fa ارزیابی روابط بین صفات مرتبط با توزیع مواد فتوسنتزی و عملکرد دانه ژنوتیپ های گندم تحت شرایط تنش خشکی آخر فصل اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <strong><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">به</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">منظور ارزیابی روابط بین صفات و گروه&shy;بندی ژنوتیپ&shy;های گندم، 11 لاین امید بخش گندم زمستانه به &shy;همراه ارقام اروم، زارع، میهن</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">،</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> پیشگام</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">و زرین در دو سطح آبیاری (آبیاری کامل و قطع آبیاری از مرحله گلدهی) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی میاندوآب در دو سال زراعی 93-1392 و 94-1393 مورد ارزیابی قرار گرفتند</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">.</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> آزمایش به&shy;صورت</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">کرت&shy;های خرد شده در قالب طرح</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">بلوک&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار بود. نتایج نشان داد همبستگی عملکرد دانه در هر دو شرایط با صفات، وزن ساقه، وزن پدانکل، وزن سنبله و شاخص برداشت مثبت و معنی&shy;دار بود. در شرایط نرمال رطوبتی همبستگی عملکرد دانه با محدودیت منبع و محدودیت مخزن با حذف برگ&shy;ها منفی و معنی&shy; دار </span></span></span>&nbsp;<s><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">و</span></span></span></s><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> در حالی که همبستگی آن </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">شرایط تنش کم&shy;آبی با میزان انتقال مجدد و سهم انتقال مجدد همبستگی مثبت و معنی&shy;دار بود. نتایج تجزیه رگرسیون </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نشان </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">داد در شرایط نرمال وزن سنبله، محدودیت مخزن با حذف برگ پرچم و سایر برگ&shy;ها 61 درصد و در شرایط تنش کم&shy;آبی میزان انتقال مجدد، وزن بوته و سهم انتقال مجدد 65 درصد از تغییرات عملکرد دانه را توجیه نموده و به&shy;عنوان صفات مؤثر بر عملکرد دانه شناسایی شدند. بر اساس نتایج تجزیه کلاستر ژنوتیپ&shy;ها در شرایط نرمال به پنج گروه و در شرایط تنش رطوبتی به چهار گروه تقسیم شدند. در تجزیه به عامل‌ها از طریق تجزیه</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">به</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مولفه‌های</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اصلی در هر دو شرایط سه عامل شناسایی شدند که در شرایط نرمال 40/71 درصد و در شرایط تنش کم آبی 79/65 درصد از تغییرات داده‌ها را تبیین کردند.</span></span></span></strong> In order to study the relationships among traits and grouping genotypes of wheat, 11 promising lines of winter wheat along with Orum, Zareh, Mihan, Zarrin&nbsp; and peshgam &nbsp;cultivars were evaluated under two levels of irrigation (complete irrigation and cutting irrigation from flowering to maturity) at Agricultural Research Station of Miandoab during 2013-2014 and 2014-2015 growing seasons. The experiment was conducted as a split plot based on randomized complete block design with three replications. Results showed that the correlation of grain yield was significantly positive with stem weight, peduncle weight, spike weight and harvest index in both conditions. In normal moisture conditions correlation of grain yield with source limitation and limitation of sink by removing the leaves was significantly negative while in water stress conditions its correlation with remobilization rate and contribution of remobilization was significantly positive. Results of regression analysis showed that in normal conditions spike weight, sinks limitations by removing flag leaf and other leaves and in water stress conditions remobilization rate, stem weight and contribution of remobilization justified 61 and 65 percent the variations in grain yield, respectively, and they were identified as traits affecting grain yield. Based on the result of Cluster analysis the genotypes were divided into five groups in normal conditions and into four groups under stress condition. In factor analysis through principal component analysis, three factors were identified in both conditions that explained 71.40 and 65.79 percent of data variations in normal and water stress conditions, respectively. انتقال مجدد, تجزیه کلاستر, رگرسیون, گندم, همبستگی Cluster Analysis, Correlation, Regression, Remobilization, Wheat 10 21 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-297&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Javad Talebzadeh1 سیدجواد طالب زاده 10031947532846009508 10031947532846009508 No Department of Agriculture Urmia University دانشگاه ارومیه Hashem Hadi هاشم هادی 10031947532846009509 10031947532846009509 Yes Department of Agriculture Urmia University دانشگاه ارومیه Reza Amirnia رضا امیرنیا 10031947532846009510 10031947532846009510 No Department of Agriculture Urmia University دانشگاه ارومیه Mehdi Tajbakhsh مهدی تاجبخش 10031947532846009511 10031947532846009511 No Department of Agriculture Urmia University دانشگاه ارومیه Mohammad Rezaei Morad Ali محمد رضایی مرادعلی 10031947532846009512 10031947532846009512 No Agricultural Research Center of West Azerbaijan مرکز تحقیقات کشاورزی آذربایجان غربی