fa ارزیابی پایداری عملکرد غده ژنوتیپ‌های سیب‌زمینی (Solanum tuberosum L.) با استفاده از روش‌های ناپارامتری اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-size:11px;"><span dir="RTL">به &shy;منظور بررسی پایداری عملکرد غده، 15 ژنوتیپ سیب&shy; زمینی با استفاده از روش &shy;های ناپارامتری در سه ایستگاه تحقیقاتی، طی دو سال و در قالب طرح بلوک&shy; های کامل تصادفی با سه تکرار مورد مطالعه قرار گرفتند. بر اساس نتایج تجزیه واریانس مرکب، اثرات ژنوتیپ، محیط و اثر متقابل ژنوتیپ</span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">&times;</span><span dir="RTL">محیط معنی &shy;دار شد. نتایج تجزیه به مؤلفه &shy;های اصلی نشان داد که دو مؤلفه اصلی اول 7/86 درصد واریانس متغیرهای اولیه را توجیه می&shy; کنند. بای</span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">&shy;</span><span dir="RTL">پلات مؤلفه اصلی اول </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">(PC1)</span><span dir="RTL"> در مقابل مؤلفه اصلی دوم </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">(PC2)</span><span dir="RTL">، آماره &shy;های پایداری ناپارامتری مورد مطالعه در چهار گروه طبقه‌بندی کرد. تجزیه کلاستر میانگین عملکرد غده و آماره &shy;های ناپارامتری، ژنوتیپ‌های سیب‌زمینی مورد مطالعه را در دو گروه اصلی داد. بر اساس میانگین رتبه همه آماره&shy; های ناپارامتری مورد مطالعه، ژنوتیپ&shy; های </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">G1</span><span dir="RTL">، </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">G15</span><span dir="RTL">، </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">G5</span><span dir="RTL">، </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">G6</span><span dir="RTL">، </span>&nbsp;<span style="font-family:times new roman bold,serif;">G12</span><span dir="RTL">و </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">G13</span><span dir="RTL"> با داشتن کمترین میانگین رتبه، پایدارترین و ژنوتیپ&shy; های </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">G9</span><span dir="RTL">، </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">G11</span><span dir="RTL">، </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">G14</span><span dir="RTL">، </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">G3</span><span dir="RTL"> و </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">G7</span><span dir="RTL"> با داشتن بیشترین میانگین رتبه، ناپایدارترین ژنوتیپ&shy; ها بودند</span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">.</span><span dir="RTL"> با توجه به اینکه معیارهای پایداری </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">Ys_i</span><span dir="RTL">، </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">R</span><span dir="RTL">، </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">TOP</span><span dir="RTL"> و </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">LOW</span><span dir="RTL"> با میانگین عملکرد (</span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">MY</span><span dir="RTL">) و مفهوم دینامیک پایداری رابطه داشتند، بنابراین این روش &shy;ها برای گزینش ژنوتیپ&shy; های پایدار با عملکرد بالا در سیب&shy; زمینی مناسب هستند. بر اساس این پارامترها ژنوتیپ &shy;های </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">G5</span><span dir="RTL"> با عملکرد غده 57/45 تن در هکتار و </span><span style="font-family:times new roman bold,serif;">G1</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="font-size:11px;"> با عملکرد غده 99/39 تن در هکتار به &shy;عنوان ژنوتیپ‌های پایدار با عملکرد بالا شناسایی شدند.</span>&nbsp;</span></span></span></strong></div> In order to study tuber yield stability of 15 potato genotypes, this research was carried out using randomized complete block design with three replications in three different research stations in Iran during two growing seasons. The combined analysis of variance indicated that the main effects of genotype (G), environment (E) and their interactions genotype and environmen (G&times;E) were highly significant (p < 0.01). The principal component analysis (PCA) based on rank correlation matrix indicated that the first two PCAs explained 86.7% of the variance of original variables. Based on bi-plot analysis, the stability parameters were classified into four groups. Clustering of the genotypes according to the mean yield and nonparametric stability statistics showed that there were two main clusters. Overall, according to mean rank of nonparametric stability parameters, G1, G15, G5, G6, G12 and G13 had the lowest variations and were recognized as the most stable genotypes. Genotypes G9, G11, G14, G3 and G7 had the highest values of mean rank of parameters and therefore, would be considered to be the most unstable. According to the present study, the stability measures Ys_i, R, TOP and LOW were associated with mean yield (MY) and the dynamic concept of stability. Therefore, these procedures were suitable for selecting stable and high yielding genotypes. Based on these parameters, genotypes G5 (45.57 t/ha) and G1 (39.99 t/ha) were identified as high yield stable genotypes. تجزیه پایداری, تجزیه به مؤلفه های اصلی, تجزیه کلاستر, سیب زمینی Cluster analysis, Potato, Principal component analysis, Stability analysis 50 63 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-677-2&slc_lang=fa&sid=1 mina moghaddaszadeh مینا مقدس‌زاده moghaddaszadehm@yahoo.com 10031947532846009356 10031947532846009356 No دانشگاه محقق اردبیلی Rasool Asghari Zakaria رسول اصغری زکریا r-asghari@uma.ac.ir 10031947532846009357 10031947532846009357 Yes University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil دانشگاه محقق اردبیلی Davoud Hassanpanah داود حسن پناه hassanpanah_d@yahoo.com 10031947532846009358 10031947532846009358 No University of Mohaghegh Ardabili مرکز تحقیقات اردبیل naser zare ناصر زارع zarenasser@yahoo.com 10031947532846009359 10031947532846009359 No Horticulture Crops Research Department, Ardabil Agricultural and Natural Resources Research Centre, AREEO دانشگاه محقق اردبیلی