fa مطالعه همبستگی و تجزیه علیّت عملکرد دانه و صفات مرتبط با آن در ارقام و لاین های برنج (Oryza sativa L.) اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">به منظور بررسی روابط بین صفات مؤثر بر عملکرد دانه و نیز تعیین روابط علت و معلولی بین آن&shy;ها، تعداد 121 رقم از ارقام بومی و خارجی موجود در کلکسیون مؤسسه تحقیقات برنج کشور در قالب طرح لاتیس ساده 11&times;11 با دو تکرار به لحاظ 12 صفت مهم زراعی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ&shy;های مورد بررسی از نظر کلیه صفات، اختلاف معنی&shy;داری در سطح احتمال یک درصد وجود دارد. ضرایب تنوع فنوتیپی و ژنوتیپی برای اکثر صفات بالا بود که بیانگر وجود تنوع بالا در ژنوتیپ&shy;های مورد مطالعه برای صفات ارزیابی شده می&shy;باشد. ضرایب همبستگی ساده بین صفات نشان داد که صفات وزن صد دانه، تعداد دانه پر و پوک در خوشه، تعداد پنجه و همچنین طول و عرض برگ همبستگی معنی&shy;داری را با عملکرد دانه داشتند. در تجزیه رگرسیون چندگانه به روش گام به گام، صفات وزن صد دانه، تعداد پنجه، طول برگ، تعداد دانه پر در خوشه و عرض برگ به ترتیب وارد مدل شدند که 81 درصد از تغییرات عملکرد دانه را توجیه کردند. همچنین بر اساس نتایج تجزیه علیّت، صفات وزن صد دانه (411/1) و تعداد دانه پر در خوشه (254/1) بیشترین اثر مستقیم و مثبت را با عملکرد دانه داشتند و بنابراین این صفات می&shy;توانند به عنوان شاخص&shy;های انتخاب جهت بهبود عملکرد دانه در برنج در نظر گرفته شوند.</span></span></strong><br> &nbsp; In order to assessment of relationships between effective traits on grain yield and also determination of cause and effect relationships between of them, 121 native and exotic cultivars available in the collection of Rice Research Institute of Iran were evaluated in a simple lattice design (11&times;11) with two replications for 12 important agronomic traits. The results of analysis of variance showed a significant difference between studied genotypes for all traits at the 0.01 probability level. Phenotypic and genotypic coefficients of variation for most traits were high, indicating high variability in studied genotypes for evaluated traits. Simple correlation coefficients between traits showed that 100-grain weight, number of filled and unfilled grain per panicle, number of tiller and also leaf length and width traits have a significant correlation with grain yield. In multiple regression analysis by stepwise method, 100-grain weight, number of tiller, leaf length, number of filled grain per panicle and leaf width traits were entered into model, respectively, that explained 81 percent of grain yield variations. Also based on path analysis results, 100-grain weight (1.411) and number of filled grain per panicle (1.254) traits have the most and positive direct effect with grain yield and thus, these traits could be considered as selection criteria for grain yield improvement in rice. برنج, تجزیه علیّت, رگرسیون گام به گام, همبستگی Correlation, Path analysis, Rice, Stepwise regression 36 43 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-239&slc_lang=fa&sid=1 حیدر عزیزی 10031947532846005845 10031947532846005845 Yes علی اعلمی 10031947532846005846 10031947532846005846 No مسعود اصفهانی 10031947532846005847 10031947532846005847 No علی اکبر عبادی 10031947532846005848 10031947532846005848 No