fa ارزیابی تنوع مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی برخی توده‌های گشنیز ایرانی (Coriandrum sativum L.) با استفاده از آنالیز چند متغییره اصلاح نباتات General پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsharp;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">چکیده مبسوط</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black"></span></span></b></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">مقدمه و هدف:</span></b><span lang="FA"> گیاه گشنیز یکی از گیاهان دارویی معطر یک ساله از خانواده‌ </span><span dir="LTR">Apiaceae</span> می‌باشد بذر و گیاه این گیاه حاوی اسانس است که در صنایع آرایشی بهداشتی تولید شکلات و نوشیدنی استفاده می شود. این گیاه دارای خاصیت ضد اسپاسم ضد اسهال، ضد رادیکال‌های آزاد اکسیژن و ضد میکروبی می‌باشد. وجود ژرم‌پلاسم گیاهی متنوع از نیازهای اساسی برنامه‌های اصلاحی می‌باشد که امکان تولید ارقام با ویژگی‌های مطلوب را فراهم می‌کند. بنابراین شناسایی ژنوتیپ‌های مختلف به‌عنوان پیش نیاز برنامه های اصلاحی مورد استفاده قرار می گیرد. ویژگی های مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی گیاهان دارویی از جمله صفات مهم است که در بررسی تنوع توده‌های گیاهی مورد استفاده قرار می گیرد.</span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">مواد و روش &shy;ها:</span></b><span lang="FA"> برای بررسی تنوع ژنتیکی توده های گشنیز بر اساس صفات مورفولوژیکی، آنتی‌اکسیدانی و فیتوشیمیایی، 12 توده از نقاط مختلف کشور جمع آوری شد. این آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1399 انجام گرفت. صفات مورفولوژیکی و آنتی‌اکسیدانی بررسی شد. همچنین بذر های به‌دست آمده از گیاهان در سایه خشک شدند سپس ۵۰ گرم از بذرهای خشک شده از توده‌های مختلف در معرض استخراج اسانس به‌وسیله‌ی دستگاه کلونجر به‌مدت سه ساعت قرار گرفت. اسانس‌های استخراج شده در شرایط تاریکی و دمای 4 درجه سانتی گراد نگهداری شدند و سپس یک میکرولیتر از آن‌ها به دستگاه کروماتوگراف گازی متصل به اسپکترومتر جرمی تزریق شد تا نوع ترکیبات آن مشخص شود. ترکیبات اسانس با روش طیف سنج جرمی و کتابخانه </span><span dir="LTR">NIST</span><span lang="FA"> و </span><span dir="LTR">Wiley</span><span lang="FA"> بررسی شدند.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">یافته‌ها:</span></b> <span lang="PRS-AF">نتایج بررسی‌های </span><span lang="FA">مورفولوژیکی و آنتی‌اکسیدانی</span><span lang="PRS-AF"> نشان داد که توده‌ی مشهد بیشترین سطح برگ (2/8 سانتی‌متر مربع)، وزن تر و خشک گیاه (به‌ترتیب 4/52 و 0/56 گرم) و وزن تر برگ را داشتند، مشکین شهر و میانه به‌ترتیب بیشترین میزان فعالیت آنتی‌اکسیدانی را داشتند. نتایج بررسی صفات فیتوشیمیایی نشان داد که ترکیبات اسانس توده‌ها تنوع زیادی داشتند و توده‌ی مشهد بیشترین میزان </span><span dir="LTR">Butanoic acid</span><span lang="FA"> (2/56 درصد)، </span><span dir="LTR">Limonene</span><span lang="FA"> (0/44 درصد)،</span><span dir="LTR">Linaloloxide</span><span lang="FA"> (1/7 درصد)،</span><span dir="LTR">Thymol</span><span lang="FA"> (0/08 درصد)، </span><span dir="LTR">Geraniol</span><span lang="FA"> (0/38 درصد)،</span><span dir="LTR">alpha.-Methyl-.alpha.</span><span lang="FA"> (0/54 درصد)،</span><span dir="LTR">Eicosane </span><span lang="FA">(0/16 درصد) و </span><span dir="LTR">Isophytol</span><span lang="FA"> (0/2 درصد) را داشت. بیشترین میزان همبستگی بین میزان </span><span dir="LTR">Isophytol</span><span lang="FA"> و </span><span dir="LTR">Geraniol</span><span lang="FA"> (0/98= </span><span dir="LTR">r</span><span lang="FA">) بود و کمترین میزان همبستگی بین </span><span dir="LTR">Butanoic acid</span><span lang="FA"> و </span><span dir="LTR">Camphor</span><span lang="FA"> مشاهده شد (0/001= </span><span dir="LTR">r</span><span lang="FA">). تجزیه به عامل‌ها نشان داد که پنج عامل 98/62 درصد واریانس را توجیه ‌کردند. </span><span lang="PRS-AF">همچنین تجزیه خوشه‌ای بر اساس فاصله‌ی اقلیدسی، توده‌های مورد بررسی را در سه گروه اصلی طبقه‌بندی نمود. براساس نتایج این تحقیق، تنوع ژنتیکی قابل توجهی بین توده‌های گشنیز موجود در ایران وجود دارد.</span><span lang="FA"><span style="font-family:"2 Mitra""></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">نتیجه‌گیری:</span></b><span lang="FA"> هدف اصلی این پژوهش بررسی تنوع مورفولوژیکی، آنتی‌اکسیدانی و فیتوشیمیایی بین توده‌های ایرانی گشنیز بود. در بین توده‌های مختلف تنوع گسترده‌ای از نظر ترکیبات اسانس مشاهده گردید.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA"><span style="font-family:"2 Mitra""></span></span></b></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA" style="font-family:"2 Mitra""></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</p> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black">Extended Abstract</span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black">Introduction and Objective:</span></span></b><b> </b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">Coriandrum sativum L. is a medicinal, aromatic, annual plant of the Apiaceae family. The seeds and vegetative body of this plant contain essential oil that is used in cosmetics, health, chocolate and soft drinks</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span 2="" mitra=""><span style="color:#0d0d0d">.</span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d"> It has shown antispasmodic, antidiarrheal, antioxidant, and antimicrobial properties. The basic requirement for plant breeding programs is a diverse germplasm that provides necessary facilities for breeding species with desirable features. Therefore, accurate identification of genotypes is considered as a prerequisite in this manner. The morphological and phytochemical characteristics are the important traits that have been used for diversity research.</span></span><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black"></span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">Material</span></span></b><b> </b><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">and Methods</span></span></b><b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span 2="" mitra=""><span style="color:#0d0d0d"> :</span></span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">In order to evaluate</span></span> <span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">genetic diversity of coriander based on morphological, antioxidant and physiological traits, 12 coriander accessions were collected from different parts of the country. This experiment was conducted based on a randomized complete block design with three replications in research farm of University of Mohaghegh Ardabili in April 2020. The morphological and antioxidant traits were studied also the seeds of accession were dried in the shade. The 50 g of dried seeds of different accessions were </span></span><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">exposed to </span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">hydro-</span></span><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">distillation to </span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">extract the essential oil by Clevenger apparatus for 3 hours. The essential oils were kept in the dark condition at 4 ^◦C, and then 1 &micro;l of them were injected into a Thermoquest- Finnigan GC-MS to determine the type of the constituents. The compositions were identified based on the comparison of mass spectra and NIST and Wiley libraries.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">Results</span></span></b><b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span 2="" mitra=""><span style="color:#0d0d0d"> :</span></span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">The Results of morphological, antioxidant and physiological studies showed that the mashhad accession had the highest leaf area (2.8 cm²), fresh and dry weight of aerial part of plants (4.52 and 0.56 g respectively) and leaf fresh weight. The meshkinshahr and mianeh had the highest antioxidant activity.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">The Results of physiological studies showed that the essential oil compounds were high variable and mashhad accessions were best in Butanoic acid (2.56 %), Limonene (0.44 %), Linaloloxide (1.7 %),Thymol (0.08 %),Geraniol (0.38 %),alpha.-Methyl-.alpha (0.54 %), Eicosane (0.16 %) and Isophytol (0.2 %). </span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">Correlation coefficients among traits showed that Isophytol had highest correlation with Geraniol (0.98) and minimum correlation was observed between Camphor and Butanoic acid (0.001). Factor analysis indicated that the five factors explained 100 of the variability among the accessions. Cluster analysis based on Euclidean distance, divided the accessions into three major groups. The results suggested that there is a considerable genetic variation among coriander accessions.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:90%"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:#0d0d0d">Conclusion</span></span></b><b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span 2="" mitra=""><span style="color:#0d0d0d">:</span></span></span></b> </span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:90%"><span style="color:#0d0d0d"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;">Main purpose of this study was determination of morphological, antioxidant and physiological diversity among coriander accessions in Iran. Significant differences were found among the accessions in all of compounds that were measured.</span></span> </span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:90%"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:90%"><span style="color:#0d0d0d"></span></span></span></span></span></span></span></div> تجزیه خوشه‌ای, تجزیه‌ی عاملی, تنوع ژﻧﺘﻴﻜﻲ, توده‌های گشنیز, همبستگی Cluster analysis, Coriander accessions, Correlation, Factor analysis, Genetic diversity 207 217 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-704-11&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Mohebodini مهدی محب الدینی mohebodini@uma.ac.ir 100319475328460021848 100319475328460021848 Yes Department of Horticultural science, Faculty of Agriculture and Natural resources, Unive rsity of Mohaghegh Ardabili, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده‌ی کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران Roghayeh Fathi رقیه فتحی fathi.r@uma.ac.ir 100319475328460021849 100319475328460021849 No Department of Horticultural science, Faculty of Agriculture and Natural resources, University of Mohaghegh Ardabili, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده‌ی کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران