fa ارزیابی تحمل به شوری ژنوتیپ های زودرس پنبه(Gossypium hirsutum) در مرحله گیاهچه‌ای اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">شوری یکی از عوامل مهم کاهش تولید و رشد محصولات زراعی است. سطح خاک&shy;های شور در کشور ما قابل توجه بوده و با این که پنبه یک گیاه متحمل به شوری است اما تأثیر شوری در ارقام و ژنوتیپ‌های مختلف یکسان نبوده لذا در این پروژه به منظور ارزیابی تحمل به شوری در مرحله گیاهچه‌ای، بذور 11 ژنوتیپ جدید پنبه، در مقایسه با</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">رقم تجاری گلستان (شاهد) </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در گلدان </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">کشت شدند. آزمایش به&shy;صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در موسسه تحقیقات پنبه کشور در سال 1394 انجام شد. فاکتور اول شوری در سه سطح صفر، 8 و 16 دسی‌زیمنس بر متر و فاکتور دوم 12 ژنوتیپ مورد بررسی بودند. صفات مورد بررسی شامل</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">درصد جوانه‌زنی، ارتفاع گیاهچه، وزن‌تر و خشک گیاهچه، وزن‌تر و خشک ساقه و ریشه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">و همچنین </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">میزان آب بافت ساقه و ریشه بود. نتایج بررسی نشان داد که بین ژنوتیپ‌های مورد بررسی از لحاظ صفات اندازه‌گیری شده تفاوت معنی‌داری در سطح 1% یا 5% وجود داشت. تیمار شوری سبب کاهش رشد و کاهش طول ساقه و ریشه شده بود. وزن‌تر ساقه و ریشه نیز در نتیجه آبیاری گلدان‌ها با آب شور کاهش یافته اما در بین ژنوتیپ‌های </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مورد بررسی ژنوتیپ </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">SB8</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> از نظر درصد جوانه‌زنی، طول ساقه، وزن‌تر ریشه و وزن خشک گیاهچه در مقایسه با سایر ژنوتیپ‌ها برتر بوده و ژنوتیپ‌های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">SB26</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">S29</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> از نظر وزن‌تر ساقه و میزان آب بافت ساقه و ریشه نسبت به شاهد برتر بودند. محاسبه ضریب همبستگی بین صفات نشان داد که درصد جوانه‌زنی رابطه مثبت و معنی‌داری با طول ساقه و ریشه دارد. همچنین رابطه طول ساقه با دیگر صفات نظیر طول ریشه، وزن خشک و تر ریشه مثبت و معنی‌دار شد.</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">تجزیه رگرسیون مشخص کرد که وزن خشک ریشه و ساقه معیار مناسبی برای گزینش ژنوتیپ‌های متحمل به شوری است.</span></span></strong><br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">شوری یکی از عوامل مهم کاهش تولید و رشد محصولات زراعی است. سطح خاک&shy;های شور در کشور ما قابل توجه بوده و با این که پنبه یک گیاه متحمل به شوری است اما تأثیر شوری در ارقام و ژنوتیپ‌های مختلف یکسان نبوده لذا در این پروژه به منظور ارزیابی تحمل به شوری در مرحله گیاهچه‌ای، بذور 11 ژنوتیپ جدید پنبه، در مقایسه با</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">رقم تجاری گلستان (شاهد) </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در گلدان </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">کشت شدند. آزمایش به&shy;صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در موسسه تحقیقات پنبه کشور در سال 1394 انجام شد. فاکتور اول شوری در سه سطح صفر، 8 و 16 دسی‌زیمنس بر متر و فاکتور دوم 12 ژنوتیپ مورد بررسی بودند. صفات مورد بررسی شامل</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">درصد جوانه‌زنی، ارتفاع گیاهچه، وزن‌تر و خشک گیاهچه، وزن‌تر و خشک ساقه و ریشه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">و همچنین </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">میزان آب بافت ساقه و ریشه بود. نتایج بررسی نشان داد که بین ژنوتیپ‌های مورد بررسی از لحاظ صفات اندازه‌گیری شده تفاوت معنی‌داری در سطح 1% یا 5% وجود داشت. تیمار شوری سبب کاهش رشد و کاهش طول ساقه و ریشه شده بود. وزن‌تر ساقه و ریشه نیز در نتیجه آبیاری گلدان‌ها با آب شور کاهش یافته اما در بین ژنوتیپ‌های </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مورد بررسی ژنوتیپ </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">SB8</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> از نظر درصد جوانه‌زنی، طول ساقه، وزن‌تر ریشه و وزن خشک گیاهچه در مقایسه با سایر ژنوتیپ‌ها برتر بوده و ژنوتیپ‌های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">SB26</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">S29</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> از نظر وزن‌تر ساقه و میزان آب بافت ساقه و ریشه نسبت به شاهد برتر بودند. محاسبه ضریب همبستگی بین صفات نشان داد که درصد جوانه‌زنی رابطه مثبت و معنی‌داری با طول ساقه و ریشه دارد. همچنین رابطه طول ساقه با دیگر صفات نظیر طول ریشه، وزن خشک و تر ریشه مثبت و معنی‌دار شد.</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">تجزیه رگرسیون مشخص کرد که وزن خشک ریشه و ساقه معیار مناسبی برای گزینش ژنوتیپ‌های متحمل به شوری است.</span></span></strong> In order to evaluate salt tolerance in seedling stage, seeds of 11 hybrid and new varieties of cotton, compared to commercial cultivars of Golestan as control were planted in pot. Factorial experiment in a completely randomized design with three replications was conducted at the Cotton Research Institute of Iran in 2014. The first factor was salinity levels and the second factor was 12 genotypes. The characteristics were included: germination percentage, seedling height, seedling fresh and dry weight, dry weight of shoot and also water in root and stem tissue was observed among genotypes. The results showed that the genotypes studied traits measured showed significant differences at 1% or 5%. Different level of salt water reduce plant high and length of shoot and root. Irrigation of pots by salt water decreased root and stem weight, while among genotypes studied SB8 was superior the percentage of germination, shoot length, root fresh weight and dry weight of seedlings in view of other genotypes and 8S26, S29 were superior in view of shoot fresh weight and water content than control. Correlation coefficient was positive and significant between germination and stem and root length. Also, the length of the stem with other traits such as root length, root dry weight were positive and significant. Regression analysis revealed that root and shoot dry weight suitable criterion for selection is salt tolerant cultivars.<br> &nbsp; پنبه, تنش شوری, زودرسی, ژنوتیپ, گیاهچه Cotton, Earliness, Genotype, Salt stress, Seedling 109 116 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-257&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Fathi Sadabadi محسن فتحی سعد آبادی 10031947532846009848 10031947532846009848 Yes Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Golam Ali Ranjbar غلامعلی رنجبر 10031947532846009849 10031947532846009849 No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Mohammad Reza Zangi محمدرضا زنگی 10031947532846009850 10031947532846009850 No Cotton Research Institute of Iran, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Gorgan, Iran موسسه تحقیقات پنبه کشور، گرگان Seyed Kamal Kazemi Tabar سید کمال کاظمی تبار 10031947532846009851 10031947532846009851 No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Hamid Najafi Zarini حمید نجفی زرینی 10031947532846009852 10031947532846009852 No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری