اصلی و ماتریس تشابه ژنتیکی بر اساس ضریب تشابه جاکارد استفاده شد.
یافته ‎ها: در مجموع، 135 نوار توسط آغازگرها تولید شدند که 84 باند (61/75 درصد) چند شکل بودند. میانگین تعداد کل باندها برای هر آغازگر 11/25 و میانگین باندهای چندشکل هفت بود. بیشترین مقادیر شاخص‎ های نشانگری، از جمله تعداد نوار چند شکل، درصد چند شکلی، شاخص نشانگری، نسبت چندشکلی موثر و قدرت تفکیک، برای آغازگر SCoT1 به‎ دست آمدند که می ‎تواند نشان ‎دهنده‎ ی توان تفکیک بالای این آغازگر در تمایز ژنوتیپ‎ های یولاف باشد. ضرایب تشابه ژنتیکی ژنوتیپ‎ های مورد مطالعه از 0/32 تا 0/87 متغیر بودند. بیشترین شباهت ژنتیکی بین ژنوتیپ‎ های 147 (DUNNART) و 148 (HOUDAN) و کمترین شباهت ژنتیکی بین ژنوتیپ‎ های 113 (WESTON) و 131 (STORMONT IRIS) مشاهده شدند. تجزیه خوشه‎‎ ای بر اساس روش الگوبندی UPGMA و ضریب فاصله جاکارد، ژنوتیپ‎ های یولاف را به شش گروه تقسیم نمود، اکثر ژنوتیپ ‎هایی که دریک گروه قرار گرفتند از نظر منشاء جغرافیایی به هم نزدیک بودند. ژنوتیپ‎ های 116 (SANTA LUZIA) و 144 (FREJA) در دورترین فاصله بر اساس دندروگرام حاصل از تجزیه خوشه ‎ای نسبت به هم واقع شدندکه از لحاظ فاصله ژنتیکی و منشاء جغرافیایی از یکدیگر فاصله زیادی داشتند. تلاقی ژنوتیپ‎ هایی با فاصله ژنتیکی زیاد می ‎تواند جمعیت‎ هایی با تنوع بالاتر را ایجاد کند. بر اساس تجزیه به مختصات اصلی، تغییرات کمی توسط دو مؤلفه اصلی (11/50 درصد) توجیه شد و تا حد زیادی الگوی تنوع ژنتیکی حاصل از روش تجزیه خوشه ‎ای را تأیید نمود که با توجه به میزان سهم پایین واریانس توجیه شده توسط دو مؤلفه در تجزیه به مختصات اصلی، نشانگرهای SCoT پراکنش مناسبی در ژنوم یولاف داشتند و کل ژنوم را اسکن کردند.
نتیجه‎ گیری: پایه و اساس تحقیقات به‌نژادی گیاهان بر تنوع ژنتیکی استوار است؛ در حقیقت، بدون دستیابی به این تنوع، به‌نژادگران شانس چندانی برای ایجاد و ارائه ارقام اصلاح شده جدید نخواهند داشت. به‎ همین دلیل، برنامه‌های اصلاحی یولاف ممکن است تنها به یک بخش محدود از تنوع ژنتیکی موجود در این گونه زراعی وابسته باشند. با توجه به عدم شناخت کافی از پتانسیل ژنتیکی یولاف زراعی در ایران، بررسی تنوع ژنتیکی در ژنوتیپ‌های آن امری ضروری به ‎شمار می‌آید. در مجموع، نتایج به ‎دست آمده از مطالعه حاضر نشان می‎ دهند که نشانگر SCoT ابزار مؤثر و قابل اعتماد برای ارزیابی تنوع ژنتیکی در ژنوتیپ‎ های یولاف است و از تنوع شناسایی شده در این مطالعه می‎توان در برنامه ‎های آتی به ‎نژادی یولاف با هدف شناسایی تلاقی‎ های هدف‎دار و توسعه ارقام استفاده نمود. علاوه بر این، تلاقی ژنوتیپ‎ های با فاصله ژنتیکی زیاد به ایجاد جمعیت ‎هایی با تنوع بالا می ‎تواند کمک نماید.
متن کامل [PDF 1486 kb]   (2 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: اصلاح نباتات مولكولي
دریافت: 1404/10/9 | پذیرش: 1405/3/10

فهرست منابع
1. Ahmadi, J., Fabriki-Ourang, S., & Pour-Aboughadareh, A. (2019). Evaluation of genetic diversity in Aegilops populations possessing D genome using SCoT and TRAP markers [Applicable]. Modern Genetics Journal, 14(3), 221-230. http://mg.genetics.ir/article-1-95-fa.html. [In Persian]
2. Akbari, D. (2021). Evaluation of genetic structure and relationships in durum wheat breeding lines received from ICARDA. Razi University, Kermanshah. Iran.
3. Amini, F., Saeidi, G., & Arzani, A. (2008). Study of genetic diversity in safflower genotypes using agro-morphological traits and RAPD markers. Euphytica, 163, 21-30. [DOI:10.1007/s10681-007-9556-6]
4. Aminizadeh, A., Mohammadi Nezhad, Q., & Nakhoda, B. (2019). Association Analysis of Agronomic Traits of Foxtail Millet Germplasm using AFLP Marker. Agricultural Biotechnology Journal, 11)2(, 173-190. [DOI:10.22103/jab.2019.12104.1051. [In Persian]]
5. Bahraminejad, S., & Amiri, R. (2016). Oats, a forgotten crop with medicinal properties. Razi University Press.
6. Boczkowska, M., & Tarczyk, E. (2013). Genetic diversity among Polish landraces of common oat (Avena sativa L.). Genetic Resources and Crop Evolution, 60, 2157-2169. [DOI:10.1007/s10722-013-9984-1]
7. Buerstmayr, H., Krenn, N., Stephan, U., Grausgruber, H., & Zechner, E. (2007). Agronomic performance and quality of oat (Avena sativa L.) genotypes of worldwide origin produced under Central European growing conditions. Field Crops Research, 101(3), 343-351. [DOI:10.1016/j.fcr.2006.12.011]
8. Chňapek, M., Mikolášova, L., Vivodík, M., Gálová, Z., Hromadová, Z., Ražná, K., & Balážová, Ž. (2022). Genetic diversity of oat genotypes using SCoT markers. Biology and Life Sciences Forum, 11(1), https://doi.org/10.3390/IECPS2021-11926 [DOI:10.3390/IECPS2021-11926.]
9. Cieplak, M., Okoń, S., & Werwińska, K. (2021). Genetic similarity of Avena sativa L. varieties as an example of a narrow genetic pool of contemporary cereal species. Plants, 10(7), 1424. https://doi.org/10.3390/plants10071424 [DOI:https://doi.org/10.3390/plants10071424]
10. Collard, B. C., & Mackill, D. J. (2009). Start codon targeted (SCoT) polymorphism: a simple, novel DNA marker technique for generating gene-targeted markers in plants. Plant molecular Biology Reporter, 27, 86-93. [DOI:10.1007/s11105-008-0060-5]
11. Daneshvar, Z., Saeidi, A., & Beyrami Zadeh, E. (2018). Comparison of the Performance of SCoT and RAPD Markers for Study of Genetic Diversity and Relationships of Anthurium (Anthurium andreanum) Cultivars. Journal of Crop Breeding, 10(28), 101-109. [DOI:10.29252/jcb.10.28.101]
12. [In Persian]
13. Dellapporta, S. (1983). A plant DNA mini preparation: Version II. Plant Molecular Biology Reporter, 1, 19-21. [DOI:10.1007/BF02712670]
14. Ghaderi, S. (2020). Genomic prediction for grain zinc and iron concentrations of einkorn wheat in the west of Iran. Razi University, Kermanshah, Iran.
15. Hu, J., & Vick, B. A. (2003). Target region amplification polymorphism: a novel marker technique for plant genotyping. Plant Molecular Biology Reporter, 21, 289-294. [DOI:10.1007/BF02772804]
16. Kalendar, R. (2007). FastPCR: a PCR primer design and repeat sequence searching software with additional tools for the manipulation and analysis of DNA and protein. Available at www.biocenter.helsinki.fi/programs/fastpcr.htm, Genes, Genomes and Genomics, Special Issue, 1,
17. Kapoor, R., & Choudhary, K. (2018). Genetic diversity analysis of fodder oats (Avena sativa L.) germplasm by microsatellite markers. Agricultural Science and Technology, 19(6), 1367-1379.
18. Khounani, Z., Naghavi, M., Omidi, M., Sabokdast, M., & Kohyakhi, E. T. (2011). Assessment of genetic diversity in the landraces of Ferula gummosa from Iran using AFLP marker. Journal of Medicinal Plants, 10(38), 117-126.
19. Kim, I. S., Hwang, C. W., Yang, W. S., & Kim, C. H. (2021). Multiple antioxidative and bioactive molecules of oats (Avena sativa L.) in human health. Antioxidants, 10(9), 1454. https://doi.org/10.3390/antiox10091454 [DOI:https://doi.org/10.3390/antiox10091454]
20. Mirzaei, S., & Salari, H .(2021). Study on the genetic diversity of tomato's cultivars via SCoT marker. Agricultural Biotechnology Journal, 13(4), 101-120. [DOI:10.22103/jab.2021.15310.1202.]
21. [In Persian]
22. Mohammadi, S. A., & Prasanna, B. (2003). Analysis of genetic diversity in crop plants-salient statistical tools and considerations. Crop Science, 43(4), 1235-1248.. [DOI:10.2135/cropsci2003.1235]
23. Morris, P. F., Connolly, M. S., & St Clair, D. A. (2000). Genetic diversity of Alternaria alternata isolated from tomato in California assessed using RAPDs. Mycological Research, 104(3), 286-292. [DOI:10.1017/S0953756299008758]
24. Powell, W., Morgante, M., Andre, C., Hanafey, M., Vogel, J., Tingey, S., & Rafalski, A. (1996). The comparison of RFLP, RAPD, AFLP and SSR (microsatellite) markers for germplasm analysis. Molecular Breeding, 2, 225-238. [DOI:10.1007/BF00564200]
25. Prevost, A., & Wilkinson, M. (1999). A new system of comparing PCR primers applied to ISSR fingerprinting of potato cultivars. Theoretical and Applied Genetics, 98, 107-112. [DOI:10.1007/s001220051046]
26. Rahmani Asl, R., Bernousi, I., & Abdollahi Mandulakani, B. (2018). Study of Genetic Structure and Diversity of Iranian Wheat Lines and Cultivars using SSR Markers. Journal of Crop Breeding, 10(28), 73-82. https://doi.org/10.29252/jcb.10.28.73 [DOI:10.29252/jcb.10.28.73 [In Persian]]
27. Rana, M., Gupta, S., Kumar, N., Ranjan, R., Sah, R., Gajghate, R., Dwivedi, K., & Ahmed, S. (2019). Genetic architecture and population structure of Oat Landraces (Avena sativa L.) using molecular and morphological descriptors. Indian Journal of Traditional Knowledge (IJTK), 18(3), 439-450.
28. Roldan-Ruiz, I., Dendauw, J., Van Bockstaele, E., Depicker, A., & De Loose, M. (2000). AFLP markers reveal high polymorphic rates in ryegrasses (Lolium spp.). Molecular Breeding, 6, 125-134. [DOI:10.1023/A:1009680614564]
29. Saadlou Parizi, M., Jahanbakhsh Godehkahriz, S., Dashti, H., Saberi Riseh, R., & Hashemi Nasab, H. (2022). Genetic Relationships of Pistacia Species and Cultivars by SCoT Markers. Agricultural Biotechnology Journal, 14(4), 1-20. [DOI:10.22103/jab.2022.18817.1374]
30. Sarvmeili, J., Saidi, A., Farrokhi, N., Pouresmael, M., & Talebi, R. (2020). Assessment of genetic diversity and determination of population structure lentil genotypes Using SSR Markers. Agricultural Biotechnology Journal, 12(1), 45-62. [DOI:10.22103/jab.2020.13507.1114]
31. Sheikhehpour, S., Bahraminejad, S. & Cheghamirza, K. (2014). Morphological and molecular genetic variations of oat genotypes grown in Kermanshah, Iran. Molecular Biology Report, 41, 4023-4030. [DOI:10.1007/s11033-014-3271-x]
32. Tahani, L., Koohi Dehkordi, M., & Dehghanzade, H. (2019). Evaluation of genetic diversity among Iranian chamomilla Matricaria using Scot Markers. Plant Genetic Researches, 6(1), 87-98 https://doi.org/10.29252/pgr.6.1.87 [DOI:10.29252/pgr.6.1.87 [In Persian]]
33. Valentine, J., Cowan, A., & Marshall, A. H. (2011). Oat breeding. Oats: Chemistry and Technology,
34. (Ed. 2), 11-30. https://doi.org/10.1094/9781891127649.002 [DOI:https://doi.org/10.1094/9781891127649.002]
35. Williams, J. G., Kubelik, A. R., Livak, K. J., Rafalski, J. A., & Tingey, S. V. (1990). DNA polymorphisms amplified by arbitrary primers are useful as genetic markers. Nucleic Acids Research, 18(22), 6531-6535. [DOI:10.1093/nar/18.22.6531]
36. Zabet, M., Pishghadam, S., & Alizadeh, Z. (2023). Evaluation of genetic diversity of Alhagi maurorum ecotypes using ISSR and SCoT markers in Razavi, Northern and Southern Khorasan provinces. Agricultural Biotechnology Journal, 15(1), 81-106. [DOI:10.22103/jab.2022.18997.1383]
37. [In Persian]
38. Zarei, P., Badakhshan, h., & mirzaghaderi, Q. (2015). Investigating genetic diversity in wild and cultivated oat genotypes using the SCoT molecular marker. The first international congress and the 13th Iranian genetics congress. Iranian Genetics Association, Tehran, Iran.

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی: یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 | Journal of Crop Breeding

Designed & Developed by: Yektaweb