Journal of Crop Breeding

fa شناسایی ژنوتیپ های کلزا متحمل به خشکی با استفاده از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل Identifying drought Tolerant Canola Genotypes using Selection Index of Ideal Genotype اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special كاربردي Applicable تنش خشکی یکی از مهمترین تنش های غیرزنده می باشد که رشد، متابولیسم و عملکرد گیاهان زراعی را در سراسر دنیا تحت تاثیر قرار می دهد. این تحقیق بهمنظور شناسایی ژنوتیپهای کلزا متحمل به خشکی با استفاده از شاخص های مختلف تحمل به خشکی در مزرعه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یزد انجام شد. دو سطح آبیاری شامل آبیاری براساس 80 میلیمتر تبخیر از سطح تشتک تبخیر کلاس A (بهعنوان تیمار شاهد)، قطع آبیاری از ابتدای مرحله گلدهی که در کرت اصلی قرار گرفت و 21 ژنوتیپ و لاین دبل هاپلوئید کلزا در کرت فرعی، به صورت طرح کرت های خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. شش شاخص تحمل به خشکی شامل شاخص حساسیت به خشکی، شاخص تحمل تنش، شاخص تحمل، میانگین هارمونیک، میانگین تولید، میانگین هندسی عملکرد بررسی شد و همچنین شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل بر مبنای شاخص های مختلف تحمل به خشکی (STI، GMP، SSI، MP، TOL و HM) و صفات فیزیولوژی محاسبه شد. نتایج نشان داد تنش آبی تأثیر منفی بر عملکرد دانه، اجزای عملکرد، ارتفاع بوته و تعداد شاخه های ثانویه کلزا داشته است. بر مبنای شاخص SIIG، ژنوتیپ های SLM046 و Adriana به ترتیب با بیشترین مقدار SIIG (به ترتیب 791/0 و 756/0) به عنوان ژنوتیپ های امیدبخش در شرایط تنش خشکی معرفی شدند و می توانند ژنوتیپ هایی مناسب برای مناطق خشک باشند. این نتایج را نمودار سه بعدی نیز تایید نمود. در مجموع شاخص SIIG یک روش مناسب برای شناسایی ژنوتیپ های متحمل به تنش با استفاده از سایر شاخص های مختلف تحمل به خشکی و صفات مرفولوژیک می باشد.   Drought stress is one of the most important abiotic factors which adversely affects growth, metabolism and yield of crops worldwide. The goal of the research was identify drought tolerate canola genotypes using the different drought tolerance indices. The experiment was conducted as split plot based on randomized complete block design with three replications at the experimental farm of agricultural and natural resources research center, Yazd, Iran .Two irrigation levels consisting of irrigation after 80mm evaporation from class “A” pan as control, no irrigation from flowering stage were applied in main plots and subplots were 21 winter canola cultivars/double haploid. Six drought tolerance indices, including stress tolerance index (STI), geometric mean productivity (GMP), stress susceptibility index (SSI), mean productivity (MP), stress tolerance (TOL), harmonic mean (HM) were used and calculated for all treatments. Then selection index of ideal genotype (SIIG) based on both tolerance indices (STI, GMP, SSI, MP, TOL, and HM) and morphological traits were defined and calculated. Selection index of ideal genotype (SIIG) is a decision making method that is very simple to implement. The results showed water stress negatively affected yield and yield components, plant height, and number of branches of rapeseed genotypes. Based on the results "SLM046" and "Adriana" with maximum SIIG (0.791 and 0.756) were identified as the most ideal genotypes among assessed genotypes. As "SLM046" and "Adriana" genotypes were superior to the other genotypes under drought condition, they can be considered as promising genotypes for drought regions. These results were also approved by three dimensional scatter graphs. It is concluded that selection index of ideal genotype (SIIG) could be serve as an appropriate index to identify drought tolerance genotypes based on a set of drought stress tolerance indices and morphological traits in crops.  خشکی, شاخص SIIG, صفات مرفولوژیک, کلزا Canola, Drought, Morphological traits, SIIG method 117 126 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-692-3&slc_lang=fa&sid=1 Hassan Zali حسن زالی hzali91@yahoo.com 100319475328460010230 100319475328460010230 Yes Agricultural Research, Education and Extension Organization سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Tahereh Hasanloo طاهره حسنلو Thasanloo@abrii.ac.ir 100319475328460010231 100319475328460010231 No Department of Molecular Physiology, Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran (ABRII) پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Omid Sofalian امید سفالیان Sofalian@gmail.com 100319475328460010232 100319475328460010232 No Plant Breeding Department, University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی Ali Asgharii علی اصغری Ali_asghari@yahoo.com 100319475328460010233 100319475328460010233 No Plant Breeding Department, University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی Mehran Enayati Shariatpanahi مهران عنایتی شریعت پناهی meshariatpanahi@abrii.ac.ir 100319475328460010234 100319475328460010234 No Department of Molecular Physiology, Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran (ABRII پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی