fa ارزیابی تنوع ژنتیکی برخی توده‌های بومی گاودانه ایرانی با استفاده از نشانگرهای ریزماهواره اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در این پژوهش تنوع ژنتیکی بین 19 توده&shy;ی بومی گاودانه (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">Vicia ervilia </span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">L.</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) از استان&shy;های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و زنجان از طریق تنوع در توالی&shy;های تکراری کوتاه با استفاده از 18 جفت آغازگر ریزماهواره (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SSR</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) مورد ارزیابی قرار گرفت. هشت</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">جفت آغازگر </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SSR</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> الگوی مناسب و قابل امتیازدهی تولید کردند. تعداد 27 آلل در مجموع هشت جایگاه ریزماهواره در توده&shy;های مورد بررسی ردیابی شد به&shy;طوری&shy;که </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مکان</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">های</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ژنی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">VE02</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">VE05</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">VE07</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">،</span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">VE09</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">VE19</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> با چهار آلل بیشترین و</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> مکان</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">های</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ژنی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">VE14</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">VE27</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">با دو آلل کمترین تعداد آلل را در بین نشانگرها نشان دادند. میانگین هتروزیگوسیتی مشاهده شده</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> 0435/0</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> برآورد گردید. با توجه به آزمون کای&shy;اسکور در هر مکان ژنی نتیجه&shy;گیری شد که توده&shy;های مورد مطالعه از تعادل هاردی<br> -واینبرگ تبعیت نمی&shy;کنند. میانگین محتوای اطلاعات چند شکلی آغازگرها (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">PIC</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) 5363/0 برآورد گردید و آغازگر </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">VE02</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> بیشترین مقدار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">PIC</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> (6934/0) و آغازگر </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">VE27</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> کمترین مقدار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">PIC</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> (1093/0) را نشان دادند. بیشترین فاصله ژنتیکی بین توده </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اردبیل</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(از استان </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اردبیل)</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> با توده </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">چومالو</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(از استان زنجان) و کمترین فاصله ژنتیکی بین توده&shy;های برازین (از استان </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">آذربایجان شرقی</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) و </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">خیارک (</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">از استان </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اردبیل) </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مشاهده شد. روابط ژنتیکی بین توده&shy;های مورد ارزیابی با استفاده از تجزیه خوشه&shy;ای به روش </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">UPGMA</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> بر اساس فاصله ژنتیکی نی مورد بررسی قرار گرفت. آنالیز خوشه&shy;ای، توده&shy;های بومی را به پنج گروه تقسیم کرد. نتایج این پژوهش نشان دادند که نشانگر مولکولی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SSR</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> در تشخیص چندشکلی و فاصله ژنتیکی میان توده&shy;های بومی گاودانه مؤثر و کارآمد بوده و می&shy;تواند به عنوان ابزار مناسبی در تجزیه و تحلیل روابط ژنتیکی میان توده&shy;های گاودانه، مورد استفاده قرار گیرد. </span></span></strong> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; The genetic diversity of 19 bitter vetch landraces (<em>Vicia ervilia </em>L.) from four provinces (East Azerbaijan, West Azerbaijan, Ardabil and Zanjan) of Iran was evaluated using 18 pairs of SSR primers<span dir="RTL">.</span> The extracted genomic DNA was amplified with eight pair primers and PCR products were separated on DNA sequencing gels. In this research, eight pair of SSR primers detected a total of 27 alleles. Primers VE02, VE05, VE07, VE09 and VE19 with four alleles had the highest and VE14 and VE27 with two alleles had the lowest number of alleles among the SSR markers employed. The average of observed heterozygosity was 0.0435. According to Chi-square test, populations were out of Hardy&ndash;Weinberg equilibrium. The results showed that the average of polymorphism information content (PIC) of primers was 0.5363. Primer VE02 had the highest PIC (0.6934) and primer VE27 had the lowest PIC (0.1093). The highest genetic distance was observed between Ardabil (from Ardabil province) with Chumalu (from Zanjan province) landraces. The least genetic distance was observed between Barazin (from East Azerbaijan province) and Khiarak (from Ardabil province) landraces. Cluster analysis based on Nei similarity coefficient matrix using UPGMA method classified the landraces into five main groups. The results indicated that SSR markers are efficient in case of polymorphism detection and genetic distance evaluation between Iranian bitter vetch landraces, and can be used as valuable tools in analysis of genetic relationships between bitter vetch landraces.<br> &nbsp; گاودانه, تنوع ژنتیکی, نشانگرهای مولکولی, SSR Bitter vetch, Genetic diversity, Molecular markers, SSR 18 26 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-237&slc_lang=fa&sid=1 سید رسول صحافی 10031947532846005836 10031947532846005836 Yes بهرام ملکی زنجانی 10031947532846005837 10031947532846005837 No مجید طالبی 10031947532846005838 10031947532846005838 No رضا فتوت 10031947532846005839 10031947532846005839 No