fa برآورد اثر ژن‌ها و قدرت ترکیب‌پذیری صفات زراعی در بین تعدادی از واریته‌های گندم نان تحت شرایط تنش خشکی اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <strong><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">خشکی از عمده&shy;ترین خطرات برای تولید مطلوب گندم می&shy;باشد،</span></span></span></strong><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> <strong>دست&shy;یابی به نتایج مطلوب در برنامه‌های اصلاحی نیازمند انتخاب آگاهانه والدین بر اساس قابلیت ترکیب‌پذیری عمومی و خصوصی می‌باشد. به منظوربررسی خصوصیات ژنتیکی و قابلیت ترکیب پذیری عمومی و خصوصی و نحوه عمل ژن&shy;ها در شرایط تنش خشکی، در بین نه رقم گندم نان تلاقی‌هایی به&shy;صورت دایالل یک طرفه انجام شد</strong></span></span></span><strong><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">.</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> در پاییز1392 بذور دورگ </span></span></span>&nbsp;</strong><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">F<strong>₂</strong></span></span><strong><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">به همراه نه والد آن&shy;ها در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه دانشگاه شهید باهنر کرمان کشت گردید. والدین و نتاج </span></span></span>&nbsp;<span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">F₂</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">از لحاظ صفات زراعی طول ساقه، تعداد روز تا رسیدگی، طول سنبله، طول پدانکل، وزن هزار دانه، مساحت برگ پرچم و عملکرد دانه مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج دایالل با استفاده از روش دو مدل </span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">B</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> گریفینگ و هیمن- جینکز نشان داد که اثر ترکیب&shy;پذیری عمومی</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> برای صفات وزن هزار دانه، طول ساقه، تعداد روز تا رسیدگی، طول پدانکل، در سطح آماری یک درصد و برای سایر صفات در سطح پنج درصد&nbsp; معنی&shy;دار و ترکیب&shy;پذیری خصوصی برای صفات طول ساقه ،وزن هزار دانه و عملکرد دانه در سطح آماری یک درصد و برای سایر صفات در سطح پنج درصد معنی&shy;دار بود.&nbsp; برای اندازه</span></span></span></strong><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:11.0pt;">‫</span></span><strong><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">گیری میزان اثر افزایشی، نسبت میانگین مربعات ترکیب پذیری عمومی بر ترکیب پذیری خصوصی در مورد کلیه صفات به غیر از صفت عملکرد دانه محاسبه و معنی&shy;دار شد، در نتیجه برای عملکرد دانه بیشترین سهم واریانس ژنتیکی به واریانس غیر افزایشی اختصاص دارد. میزان وراثت پذیری عمومی برای صفات مورد مطالعه بین 55 تا 74 درصد و میزان وراثت&shy;پذیری خصوصی بین 32 تا 61 درصد متغییر بود. با توجه به بررسی گرافیکی تجزیه هیمن - جینکز می&shy;توان نتیجه گرفت که برای صفات طول ساقه، تعداد روز تا رسیدگی و عملکرد دانه رابطه فوق غالبیت و برای سایر صفات رابطه غالبیت نسبی بین آلل‌ها وجود دارد.</span></span></span></strong> Drought is one of the main dangers for optimum production of wheat. Achieving optimal results in breeding programs require to make informed choices of parents based on general and specific combining ability.In order to study the genetic characteristics, general and specific combining abilities and gene actions under drought stress conditions, a half diallel cross including 9 varieties of wheat was used. Seeds of parents and F₂ hybrids were planted based on a randomized complete block design with three replicates in Shahid Bahonar University in autumn of 1392.&nbsp; Parents and F₂ progenies were compared in a number of agronomic traits such as plant height,days to maturity,spike length,peduncle length,seed weight,flag leaf area and grain yield.&nbsp; Diallel results based on method 2 of Griffing B model and Hayman _ Jinks showed that general combining ability was significant for seed weight, plant height, days to maturity, peduncle length in statistical level of 1% and for the other traits at 5% statistical level and specific combining ability was significant for seed weight, plant height and grain yield in statistical level of 1% and for the other traits at 5% statistical level.The ratio of mean square of gca to sca was significant for all traits except of grain yield.Therefore, in grain yield most genetic variation is belonged to non-additive genetic variances.&nbsp; The broad and narrow sense heritabilities for the studied traits had ranged from 55 to 74 and from 32 to 61 percent, respectively.&nbsp; The Hayman _ Jinks graphical analysis showed plant height, days to maturity and grain yield controlling by over dominance gene actions however the other traits was controlled by relative dominance gene actions. عمل ژن, تنش خشکی, وراثت پذیری, تجزیه دایالل, گندم نان Bread wheat, Diallel analysis, Drought stress, Gene action, Hertability 98 108 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-274&slc_lang=fa&sid=1 Ali Eftekhari علی افتخاری 10031947532846009844 10031947532846009844 Yes Graduate University of Advanced Technology دانشگاه تحصیلات تکمیلی, صنعتی و فناوری پیشرفته Amin Baghizadeh امین باقی زاده 10031947532846009845 10031947532846009845 No Graduate University of Advanced Technology پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی, دانشگاه تحصیلات تکمیلی, صنعتی و فناوری پیشرفته Roohollah Abdoshahi روح اله عبدالشاهی 10031947532846009846 10031947532846009846 No University of Shahid Bahonar, Kerman دانشگاه شهید باهنر کرمان Mohammad Mahdi Yaghoubi محمد مهدی یعقوبی 10031947532846009847 10031947532846009847 No Graduate University of Advanced Technology پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی, دانشگاه تحصیلات تکمیلی, صنعتی و فناوری پیشرفته