fa تأثیر امواج فراصوت بر باززایی ساقه‌های چندگانه از نوک ساقه اسپرس (Onobrychis sativa) اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">امواج فراصوت دارای کابردهای متعددی در صنعت، پزشکی و فناوری‌ زیستی است. امواج فراصوت کم انرژی</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">،</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> نفوذ‌پذیری غشای سلولی را افزایش داده و منجر به اثرات بیولوژیکی متعددی در سلول‌های گیاهی می‌شود. این تحقیق با هدف بررسی تأثیر تیمار امواج فراصوت بر زنده&shy;مانی و </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">رشد ریزنمونه&shy;های نوک ساقه</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> گیاه اسپرس انجام گرفت.</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> برای این منظور، </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ریز نمونه&shy;های نوک ساقه تحت تأثیر تیمار امواج فراصوت (فرکانس 37 کیلوهرتز) با زمان‌های</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> صفر (شاهد)، </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">20، 30، 40، 50، 60، 90، 180،120، 240 و 300 ثانیه در حمام </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اولتراسونیک </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">قرار گرفته و سپس روی محیط </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">کشت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">MS</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> حاوی 1/0</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> میلی&shy;گرم در لیتر </span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">IBA</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و 3 میلی&shy;گرم در لیتر </span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">BAP</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> کشت </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">گردیدند. نتایج نشان داد که درصد ساقه‌دهی ریزنمونه‌ها به‌طور معنی‌داری در اثر تیمار امواج فراصوت کاهش یافته ولی درصد ساقه‌های چندگانه، تعداد ساقه در هر ریزنمونه و درصد کالوس‌زایی به طور معنی‌داری افزایش یافته است. </span></span></strong><a name="OLE_LINK7"></a><a name="OLE_LINK8"><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">تیمار شاهد (بدون امواج فراصوت) بیشترین درصد ساقه&shy;دهی به همراه پایین&shy;ترین میزان کالوس&shy;زایی و شیشه&shy;ای شدن را نشان داد. بیشترین درصد کالوس&shy;زایی (98/60% و 11/61%) در دوره&shy;های زمانی بالاتر (180 و 240 ثانیه) امواج فراصوت مشاهده گردید. بیشترین درصد ساقه</span></span></strong></a><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">های چندگانه</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">،</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> تعداد ساقه در هر ریز نمونه</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و درصد ریز نمونه&shy;های شیشه&shy;ای شده </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در تیمار 30 ثانیه امواج فراصوت بدست آمد.</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> افزایش دوره&shy;های زمانی تیمار با امواج فراصوت باعث کاهش میزان زنده&shy;مانی سلول‌ها و بافت‌های گیاهی و در نتیجه کاهش ساقه&shy;دهی ریزنمونه&shy;ها گردید.</span></span></strong> Ultrasound has multiple industrial, medical and biotechnological applications. Ultrasound increases membrane permeability and causes several biological effects in plant cells. In this research, the effects of ultrasound on survival and growth of the sainfoin shoot apex explants were investigated. For this, shoot apex explants were exposed to ultrasonic waves (Frequency 37 kHz) for 0, 20, 30, 40, 50, 60, 90, 120, 180, 240 and 300 seconds in a ultrasonic bath and then cultured on MS medium supplemented with 0.1 mg/l IBA and 3 mg/l BAP. Results showed that the percentage of shooting (explants with shoot growth) <a name="OLE_LINK4"></a><a name="OLE_LINK3">significantly </a>reduced by ultrasound treatment, but percentage of multiple shoots, number of shoots per explants and percentage of callusing significantly increased. Control treatment (without ultrasound) showed the highest percentage of shooting with the lowest callus induction and percentage of explants vitrification. The highest percentage of callus induction (60.98% and 61.11%) was observed in higher sonication dosages (180 and 240 seconds). While, the highest percentage of multiple shoots, number of shoots per explants and percentage of explants vitrification were obtained in 30 seconds ultrasound treatment. Increasing ultrasound treatment duration decreased viability of plant cells and tissues, and as a result reduced shooting of explants اسپرس, امواج فراصوت, باززایی, کشت درون شیشه‌ای In vitro culture, Regeneration, Sainfoin, Ultrasound 73 81 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-268&slc_lang=fa&sid=1 Leyli Honarmand لیلی هنرمند 10031947532846009834 10031947532846009834 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Nasser Zare ناصر زارع 10031947532846009835 10031947532846009835 Yes University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Rasool Asghari-Zakaria رسول اصغری زکریا 10031947532846009836 10031947532846009836 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Parisa Sheikhzade Mosadegh پریسا شیخ زاده مصدق 10031947532846009837 10031947532846009837 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Ali Asghar Askari علی اصغر عسکری 10031947532846009838 10031947532846009838 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی