fa تاثیر تنش خشکی بر صفات کلروفیل و پرولین در ژنوتیپ‌های مختلف سویا (Glycine max) اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">سویا از نظر مقاومت به خشکی درگروه گیاهان حساس قرار می‌گیرد و افزایش عملکرد آن مستلزم انتخاب ارقام متحمل و سازگار با توجه به شرایط اقلیمی نیمه خشک یا کم‌آب ایران می‌باشد. در این تحقیق، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با سه تکرار در سال 1392 اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل 8 ژنوتیپ سویا و 6 سطح تنش خشکی (شاهد یا آبیاری در تمام مراحل رشد به‌طور منظم، تنش شدید در مرحله رشد رویشی، تنش شدید در مرحله گلدهی، تنش شدید در مرحله غلاف&shy;دهی، تنش شدید در مرحله گلدهی و غلاف‌دهی و تنش ملایم در تمام مراحل رشد) بودند.</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> نتایج نشان داد که تنش خشکی باعث کاهش معنی&shy;داری در سطح احتمال یک درصد در میزان رنگریزه فتوسنتزی کلروفیل (شامل کلروفیل </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">a</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">b</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و کل) و افزایش معنی&shy;داری در سطح احتمال یک درصد در میزان اسید آمینه پرولین در تیمارهای مختلف شده است به&shy;طوری&shy;که در سطح شاهد میزان کلروفیل کل (350/0</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">=</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> میانگین کل)، کلروفیل </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">a</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> (250/0 </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">=</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> میانگین کل) و کلروفیل </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">b</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> (100/0 </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">=</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> میانگین کل)&nbsp; حداکثر و میزان پرولین (032/0 </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">=</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> میانگین کل) حداقل و</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> سطوح تنش خشکی ملایم در تمام مراحل رشد و تنش خشکی شدید از شروع مراحله گلدهی تا پایان غلاف‌دهی، کمترین میزان کلروفیل کل </span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(230/0 </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">=</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> میانگین کل)، کلروفیل </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">a</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> (170/0</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">=</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> میانگین کل) و کلروفیل </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">b</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> (060/0 </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">=</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> میانگین کل) </span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">و بیشترین میزان پرولین </span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(140/0 </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">=</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> میانگین کل)</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> را داشتند. مقایسه میانگین‌های صفات کلروفیل و پرولین تحت تنش خشکی نشان داد که ژنوتیپ‌های</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">032 </span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;و </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">HillCE</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> متحمل و ژنوتیپ‌های </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Ford</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Sahar</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> حساس می‌باشند.</span></span></span></span></strong> Soybean (<em>Glycine max</em>) is sensitive to drought stress, and increasing its yield, requires the selection of tolerate varieties which are adapted to semiarid or low water climates of Iran. In this research, the experiment was performed based on a factorial completely randomized design with three replications at 2013. Experimental factors were consisted of 8 genotypes of soybeans and 6 levels of drought stress ( irrigation in all growth stages as control treatment, intense stress in vegetative growth stage, intense stress in flowering stage, intense stress in pod stage, intense stress in flowering stage and pod stage and mild stress at all growth stages). The results showed that the drought stress significantly reduced the chlorophyll photosynthetic pigment (including chlorophyll a, b and total) and significantly increased the proline in different treatments so that, the control factor (irrigation in all growth stages) had the highest total chlorophyll (&mu;= 0.350), a (&mu;= 0.250) and b (&mu;= 0.100) and also it had the lowest level in control treatment namely proline (&mu;= 0.032).&nbsp; Mild Drought stress at all stages of growth and also severe drought stress from start flowering to finish pod&nbsp; levels had&nbsp; the lowest&nbsp; total chlorophyll (&mu;= 0.23), a (&mu;= 0.170)&nbsp; and&nbsp; b (&mu;= 0.060) and also, it had&nbsp; the highest proline (&mu;= 0.140). Comparison of means of chlorophyll and proline traits under the drought stress showed that genotypes 032 and HillCE were tolerant and genotypes Ford and Sahar were sensitive. پرولین, خشکی, سویا, کلروفیل Chlorophyll, Drought, Proline, Soybeans 95 104 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-286&slc_lang=fa&sid=1 Somayeh Kamrava سمیه کامروا 10031947532846009609 10031947532846009609 Yes Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Nadali Babaeian Jolodar نادعلی بابائیان جلودار 10031947532846009610 10031947532846009610 No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Nadali Bagheri نادعلی باقری 10031947532846009611 10031947532846009611 No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری