fa بررسی میزان عملکرد دانه و وضعیت تجمع یون های سدیم، پتاسیم و منیزیم در بافت های مختلف ارقام گندم (Triticum aestivum L.) حساس و متحمل به شوری اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>&nbsp;&nbsp; مطالعه واکنش&shy;های بیوشیمیایی ارقام مختلف گندم به تنش شوری می &shy;تواند منجر به شناسایی سازوکارهای موثر در تحمل شوری گردد. جهت شناسایی الگوی توزیع یونی درگندم، همچنین بررسی تاثیر تنش شوری بر عملکرد دانه و بررسی تاثیرپذیری عملکرد از&nbsp; توزیع یونی در شرایط تنش شوری، مطالعه حاضر صورت گرفت. تحقیق مذکور به&shy; صورت یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با دو سطح شوری و شش رقم گندم متحمل و حساس در دو تکرار در مزرعه پژوهشی دانشگاه شهید باهنر کرمان در سال زراعی 91-1390 &nbsp;انجام شد. غلظت یون&shy;های سدیم (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Na⁺</span></span></strong><strong>)، پتاسیم (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">K⁺</span></span></strong><strong>)، منیزیم (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Mg²⁺</span></span></strong><strong>) و نسبت </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Na⁺/K⁺</span></span></strong><strong> در بافت&shy;های مختلف گیاه شامل پهنک برگ پرچم، خوشه و ریشه و همچنین عملکرد دانه هر بوته اندازه&shy; گیری شد</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">.</span></span></strong><strong> نتایج تجزیه واریانس نشان دهنده معنی&shy; دار بودن برهمکنش شوری و رقم برای اکثر صفات مورد ارزیابی بود. غلظت یون سدیم از ریشه به سمت اندام هوایی بطور معنی&shy; داری کاهش یافت. با افزایش شوری، غلظت یون </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">K⁺</span></span></strong><strong> در ریشه همه ارقام بطور معنی&shy; داری کاهش یافت. غلظت منیزیم نیز در برگ، خوشه و ریشه در اثر تیمار شوری نسبت به تیمار نرمال کاهش یافت.</strong> <strong>در بین ارقام از نظر نسبت </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">K⁺</span></span></strong><strong>/</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Na⁺</span></span></strong> <strong>در کل بافت&shy;های گیاه اختلاف معنی&shy; داری مشاهده شد. رقم مغان 3 با بیشترین مقدار این نسبت در خوشه و ریشه و رقم آرتا&nbsp; با بیشترین مقدار در پهنک برگ، از لحاظ آماری در یک گروه و سایر ارقام در گروه دیگر قرار گرفتند. طبق نتایج حاصل از تجزیه همبستگی ساده فنوتیپی، میزان یون سدیم در بافت&shy;های برگ، خوشه و ریشه بیشترین همبستگی منفی و معنی&shy;دار را با عملکرد دانه در بوته نشان داد.&nbsp; با توجه به کاهش عملکرد دانه گندم در شرایط تنش شوری، تنظیم توزیع یونی از راه&shy;های مختلف از جمله انتخاب ارقام مقاوم و متحمل نسبت به تغییرات یونی می &shy;تواند در کاهش خسارات ناشی از تنش شوری موثر باشد.</strong></span></div> Study of biochemical reactions of wheat cultivars to salinity stress can lead to identification of effective mechanisms for salinity tolerance. To determine the ion distribution pattern in wheat, and the effects of salinity stress and ion distribution on grain yield, this study was carried out. This research was conducted in a factorial experiment with two levels of salinity and six tolerant and sensitive wheat cultivars in two replications at research field of Shahid Bahonar University of Kerman on growing season of 2011-2012. The concentration of sodium (Na ⁺), potassium (K ⁺), magnesium (Mg^{2 +}) ions and Na ⁺ / K ⁺ ratio in different tissues of the plant, including flag leaf, spike and root, and grain yield of each plant, were measured. The results of analysis of variance showed that the interaction effects of salinity on the cultivars were significant in most of the traits. The concentration of sodium ions from the roots to the shoots decreased significantly. With increasing salinity, K + concentration in root of all cultivars decreased significantly. Magnesium concentrations in leaf, spike and root decreased in salinity treatment compared to normal treatment. There was a significant difference between the cultivars in terms of Na⁺ / K⁺ ratio in all tissues and Moghan3 cultivar with the highest ratio in spike and root and Arta cultivar with the highest amount in flag leaf, were statistically in one group and other cultivars in the other group. According to the results of simple phenotypic correlation analysis, the sodium ion content in leaf, spike and root tissues had the highest and negative correlation with grain yield per plant. Regarding the reduction of wheat grain yield under salt stress conditions, one way to reduce the damage caused by salinity stress is through ion distribution regulation which can be done in different ways, including selection of tolerant and resistant cultivars against ionic changes. تنش شوری, غلظت یونی, عملکرد دانه, تحمل شوری Salt stress, Ionic concentration, Grain yield 174 184 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-316-5&slc_lang=fa&sid=1 amin baghizadeh امین باقی زاده amin_4156@yahoo.com 100319475328460012753 100319475328460012753 Yes Department of Biotechnology, Institute of Science and High Technology an Environmental Sciences, Graduate University of Advanced Technology گروه بیوتکنولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی،دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته Mahdieh Aram Kasmaie مهدیه آرام کسمایی m_aram_k@yahoo.com 100319475328460012754 100319475328460012754 No Department of Biotechnology, Graduate University of Advanced Technology گروه بیوتکنولوژی،دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته ghasem mohammadinejad قاسم محمدی نژاد Mohammadinejad@uk.ac.ir 100319475328460012755 100319475328460012755 No Shahid Bahonar University of Kerman دانشگاه شهید باهنر کرمان babak nakhoda بابک ناخدا b.nakhoda@abrii.ac.ir 100319475328460012756 100319475328460012756 No Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران