fa تجزیه نمودار دو وجهی و ارزیابی دورگ برتری در تلاقی‌های نیمه دی‌آلل نسل دوم خودباروری یونجه اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>تشخیص گروه‌های هتروتیک بین جمعیت‌های در حال اصلاح، اطلاعات بنیادی برای کنترل آگاهانه هتروزیس فراهم می‌کند. هیبریدهای آزاد در یونجه می‌توانند از طریق انتخاب والدین و&nbsp; تلاقی لاین‌های جزئی بدست آمده از دو تا سه نسل خودباروری آنها به منظور دستیابی به هتروزیس تولید شوند.‌ به‌منظور مطالعه ترکیب‌پذیری و هتروزیس برای صفات عملکرد کل ماده خشک علوفه، ارتفاع و سرعت رشد مجدد، اینبرد‌های جزئی انتخاب شده از نسل دوم خودباروری هشت اکوتیپ یونجه در قالب یک طرح تلاقی نیمه دی‌آلل مورد ارزیابی قرار گرفتند. بذور 28 دورگ نسل </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">F₁</span></span></strong><strong> به همراه والدین در دو مکان کرج و اراک کشت و به مدت دو سال (1394-1393) ارزیابی شدند . از روش گرافیکی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">GGE biplot</span></span></strong><strong> برای تجزیه و تحلیل داده‌های حاصل استفاده گردید. بر اساس نتایج تجزیه واریانس، میانگین مربعات ترکیب‌پذیری عمومی و خصوصی و برهم‌کنش آنها با محیط در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار گردید. روش گرافیکی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">GGE biplot</span></span></strong><strong> نشان داد که والد نیک‌شهری دارای بیشترین ترکیب‌پذیری عمومی مثبت و والد کوزره و رهنانی دارای بیشترین مقدار ترکیب‌پذیری عمومی منفی برای تمامی صفات بودند. ترکیب‌پذیری خصوصی ناشی از دو والد خاص، نیک‌شهری با قهاوند و نیک‌شهری با سیلوانا برای تمامی صفات بیشترین مقدار را داشت. بطور کلی نتایج این تحقیق نشان داد که در بین والدین مورد بررسی هتروزیس کافی برای تولید و معرفی ارقام دورگ وجود دارد، بنابراین امکان استفاده از خودباروری و تلاقی بین اینبرد‌های جزئی منتخب (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">S₂</span></span></strong><strong>) برای به</strong><strong><span dir="LTR">&lrm;</span></strong><strong>دست آوردن هتروزیس بیشتر، از طریق تلاقی‌ بهترین سینگل‌کراس‌ها و تولید هیبرید‌های دوبل با تولید هیبرید‌های آزاد وجود دارد.</strong></span></div> Heterotic groups distinguished among breeding populations provide basic information to help plant breeders to control heterosis consciously. Development of alfalfa free hybrids can provide heterosis through parents&#39; selection with crossing between partially inbred lines from two or three generations of selfing. In order to study of combining ability for forage dry matter, height and regrowth rate, selected partially inbred lines from the second generation of eight ecotypes of alfalfa were evaluated in a half-diallel cross design. Field experiments were performed in a randomized complete block design with three replications, including eight parents and 28 hybrids (F₁) at Karaj and Arak during 2014-2015. Graphical GGE biplot method was applied to analyze the data. Based on the results of analysis of variance, mean square of GCA and SCA, and their interaction with environment were significant(p<0.01). GGE biplot graphical method showed the highest positive GCA for Nikshahri and the highest amount of negative GCA for Kowzareh and Rahnani as parents of crosses for all traits. SCA was maximum for two specific parents, Nikshahri &times; Ghahavand and Nikshahri &times; Silvana crosses. Results also indicated that crossing between the Iranian partially inbreds (S₂) of alfalfa to produce free hybrids can provide opportunities to exploit heterosis potential and improve forage yields. بای‌پلات, ترکیب‌پذیری عمومی, ترکیب‌پذیری خصوصی, خودباروری, دی‌آلل, یونجه Alfalfa, Biplot, Half-Diallel,General combining ability, Specific combinig ability, Selfing 104 114 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-751-1&slc_lang=fa&sid=1 Vida Ghotbi ویدا قطبی v.ghotbi@areoo.ac.ir 10031947532846008583 10031947532846008583 Yes Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Farhad Azizi فرهاد عزیزی fazizi@ymail.com 10031947532846008584 10031947532846008584 No Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Mohammad Javad Zamani محمد جواد زمانی mj_zamani1980@yahoo.com 10031947532846008585 10031947532846008585 No Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Afshin Rozbehani افشین روزبهانی bafandeh2007@yahoo.com 10031947532846008586 10031947532846008586 No Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Arak موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران