fa بررسی اثرات تنش آبی بر برخی خصوصیات فنولوژیکی، فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی ژنوتیپ های جو (Hordeum vulgare L.) بهاره دیم اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11px;"><strong>خشکی یکی از زیانبارترین تنش &shy;های غیرزیستی در سراسر جهان است که رشد، نمو و عملکرد نهایی گیاهان زراعی را تحت تأثیر قرار می دهد. واکنش 13 ژنوتیپ و رقم جو دو ردیفه بهاره دیم مناطق سرد ایران به تنش آبی بر اساس صفات فنولوژیکی، فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی ارزیابی شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار تحت سه تیمار آبیاری (</strong><strong>آبیاری کامل و آبیاری بر اساس 60 و 80 درصد تخلیه آب قابل‌نگهداری</strong><strong>) انجام گرفت. </strong><strong>تنش&shy; آبی دو هفته قبل از گلدهی اعمال گردید. </strong><strong>نتایج مقایسه میانگین &shy;ها نشان داد که کلیه صفات مطالعه &shy;شده، بجز انشعابات ریشه، طول ریشه و نسبت طول ریشه به ارتفاع بوته، </strong><strong>با </strong><strong>افزایش سطح تنش کاهش یافتند. با در نظر گرفتن تمامی صفات، شناسایی دو ژنوتیپ </strong><strong>71938 و </strong><strong>1-72566 و دو رقم آبیدر و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Dayton / Ranney</span></span></strong><strong> متحمل به خشکی&nbsp; ممکن شد که بیشترین عملکرد را در شرایط آبیاری کامل و هر دو تیمار تنش خشکی داشتند. همچنین، ژنوتیپ </strong><strong>71704</strong> <strong>توانست اولین سطح تنش آبی را تحمل کند اما قادر به تحمل دومین سطح تنش نبود. با وجود این، رقم </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Denmark</span></span></strong> &nbsp;<strong>عملکرد مطلوبی در شرایط طبیعی تولید نکرد ولی به هر دو سطح تنش تحمل نسبی داشت. بنابراین، بعد از آزمایشات تکمیلی تحت تنش آبی در شرایط حقیقی دیم در مناطق خشک و نیمه خشک سرد، این ژنوتیپ&shy; ها برای کشت در این نواحی قابل توصیه هستند و همچنین می &shy;توان برای اصلاح ژنوتیپ&shy; های متحمل به خشکی در برنامه &shy;های اصلاحی از آنها استفاده نمود. &nbsp;</strong></span><br> &nbsp; &shy;&shy;Drought is one of the most destructive abiotic stresses worldwide that affects growth, development and final yield of crops. Reactions of thirteen rainfed spring 2-row barley genotypes and cultivars of cold areas of Iran to water stress were evaluated based on phenological, physiological and morphological traits. The experiment was carried out as factorial experiment based on a randomized complete blocks design with three replications under three irrigation treatments (normal irrigation and irrigation based on the 60% and 80% of available soil water depletion). The water stress was exerted two weeks before flowering. Results of mean comparisons showed that all the studied traits were reduced with increasing the level of water stress except branching of roots, root length and root length to plant height ratio. Taking all traits together, it is possible to identify two drought tolerant 71938 and 72566-1 genotypes and two Abidar and Dayton/Ranney cultivars which produced the highest yield under normal irrigation and both water stress conditions<em>. </em>Also, 71704 genotype could tolerate the first water stress level but not the second stress level. However, Denmark cultivar didn&rsquo;t produce favorable yield in normal condition but was comparatively tolerant to both water stress levels. So, after doing competition tests under water stress in actual rainfed conditions in cold-dry and semi-dry land, these genotypes can be recommended for cultivation in these areas, and also can be used for improvement of drought tolerant genotypes in breeding programs.<br> &nbsp; تحمل خشکی, تنش آبی, ژنوتیپ‌های جو, شرایط دیم, مناطق سرد Barley genotypes, Cold areas, Drought tolerance, Rainfed condition, Water stress 160 170 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-282-2&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Amini فاطمه امینی f.amini9233@gmail.com 10031947532846008559 10031947532846008559 No University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Sara Dezhsetan سارا دژستان sdezhsetan@uma.ac.ir 10031947532846008560 10031947532846008560 Yes University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Ali Rasoulzadeh علی رسول‌زاده rasoulzadeh@uma.ac.ir 10031947532846008561 10031947532846008561 No University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل