fa بررسی تنوع مولکولی نواحی فاصله انداز رونویسی شونده داخلی (ITS1,4) در برخی ژنوتیپ های کاهو بيوتكنولوژي گياهي بيوتكنولوژي گياهي پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><span style="color:black;">کاهو</span> <span style="color:black;">از</span> <span style="color:black;">خانواده کاسنیان،</span> برگی، سرمادوست<span style="color:black;"> یک‌ساله، </span>غنی از مواد معدنی، ویتامین&shy; ها و مواد مغذی است<span style="color:black;">. </span>هدف تحقیق حاضر ارزیابی تنوع ژنتیکی 15 رقم و جمعیت کاهو با استفاده از ناحیه <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">ITS</span></span> بود. کیفیت توالی‌ها با استفاده از نرم‌افزار <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">Chromas 2.1.1</span></span> بررسی و سپس با روش <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">ClustalW</span></span> توسط نرم‌افزار <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">MegAlign 5</span></span> هم‌ردیف سازی شده و دندروگرام روابط تبار&shy;زایی و ماتریس تفاوت و تشابه توالی‌ها ترسیم گردیدند. همچنین مقایسه &shy;ای بین کاهوهای مورد استفاده در این تحقیق و سایر گیاهان جنس‌های مختلف خانواده کاسنیان (ارائه‌شده در سایت <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">NCBI</span></span>) صورت گرفت. مقدار عددی نسبت (<span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">dNdS</span></span>) برابر 015/0 بود که نشان‌دهنده انتخاب خالص بر ژن مورد بررسی بوده و باعث تغییرات کلیدی نشده است. تجزیه خوشه‌ای، ژنوتیپ&shy; های مختلف کاهو را در 3 گروه تقسیم و نتوانست بر اساس موقعیت جغرافیایی از هم تفکیک کند؛ اما توانست کاهوهای این تحقیق و سایر گیاهان جنس‌های مختلف خانواده کاسنیان را از هم تفکیک کند. لذا می‌توان نتیجه گرفت که <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">ITS</span></span> می‌تواند ابزاری مناسب جهت ارزیابی‌های ژنتیکی بین‌گونه‌ای و بین جنسی باشد. کمتر از یک بودن عدد <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">dNdS</span></span> و تعداد کم جایگاه‌های حذف و اضافه (از 1551 جایگاه، 376) نشان‌دهنده تغییرات کم بین لاین‌های مختلف بوده لذا شاید عدم توانایی <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">ITS</span></span> در تفکیک درون گونه‌ای جمعیت‌ها به همین دلیل باشد. با توجه به اینکه منشأ یا خواستگاه اولیه گیاهان متعلق به مراکزی است که بیشترین تنوع را دارند و چون جمعیت&shy; های کاهو ورزنه اصفهان دارای بیشترین تنوع بودند در نتیجه ضرورت دارد در جمع&shy; آوری ژرم&shy; پلاسم &shy;های کاهو جهت بهره‌برداری‌های اصلاح نژادی به منطقه ورزنه اصفهان توجه بیشتری شود.</span></div> <div style="text-align: justify;">Lettuce is belong to the <em>Cichorium</em> family with leaf consumption, Annual cold weather plants and rich in minerals, vitamins and nutrients. The aim of the present study was to evaluate the genetic diversity of 15 varieties and lettuce populations using the ITS area. Sequence quality was evaluated using Chromas 2.1.1 software, aligned by MegAlign 5 software and then similarity matrix and dendrogram of phylogenic relationships of Lettuce sequences were conducted using Mega 6 software. Also, a comparison was conducted among the lettuce were used in this research and other plants of the Asteraceae genus family (presented on NCBI site). The numerical value of the ratio (dN/dS) was 0.015, which indicates a pure selection in the examined gene and has not caused any key changes. Cluster analysis split the different genotypes of lettuce into 3 groups and could not differentiate by geographical location but it could separate the lettuce of this research and other plants from different species of the Asteraceae family related by NCBI. Therefore, it can be concluded that ITS can be a suitable tool for genetic evaluations among genus and among species. The inability of ITS marker to separate the intra-species of populations it could be because dN/dS was less than and a small number of deletion and insertion sites (376 out of 1551 positions) indicating low variation between different genotypes and populations. Considering that the Initial origin of the plants is belong to the centers that are most diverse and because varzaneh Lettuce populations of Isfahan have the most varieties, as a result, it is necessary to pay more attention to the Varzaneh region of Isfahan to collection of lettuce germplasms for breeding programs.</div> کاهو, تنوع ژنتیکی, ITS, dN/dS DN/Ds, Genetic Diversity, Lactuca sativa L, ITS 29 39 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-817-1&slc_lang=fa&sid=1 zahran jomeh ghasem abadi زهرا جمعه قاسم آبادی z.ghasemabadi1393@gmail.com 100319475328460010205 100319475328460010205 No Department of Plant Breeding and Biotechnology, Faculty of Agriculture, University of Zabol دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل baratali fakheri براتعلی فاخری siahsar@uoz.ac.ir 100319475328460010206 100319475328460010206 No Department of Plant Breeding and Biotechnology, Faculty of Agriculture, University of Zabol دانشگاه زابل bahman fazeli-nasab بهمن فاضلی نسب bfazelinasab@gmail.com 100319475328460010207 100319475328460010207 Yes Research Department of Agronomy and Plant Breeding, Agricultural Research Institute, University of Zabol, Zabol, Iran پژوهشکده کشاورزی پژوهشگاه دانشگاه زابل، زابل