fa ارزیابی عوامل رونویسی در یک مطالعه ترانسکریپتوم در نخود (Cicer arietinum L.) در شرایط تنش خشکی اصلاح نباتات مولكولي اصلاح نباتات مولكولي پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;<span style="font-size:11px;">تنش خشکی اثرات زیانباری بر رشد و تولید بسیاری از گیاهان از جمله گیاهان زراعی دارد. نخود (</span></span></span></strong><span style="font-size:11px;"><strong><em><span dir="LTR">Cicer arietinum </span></em></strong><strong><span dir="LTR">L.</span></strong><strong>) به&shy;عنوان یکی از مهم&shy;ترین حبوبات، در معرض تنش خشکی انتهایی در مناطق خشک و نیمه‌خشک قرار می‌گیرد. عوامل رونویسی نقش‌های کلیدی مهمی در انتقال پیام و واکنش سازگاری به تنش‌های غیرزیستی نظیر خشکی ایفا می‌کنند. در مطالعه حاضر، عوامل رونویسی در یک مطالعه ترانسکریپتوم در بافت‌های ریشه و اندام هوایی در دو رقم نخود کابلی با سطوح متفاوت تحمل به خشکی، شامل بیونیج (متحمل) و هاشم (حساس) ارزیابی گردید. از 4572 ژن افتراقی، 1806 ژن به&shy;عنوان عوامل رونویسی با استفاده از جستجو در پایگاه عوامل رونویسی گیاهی (</strong><strong><span dir="LTR">PTFD</span></strong><strong>) شناسایی شدند. بیشترین اعضا (101) به خانواده </strong><strong><span dir="LTR">bHLH</span></strong><strong> تعلق داشت و خانواده‌های </strong><strong><span dir="LTR">ERF</span></strong><strong> (87)، </strong><strong><span dir="LTR">kinase superfamily</span></strong><strong> (76)، </strong><strong><span dir="LTR">NAC</span></strong><strong> (74)، </strong><strong><span dir="LTR">MYB</span></strong><strong> (72)، </strong><strong><span dir="LTR">WRKY</span></strong><strong> (72) و غیره در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. مقایسه ارقام متحمل (بیونیج) و حساس (هاشم) در شرایط خشکی نشان داد که توزیع عوامل رونویسی به نوع رقم و بافت نمونه‌برداری شده بستگی دارد. خانواده‌های عوامل رونویسی شامل </strong><strong><span dir="LTR">B3</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">NAC</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">MYB</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">WRKY</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">bHLH</span></strong><strong> و غیره در پاسخ به تنش خشکی بیشترین اعضاء را داشتند. همچنین، نتایج نشان داد که چندین عامل رونویسی که در واکنش‌های مربوط به تنش‌های غیرزیستی و مسیرهای بیوسنتزی مهم نظیر بیوسنتز اسید آبسزیک و پرولین درگیر بودند، در بافت هوایی رقم بیونیج بیان بالاتری نسبت به رقم هاشم داشتند که نشان‌دهنده نقش بیشتر بافت هوایی در القای تحمل به خشکی در رقم متحمل بود. به‌طور کلی، یافته‌های این تحقیق محققان را در درک بهتر انتقال پیام و شبکه‌های تنظیمی درگیر در تنش‌ها در گیاه نخود یاری می‌کند و زمینه برای استفاده از عوامل رونویسی کلیدی و بهبود تحمل به تنش خشکی از طریق مهندسی ژنتیک را فراهم می‌کند.</strong></span><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong></p> <p>Drought causes detrimental effect on growth and productivity of many plants, including crops. Chickpea (<em>Cicer arietinum </em>L.) as one of the most important legume crops is subjected to terminal drought stress in arid and semi-arid regions. Transcription factors (TFs) play key roles during signal transduction and adaptation response to abiotic stresses such as drought. In the present study, TFs were assessed in a transcriptome analysis in the root and the shoot tissues of two contrasting drought responsive kabuli chickpea. Out of 4572 differentially expressed genes, 1806 TFs were identified using search on the plant transcription factor database (PTFD). The highest members (101) of the TFs belonged to bHLH family, followed by ERF (87), kinase superfamily (76), NAC (74), MYB (72), WRKY (72), etc. The comparison of the tolerant (Bivanij) and the sensitive (Hashem) cultivars under drought stress showed that the TFs were differently distributed based on the cultivars and the tissue types. The TF families including B3, NAC, MYB, WRKY, bHLH, etc. had most members in response to the drought stress. Furthermore, the results revealed that several TFs which were involved in abiotic stress-related responses and major biosynthetic pathways such as ABA and proline biosynthesis were up-regulated in the shoot of Bivanij as compared to Hashem indicating the vital role of the shoot for inducing drought tolerance in the tolerant cultivar. As result, these findings help the researches to better understanding of signal transduction and stress-related regulating networks in chickpea and provide the transferring of key TFs and promoting drought tolerance by genetic engineering.</p> نخود, تنش خشکی, ترانسکریپتوم, انتقال پیام, عوامل رونویسی Chickpea, Drought Stress, Signal Transduction, Transcription Factors, Transcriptome 133 141 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-641-2&slc_lang=fa&sid=1 Keyvan Mahdavi Mashaki کیوان مهدوی ماشکی keyvan_mahdavi64@yahoo.com 100319475328460011139 100319475328460011139 No Rice Research Institute of Iran-Mazandaran Branch, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) دانش‌آموخته دکتری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و استادیار پژوهش موسسه تحقیقات برنج کشور، معاونت مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، آمل، ایران Ali Asghar Nasrollahnezhad Ghomi علی اصغر نصراله‌نژاد قمی Ali1346nn@yahoo.com 100319475328460011140 100319475328460011140 Yes Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Khalil Zaynali Nezhad خلیل زینلی‌نژاد Khalil1381@yahoo.com 100319475328460011141 100319475328460011141 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Ahad Yamchi احد یامچی Yamchi@gau.ac.ir 100319475328460011142 100319475328460011142 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Hasan Soltanloo حسن سلطانلو Soltanlooh@gau.ac.ir 100319475328460011143 100319475328460011143 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Mahendar Thudi ماهاندر تودی T.Mahendar@cgiar.org 100319475328460011144 100319475328460011144 No International Crops Research Institute for the Semi-Arid Tropics (ICRISAT), Hyderabad, India مرکز بین‌المللی تحقیقات گیاهان زراعی برای نواحی گرمسیری نیمه خشک (ICRISAT)، حیدرآباد، هندوستان Rajeev Kumar Varshney راجیو کومار وارشنی R.K.Varshney@cgiar.org 100319475328460011145 100319475328460011145 No International Crops Research Institute for the Semi-Arid Tropics (ICRISAT), Hyderabad, India مرکز بین‌المللی تحقیقات گیاهان زراعی برای نواحی گرمسیری نیمه خشک (ICRISAT)، حیدرآباد، هندوستان