دوره 18، شماره 2 - ( تابستان 1405 )                   جلد 18 شماره 2 صفحات 23-16 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Moghaddam A, Mofidian S M A. (2026). Estimation of Narrow-sense Heritability and Selection Gain using Poly-cross Progenies Test in Iranian Alfalfa (Medicago sativa L.) Ecotypes. J Crop Breed. 18(2), 16-23. doi:10.61882/jcb.2026.1612
URL: http://jcb.sanru.ac.ir/article-1-1612-fa.html
مقدم علی، مفیدیان سید محمد علی.(1405). برآورد وراثت ‎پذیری خصوصی و بازده ژنتیکی با استفاده از آزمون پلی‎ کراس در اکوتیپ‌های ایرانی یونجه پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی 18 (2) :23-16 10.61882/jcb.2026.1612

URL: http://jcb.sanru.ac.ir/article-1-1612-fa.html

برآورد وراثت ‎پذیری خصوصی و بازده ژنتیکی با استفاده از آزمون پلی‎ کراس در اکوتیپ‌های ایرانی یونجه
علی مقدم*1 ، سید محمد علی مفیدیان1
1- مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج، ایران
چکیده:   (678 مشاهده)

چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: ایران به‎ عنوان یکی از مناطق پیدایش یونجه در جهان دارای تنوع وسیع ژنتیکی در ارتباط با این محصول است. به‎ طور عمومی، افزایش عملکرد یونجه هدف عمده تمام برنامه‌های اصلاحی یونجه است. برای شروع یک برنامه به ‎نژادی در خصوص یک یا چند صفت در یک محصول همانند یونجه، داشتن اطلاعات در خصوص وراثت‎ پذیری صفات به‌ویژه وراثت‎ پذیری خصوصی (nh2) امری ضروری و مهم است. طبق تعریف، وراثت‎ پذیری خصوصی عبارت از نسبت واریانس ژنتیکی افزایشی به واریانس فنوتیپی در یک جمعیت یا مجموعه ‎ای از ژنوتیپ‎ ها است. به‎ طور کلی، اطلاعات در خصوص وراثت‎ پذیری خصوصی صفات زراعی به به‌نژادگر کمک می‎ کند که درک خوبی از پتانسیل اصلاح صفت به روش گزینش داشته باشد. بنابر این، یکی از کاربردهای مهم از برآوردهای وراثت ‎پذیری خصوصی، پیش‎ بینی بازده ژنتیکی حاصل از گزینش بین مواد ژنتیکی مورد بررسی است. این بررسی، با هدف برآورد وراثت‎ پذیری خصوصی و پیش‎ بینی بازده ژنتیکی حاصل از گزینش در بین رقم/ اکوتیپ‎ های داخلی یونجه جهت ایجاد جمعیت ترکیبی یا سنتتیک اجرا شد.
مواد و روش ‎ها: آزمایشی با 10 خانواده ناتنی ( نتاج پلی‎ کراس) حاصل از تلاقی پلی‎ کراس بین 10 ژنوتیپ شامل دو اکوتیپ از یونجه بمی و یزدی، دو رقم معرفی شده آهنگ و ماندگار و همچنین اکوتیپ‎ های یونجه مناطق سرد و معتدل شاملKFA3 ،KFA15 ،KFA13 KFA11، KFA4 و  KFA16در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در کرج طی سال‌های 1401-1399 اجرا شد. آزمایش در شهریور 1399 در مزرعه 400 هکتاری موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در کرج کشت شد و یادداشت‎ برداری‎ ها طی دو سال 1400 و 1401 انجام شدند. صفات مورد بررسی شامل ارتفاع بوته، تعداد ساقه در مترمربع، سرعت رشد مجدد، نمره خواب پاییزی و عملکرد علوفه خشک و تر بودند. تجزیه واریانس دوساله داده‌های مربوط به صفات مورد اندازه‌گیری برمبنای آزمایش کرت خردشده در زمان انجام شد. عوامل ژنوتیپ و سال به‎ عنوان عوامل ثابت و عامل تکرار تصادفی در نظر گرفته شد. جهت محاسبه واریانس افزایشی، ابتدا با استفاده از امید ریاضی میانگین مربعات، واریانس ژنتیکی بین خانواده‌های ناتنی محاسبه گردید. واریانس ژنتیکی بین خانواده‌های ناتنی برابر با کواریانس درون‎ خانواده ناتنی و نشان‎دهنده واریانس افزایشی است. در گیاهان اتوتتراپلوئید همانند یونجه، واریانس ژنتیکی بین خانواده‌های ناتنی برابر با یک چهارم واریانس افزایشی و یک سی و ششم واریانس غالبیت است. برآورد وراثت ‎پذیری خصوصی بر اساس میانگین فنوتیپی دوساله خانواده‌های ناتنی و همچنین پیش‌بینی بازده ژنتیکی حاصل از گزینش بین خانواده ‎ها انجام گرفت. همچنین، ضرایب تغییر فنوتیپی و ژنوتیپی در صفات مختلف محاسبه شدند.
یافته‎ ها: نتایج تجزیه و تحلیل‌های آماری نشان دادند که تفاوت معنی‌داری بین میانگین نتاج پلی‌کراس برای صفات سرعت رشد مجدد و نمره خواب پاییزی در سطح احتمال یک درصد و برای عملکرد علوفه خشک در سطح احتمال پنج درصد وجود داشت. دو خانواده ناتنی Poly-Yazdi و Poly-KFA3 به ‎ترتیب با میانگین 8/7 و 8/6 بیشترین و دو خانواده ناتنی Poly-KFA11 وPoly-KFA15 به‎ ترتیب با میانگین 5/07 و 5/13 کمترین نمره خواب پاییزی را دارا بودند. خانواده ناتنی Poly-KFA3 با عملکرد 22/91 تن در هکتار بیشترین و Poly-KFA15  با میانگین 19/48 تن در هکتار کمترین میزان عملکرد علوفه خشک را داشتند. وراثت‌پذیری خصوصی در صفات ارتفاع بوته، تعداد ساقه در متر مربع، سرعت رشد مجدد، نمره خواب پاییزی، عملکرد علوفه تر و خشک به‎ ترتیب برابر با 0/24، 0/25، 0/94، 0/87، 0/42 و 0/61 درصد برآورد گردید. بیشترین ضریب تغییرات ژنوتیپی به‎ ترتیب مربوط به صفات نمره خواب پاییزی، سرعت رشد مجدد، عملکرد علوفه خشک و تر با 19/65، 10/46، 3/80 و 3/02 درصد و کمترین مربوط به صفات ارتفاع بوته و تعداد ساقه در متر مربع به ترتیب با 1/08 و 1/63 درصد بودند. در خصوص ضریب تغییرات فنوتیپی،  بیشترین تغییرات مربوط به صفات نمره خواب پاییزی، سرعت رشد مجدد، عملکرد علوفه خشک و تر با 21/07، 10/80، 4/85 و 4/65 درصد و کمترین مربوط به صفات ارتفاع بوته و تعداد ساقه در مترمربع به‎ ترتیب با 2/23 و 3/29 درصد بودند.
نتیجه ‎گیری: با توجه به نتایج حاصل از این بررسی در خصوص صفات مختلف، میزان بازده مورد انتظار حاصل از گزینش با استفاده از شدت گزینش 50 درصد و ضریب کنترل والدین 2، برای صفات عملکرد علوفه تر، عملکرد علوفه خشک، ارتفاع و تعداد ساقه در متر مربع، سرعت رشد مجدد 14 روز پس از برداشت و نمره خواب پاییزی به‎ ترتیب برابر با 1/52 تن در هکتار، 0/62 تن در هکتار، 0/4 سانتی متر، 4/21 ساقه در متر مربع، 3/68 سانتی متر و 1/17 برآورد گردیدند. در مجموع، با توجه به نتایج مقایسه میانگین، برآوردهای صورت‎ گرفته در خصوص وراثت‎ پذیری خصوصی و بازده حاصل از گزینش در صفات مختلف، پنج جمعیت Bami، Yazdi، KFA3، KFA13 و KFA16 جهت ایجاد جمعیت سنتتیک جدید انتخاب شدند تا در یک مزرعه ایزوله ابتدا با هم تلاقی یابند.

واژه‌های کلیدی: اکوتیپ، بازده گزینش، مقایسه عملکرد، نتاج پلی‌کراس، وراثت ‎پذیری خصوصی
متن کامل [PDF 1110 kb]   (86 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: اصلاح نباتات
دریافت: 1404/5/21 | پذیرش: 1404/9/29
فهرست منابع
1. Acharya, J. P., Lopez, Y., Gouveia, B. T., Ivone de Bem Oliveira, I. B., Resende Jr. M. F. R., Muñoz, P. R., & Rios, E. F. (2020). Breeding Alfalfa (Medicago sativa L.) Adapted to Subtropical Agroecosystems. Agronomy, 10, 742-755. [DOI:10.3390/agronomy10050742]
2. Brummer, E.C. (1999). Capturing heterosis in forage crop cultivar development. Crop Science, 39, 943-954. [DOI:10.2135/cropsci1999.0011183X003900040001x]
3. Brummer, E.C., Naroofshah, M., & Luth, D. (2000). Re-examining the relationship between fall dormancy and winter hardiness in alfalfa. Crop Science, 40(4), 971-977. [DOI:10.2135/cropsci2000.404971x]
4. Bowley, S. R., & Christie, B. R. (1981). Inheritance of Dry Matter yield in a Heterozygous Population of Alfalfa. Canadian Journal of Plant Science, 61, 313-318. [DOI:10.4141/cjps81-044]
5. Falconer, D. S. (1983). Introduction to quantitative genetics. Second edition, Longman Group Limited Co., New York, USA.
6. Fehr, W. R. (1987). Principles of cultivar development. Vol II, Macmillan Publication Company, New York.
7. Ghasemi, A., Narouierad, M., Mohammadghasemi, M & Bakhshi, B (2024). Evaluation of the Yield and Agronomic Traits of Tropical alfalfa Cultivars in Sistan's Warm and Dry Climate. Journal of Crop Breeding, 16(3), 125-136. DOI: 10.61186/jcb.16.3.125 [In Persian] [DOI:10.61186/jcb.16.3.125]
8. Li, X., & Brummer, E. C. (2012). Applied genetics and genomics in alfalfa breeding. Agronomy, 2, [DOI:10.3390/agronomy2010040]
9. Marinova, D., Dyakova, G., & Mincheva, R. (2024). Breeding Evaluation of Alfalfa (Medicago sativa L.) Polycross Progenies by Multivariate Analysis Based on Agro-morphological Traits. Agricultural Sciences, 77(12), 1870-1878. [DOI:10.7546/CRABS.2024.12.16]
10. Mitra, J., & Natarajan, S. (2002). Polycross progeny test for fodder yield in alfalfa (Medicago sativa L.). Indian Journal of Genetics and Plant Breeding, 62(04), 371-372.
11. Mohammadzadeh Jalaly, H., Valizadeh, M., Nasrollahzade, V., Emaratpardaz, J., Yusefi, M., & Moharramnejad, S. (2017). A Study of Genetic Diversity and Heritability in some of Agronomic Traits in Alfalfa Half-Sib Families. Journal of Crop Breeding, 921, 82-88. [In Persian] [DOI:10.29252/jcb.9.21.82]
12. Monirifar, H., Kanani Notash, R., Sadeghzadeh, M. E., & Zahi, N. (2023). Introduction of "Nafis" the First Iranian Improved Alfalfa Synthetic Variety. Journal of Crop Breeding. 15(47), 30- 40, [In Persian] [DOI:10.61186/jcb.15.47.30]
13. Monirifar, H., Valizadeh, M., Moghaddam, M., & Rahimzadeh Khoie, F. (2006). Inheritance of yield and morphological traits in Iranian alfalfa germplasm. Pajouhesh & Sazandegi, 62, 96-102. [In Persian]
14. Nguyen, H. T. & Sleper, A. (1983). Theory and application of half-sib matings in forage breeding. Theoretical and Applied Genetics, 64, 187-196. [DOI:10.1007/BF00303763]
15. Riday, H. &. Brummer, E.C. (2005). Crop breeding, genetics & cytology: Heterosis in a broad range of alfalfa germplasm. Crop Science, 45, 8-17. [DOI:10.2135/cropsci2005.0008a]
16. Riday, H., Johnson, D. W., Heyduk, K., Raasch, J. A., Darling, M. E., & Sandman, J. M. (2013). Paternity testing in an autotetraploid alfalfa breeding polycross. Euphytica, 194(3), 335-349 [DOI:10.1007/s10681-013-0938-7]
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی: یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 | Journal of Crop Breeding

Designed & Developed by: Yektaweb