fa اثر پیش تیمارهای دمایی و محیط کشت بر کال‌زایی و باززایی تلاقی‌های مرکب ارقام پر محصول برنج با لاین قائم اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; با توجه به اهمیت بسیار بالای برنج در تامین غذای مورد نیاز بشر و همچنین افزایش رشد جمعیت جهان، بهبود ژنتیکی و افزایش تولید این گیاه زراعی مهم از</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اهمیت و جایگاه ویژه&shy;ای برخوردار است. یکی از روش&shy;های مهم در اصلاح گیاهان از جمله برنج استفاده از روش&shy;های مختلف کشت بافت نظیر کشت بساک می&shy;باشد. در جهت رسیدن به اهداف ذکر شده، در این آزمایش اثر پیش تیمارهای دمایی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">(T1=4&ordm;, T2=8&ordm;)</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> به مدت 10 روز روی بساک‌های شش ترکیب ژنی مختلف از لاین پرمحصول برنج قائم مورد مطالعه قرار گرفته است. برای کالوس&shy;زایی از سه محیط کشت تغییر یافته </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">N6</span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">(N1,N2,N3)</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و برای باززایی از محیط کشت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">MS</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> استفاده شد. نتایج نشان داد که میان ژنوتیپ‌ها، محیط کشت&shy;های تغییریافته </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">N6</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، پیش تیمار دمایی و اثرات متقابل آنها تفاوت معنی&shy;دار در میانگین کالوس‌زایی وجود دارد </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">(P<0/01)</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">. ترکیب ژنتیکی (دم&shy;سیاه/ قائم// فجر/ قائم) با اعمال پیش تیمار سرمایی 8 درجه سانتی&shy;گراد به عنوان مناسب&shy;ترین ژنوتیپ در کالوس&shy;زایی با میانگین 2/18% کالوس، تعیین شد. از میان محیط کشت&shy;های تغییر یافته </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">N6</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> محیط کشت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">N1</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">+N6 </span></span></strong>&nbsp;<strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">2,4-D</span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">0.5mg/L^-1</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> + </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">NAA 2.5 mg/L^-1</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> + </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">Kin 0.5 mg/L^-1 </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) + 20 گرم در لیتر مالتوز و 30 گرم در لیتر ساکارز بهترین محیط کشت بود. بهترین باززایی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">کل را ترکیب ژنی (شصتک / قائم // نعمت/ قائم) با 3/23% گیاه آلبینو، از کالوس&shy;های انتقالی که پیش تیمار 8 درجه سانتی&shy;گراد اعمال شده بود تعیین شد. در این آزمایش 100% گیاهان باززایی شده آلبینو بودند. پیش تیمار 8 درجه سانتی‌گراد برای 10 روز مناسب&shy;ترین پیش تیمار برای القای کالوس و باززایی این ترکیب&shy;ها بود<em>. </em>&nbsp;</span></span></strong> In the present study, the effect of temperature pretreatment (T₁=4 and T₂= 8 &deg;C) for 10 days on anthers of six different genetic compositions of Ghaem with other high-yielding lines of rice have been studied. For callus induction, three modified culture media of N₆ (N₁, N₂ and N₃) and MS culture medium was used for regeneration. results of statistical analysis showed that there was significant difference (P<0.01) among genotypes, modified media of N6, temperature pretreatment and their interactions on callus induction. The genetic composition of(Ghaem /fajr // Ghaem /Domsiah) &nbsp;was identified as the most suitable genotype regarding to the callus induction (18.2%, at 8&deg;C cold pretreatment). Among modified media of N6, medium the N1 medium (N₆+ 0.5 mg/L^-1 2,4-D + 2.5 mg/L^-1 NAA + 0.5 mg/L^-1 Kin + 20 g/L^-1 maltose and 30 g/L^-1 sucrose) was evaluated as the best culture medium. Among pre-treated callus at 8 &deg;C, the highest regeneration was related to genetic composition of&shy; (Ghaem /Nemat // Ghaem /shastak)&nbsp; with 23.3% regeneration (albino plant)successes. In current study 100% of regenerated plants were albino and the _temperature of 8 &deg;C pretreatment for 10 days was the best for callus induction and regeneration of these genetic compositions. برنج, کالوس, لاین اصلاحی, کشت بساک Anther culture, Breeding lines, Callus, Rice 108 114 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-247&slc_lang=fa&sid=1 مجید ذاکری 10031947532846005877 10031947532846005877 Yes قربانعلی نعمت زاده 10031947532846005878 10031947532846005878 No سیدکمال کاظمی تبار 10031947532846005879 10031947532846005879 No