fa ارزیابی چندین صفات مختلف زراعی در ژنوتیپ های گندم تحت شرایط تنش خشکی با استفاده از روش های آماری چند متغیره اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; به منظور ارزیابی و گروه&shy;بندی ژنوتیپ&shy;های گندم براساس عملکرد دانه و خصوصیات مهم زراعی در شرایط تنش خشکی، 43 ژنوتیپ گندم در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با 3 تکرار در سال زراعی 92- 1391 در مزرعه دانشگاه آزاد اسلامی خرم آباد کشت شدند. صفات اندازه&shy;گیری شده شامل رسیدگی فیزیولوژیک، روز تا گرده افشانی، سرعت پر شدن دانه، طول دوره پر شدن دانه، ارتفاع بوته، طول دومین میانگره، طول پدانکل، طول بیرون آمدگی پدانکل، طول سنبله، طول برگ پرچم، وزن سنبله، وزن دانه در سنبله، تعداد دانه در سنبله، شاخص برداشت، وزن هزار دانه، تعداد سنبله در متر مربع، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه بود. تجزیه واریانس در شرایط تنش خشکی نشان داد در بین اکثر صفات در سطح احتمال یک درصد تفاوت معنی&shy;داری وجود دارد. تجزیه به عامل&shy;ها براساس روش تجزیه به مؤلفه&shy;های اصلی و چرخش وریماکس نشان داد که 5 عامل&nbsp; با نام &shy;عملکرد، خصوصیات رشدی گیاه، شاخص سنبله و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">عامل مؤثر بر خصوصیات دانه روی&shy;هم رفته 02/75 درصد از کل تنوع داده&shy;ها را در آزمایش تنش خشکی توجیه می</span></span></strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:b zar bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></em><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">کند. همچنین تجزیه کلاستر براساس روش </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">UPGMA</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> جهت گروه&shy;بندی ژنوتیپ&shy;ها استفاده گردید و ژنوتیپ&shy;ها&nbsp; در محیط تنش به 3 گروه تقسیم شدند. گروه اول از نظر عملکرد دانه در رتبه سوم قرار داشت. گروه دوم شامل 8 ژنوتیپ بود و از نظر عملکرد دانه دارای حداکثر مقدار نسبت به سایر گروه&shy;ها بود.</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ژنوتیپ های 35، 18، 19، 24 بالاترین عملکرد را دارا بودند. گروه سوم در تمامی صفات وابسته به ارتفاع در حداکثر مقدار خود بود.</span></span></strong> In order to evaluate and grouping wheat genotypes based on grain yield and important agronomic traits under drought stress, a field experiment was conducted with 43 wheat genotypes using a Randomized Complete Block design in three replication at Azad University, khorramabad, Iran in 2012-2013 cropping season. Evaluated traits were: day to maturity, day to pollination, grain filling rate, grain filling period, plant height, second internode length, peduncle length, peduncle extrusion, spike length, flag leaf length, spike weight, grain per spike, harvest index, thousand weight kernel, grain weight per spike, spike per square meter, biological yield, grain yield. Analysis of variance showed that there were significant difference among genotypes for most traits under drought stress. Factor analysis based on principle components and varimax rotation showed that 5 factors, yield, growth characteristics, spike index and factor affecting of grain characteristics explained 75.02% of data total variance under drought stress. Lastly cluster analysis based on UPGMA method was used for grouping genotyprs and genotypes were divided into 3 groups. &nbsp;The first group was the third place for grain yield. The second group was consist of 8 genotype and the maximum grain yield was compared to the other groups. 35, 18,19,24 genotypes showed the highest yield. The third group was in all related traits height the maximum amount. تجزیه به عامل ها, تجزیه کلاستر, تنش خشکی, گندم Cluster analysis, Drought Stress, Factors analysis, Wheat 147 155 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-252&slc_lang=fa&sid=1 اعظم رحیمی چگنی 10031947532846005946 10031947532846005946 Yes محمدرضا بی‌همتا 10031947532846005947 10031947532846005947 No منوچهر خدارحمی 10031947532846005948 10031947532846005948 No