fa ارزیابی اثرات ژنوتیپ و محیط بر صفات مرفولوژیکی و زراعی در اکوتیپ‌های مختلف سیاهدانه (.Nigella sativa L) اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;سیاهدانه با نام علمی </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Nigella sativa L.</span></span></span></em></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">یکی از گیاهان دارویی تیره </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Ranunculaceae</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> است، </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">که دانه‌های آن حاوی روغن، پروتئین، آلکالوئید (مثل نیجلیسین و نیجلیدین)، کینون‌ها (مانند تیموکینون)، ساپونین و اسانس فرار می‌باشند. تنوع ژنتیکی رکن اصلی بیش‌تر برنامه‌های اصلاحی بوده و انجام گزینش وابسته به وجود تنوع ژنتیکی مطلوب در صفات مورد بررسی می‌باشد. از این رو، به&shy; منظور تعیین تنوع ژنتیکی تعدادی از اکوتیپ‌های سیاهدانه و انتخاب بهترین اکوتیپ‌های گیاه دارویی سیاهدانه بومی ایران، آزمایشی در استان اردبیل به صورت طرح بلوک&shy;های کاملاً تصادفی با 4 تکرار و در دو مکان از نظر صفات مورفولوژیکی و زراعی انجام پذیرفت. نتایج تجزیه واریانس داده‌ها تفاوت معنی‌داری بین صفات مورد بررسی در هر دو مکان نشان داد، که بیانگر وجود تنوع ژنتیکی بین اکوتیپ‌ها و متفاوت بودن اثر مکان بر میزان عملکرد و صفات مورفولوژیک اکوتیپ‌های سیاهدانه است. براساس نتایج تجزیه همبستگی، صفات عملکرد بیولوژیک، تعداد برگ، تعداد انشعابات ساقه، تعداد گل و کپسول در بوته به&shy; عنوان صفات مهم و تأثیرگذار بر عملکرد دانه شناخته شده‌اند. در مجموع مقایسه میانگین عملکرد دانه نشان داد که اکوتیپ‌های کرج، اردبیل1، تاکستان، همدان و لردگان از نظر عملکرد دانه در هر دو مکان از سایر اکوتیپ‌ها برتر بودند.</span></span></strong><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">Black cumin (<em>Nigella sativa</em> L.) is one of the medicinal plants of Ranunculaceae family. Its seeds are containing oils, proteins, alkaloids (such as nigellicine and nigellidine), quinines (such as thymoquinone), sapiens and essential oil. Genetic diversity is important in breeding programs, so that selection depends on the existence of genetic diversity in traits. Therefore, an investigation was carried out to select the most successful Black cumin ecotype (s) and to assess the genetic diversity according to the morphological and agronomical traits in some of black cumin ecotypes at two locations based on randomized complete block design with 4 replications (in the research filed of Mohaghegh Ardabili University and Khalkhal city). The results of analysis of variance showed significant differences among studied traits in both locations, wich indicates the existance of genetic variation between ecotypes and the difference in location effect on yield and morphological traits of black cumin ecotypes. According to the results of correlation analysis, it can be concluded that the biological yield, leaf number, number of stem branches and number of flowers and follicle were the most important and effective traits affecting yield and considering that among genotypes, the biggest diversity were observed for these traits, therefore, selecting and breeding for these traits can ideally improve the grain yield. Comparison of means of grain yield showed that Karaj, Ardabil 1, Takestan, Hamadan, Lordegan ecotypes were superior to other ecotypes in both locations.</div> سیاهدانه, تجزیه همبستگی, تنوع ژنتیکی, عملکرد بذر Nigella sativa L, Genetic Diversity, Seed Yield, Correlation Analysis 108 117 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-704-3&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Mohebodini مهدی محب الدینی mohebodini@uma.ac.ir 100319475328460011155 100319475328460011155 Yes department of horticultural science دانشگاه محقق، گروه علوم باغبانی Narges Mehri نرگس مهری ns.mehri@gmail.com 100319475328460011156 100319475328460011156 No department of horticultural science دانشگاه محقق، گروه علوم باغبانی Roghayeh Fathi رقیه فتحی fathi.r@student.uma.ac.ir 100319475328460011157 100319475328460011157 No department of horticultural science دانشگاه محقق، گروه علوم باغبانی