fa بررسی روابط صفات کمی در لاین‌های پیشرفته کنجد اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">چهارده لاین برتر کنجد حاصل از بررسی&shy;های مقدماتی پیشین، به همراه رقم اولتان و توده محلی بیرجند در آزمایشی در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 4 تکرار به مدت 2 سال ارزیابی شدند. صفات اندازه&shy;گیری شده در این تحقیق شامل</span></span></span><strong><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> درصد سبز کردن، تعداد گل در محور، تعداد شاخه فرعی، طول کپسول، تعداد کپسول در بوته، ارتفاع اولین کپسول،</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ارتفاع</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">بوته،</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ارتفاع شاخه بندی، ارتفاع زاینده، ارتفاع زاینده کپسول، طول دوره رویشی،</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">عملکرد دانه،</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">وزن هزار</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">دانه و درصد روغن بود. نتایج همبستگی ساده فنوتیپی</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(پیرسون) نشان داد</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> وزن هزار دانه بیشترین همبستگی را با صفات ارتفاع بوته (697/0</span></span></span></strong><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">r</span></span><strong><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">=</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) دارد. تجزیه خوشه&shy;ای بر اساس صفات ذکر شده و با روش وارد منجر به تفکیک 3 گروه متمایز شد. گروه 2 که شامل توده محلی بیرجند، رقم اولتان، لاین 11 و لاین 12 بود از نظر میانگین تمام صفات وضعیت بهتری داشت و به‌عنوان گروه برتر شناخته شد. این گروه بیشترین فاصله را با گروه 1 و 3 داشت. تجزیه به مؤلفه&shy;های اصلی (</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">PCA</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) مشخص کرد که 4 مؤلفه اصلی اول مقادیر ویژه بالاتر از 1 را دارند و این چهار مؤلفه 42/76% تغییرات کل لاین&shy;ها و ارقام را توجیه می&shy;کنند. در مؤلفه&shy; اصلی اول صفات تعداد شاخه فرعی و وزن هزار دانه و در مؤلفه اصلی دوم وزن صفات درصد سبز کردن و عملکرد کل بیشتر بود، لذا در برنامه انتخاب لاین&shy;ها باید به این صفات توجه نماییم. کلاس&shy;بندی بر اساس صفات ذکر شده نشان داد که برای کشت کنجد در منطقه، استفاده از توده محلی بیرجند به لحاظ برتری از نظر صفات مورد بررسی، توصیه می&shy;شود.</span></span></span></strong> Fourteen sesame lines that have preferred in primary evaluation, with local mass of Birjand (as test) and Ooltan cultivar (as overall test) were compared for two years in completely block design with 4 replication. Traits measured in this study were germination percent, number of flower per axis, number of sub branch, capsule length, plant height, number of capsules per plant, height of first capsule, height of branching, flowering branch height, flowering capsule height/plant, growth period, 1000 grain weight, total grain yield. 1000 grain weight was positively and significantly correlated with plant height (r=0.697, P<0.01). Cluster analysis based agro-morphological traits and by using ward method resulted in 3 distinct groups. Group 2 which consists of local mass of Birjand, Ooltan cultivar, line 11 and line 12 was superior group in view of majority of trait means. This group had most distance from 2 other groups. Principle component analysis suggest that 4 first component have Eigen values more than 1 and these components explain 76.42% total variation of lines and cultivars. In first principle component coefficients of number of sub branch and 1000 grain weight and in second principle component coefficients of germination percent and total grain yield were higher. Thus these traits should be notice in next breeding programs. Classification based on mentioned traits suggest that for sesame cultivation in south Khorasan, local mass of Birjand is better than other lines due to superiority in terms of mentioned characters.&nbsp; تجزیه خوشه‌ای, تجزیه به مؤلفه‌های اصلی, کنجد, گروه برتر Cluster Analysis, Principle Component Analysis, Sesame, Superior Group 58 66 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-282&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Hamid Reza Ramazani سید حمید رضا رمضانی 10031947532846009603 10031947532846009603 Yes University of Birjand دانشگاه بیرجند Sadollah Mansouri سعداله منصوری 10031947532846009604 10031947532846009604 No Seed and Plant Improvement Institute, Karaj موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران