fa تنوع ژنتیکی ژنوتیپ های لوبیا (L. vulgaris Phaseolus) در شرایط تنش خشکی اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <p><strong><span dir="RTL">&nbsp;</span><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">به منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی و شناسایی روابط بین عملکرد با سایر صفات مورفولوژیکی موجود در ژنوتیپ&shy;های لوبیا، آزمایشی در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با 3 تکرار در دو شرایط نرمال و تنش خشکی در سال زراعی 95- 1394 بر روی 30 ژنوتیپ لوبیا در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه تهران اجرا شد. نتایج تجزیه واریانس نشان از تنوع بالا برای اکثر صفات داشت. براساس</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مقایسه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">میانگین</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ها</span></span></strong>&nbsp; <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">بیشترین</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">عملکرد</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">دانه در</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">هر</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">دو</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">شرایط نرمال و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">تنش</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">خشکی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">متعلق</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">به</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ژنوتیپ دانشکده بود. تجزیه رگرسیون نشان داد که در شرایط نرمال صفات وزن غلاف با دانه در بوته، شاخص برداشت و ارتفاع بوته و در شرایط تنش خشکی صفات وزن غلاف با دانه در بوته، طول میانگره و روز تا 50 درصد غلاف&shy;دهی به ترتیب بیشترین رابطه را با عملکرد دانه داشتند. تجزیه به عامل&shy;ها در شرایط نرمال و تنش خشکی &nbsp;شش عامل را شناسایی &nbsp;که به ترتیب در مجموع 7/82 و 3/85 درصد از کل تغییرات داده &shy;ها را توجیه کردند. در هر دو شرایط عامل&shy;های اول و دوم که بیشترین درصد تغییرات داده&shy;ها را توجیه کردند به عنوان عامل&shy;های عملکرد و اجزای عملکرد معرفی شدند. سپس از این دو عامل جهت به دست آوردن پراکنش و شناسایی ژنوتیپ&shy; های برتر در دستگاه مختصات استفاده شد. در شرایط نرمال ژنوتیپ‌های 13، 16، 12، 6، 27 و 5 و&nbsp; در شرایط تنش خشکی ژنوتیپ‌های 15، 26، 12، 18، 16 و 29 که از نظر عامل&shy;های اول و دوم مثبت و بالاتر بودند به عنوان ژنوتیپ&shy;های برتر انتخاب شدند. تجزیه خوشه &shy;ای در شرایط نرمال و تنش خشکی ژنوتیپ&shy;های مورد بررسی را در چهار گروه قرار داد. بیشترین تنوع برای صفات در بین ژنوتیپ‌های مورد بررسی مشاهده شد بنابراین می‌توان با انتخاب و اصلاح برای این صفات، عملکرد دانه در بوته را افزایش داد.</span></span></strong><br> <br> &nbsp;</p> <p>To evaluate genetic diversity and to determine the relationships between yield and other importante traits among bean genotypes, an experiment was conducted in Random Completely Block Design (RCBD) with three repetitions under both normal and drought stress conditions in 2015-2016 crop season on 30 bean genotypes &nbsp;at Tehran University research farm. The results of variance analysis indicated high variation for the most traits. Based on means comparison, the highest and the lowest&nbsp; seed yield in both normal and drought conditions belonged to Daneshkadeh genotype. Regression analysis showed, under normal conditions significant relationship between sheath weight related to the number of seeds per plant, harvest index and the plant height, respectively had the highest relation with seed yields and Under stress conditions, significant relationship between sheath weight related to the number of seeds per plant, internode lenght and the day to 50% poding, respectively had the highest relation with seed yields. Factor analysis in normal and drought stress conditions, identified six factors that account for 82.7 and 85.3 percent of variations, respectively. In both conditions, the most variations were to first and second factor, the highest percent of data variation. Then the two to obtain a distribution of genotypes and identify the coordinates were used. Under normal conditions genotypes 13, 16, 12, 6, 27 and 5 and under drought stress genotypes 15, 26, 12, 18, 16 and 29 that the first and second factors were positive and above were selected as superior genotypes. Cluster analysis in both normal and drought stress conditions classified studied genotypes into four groups. The greatest diversity was observed among genotypes for traits. Thus, by selecting and breeding for traits, Increased grain yield per plant.<br> &nbsp;<br> <br> &nbsp;<br> &nbsp;</p> تجزیه به عامل­ها, تجزیه خوشه ­ای, ضرایب همبستگی, عملکرد و اجزای عملکرد, مقایسه میانگین­ها Cluster analysis, Correlation coefficient, Factor analysis, Means comparison, Yield and yield components 104 119 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-681-1&slc_lang=fa&sid=1 Saba Delfan صبا دلفان saba.delfan@ut.ac.ir 10031947532846008116 10031947532846008116 Yes Mohammad Reza Bihamta محمد رضا بی همتا mrghanad@ut.ac.ir 10031947532846008117 10031947532846008117 No Abdolhadi Hosein zade عبدالهادی حسین زاده ahzadeh@ut.ac.ir 10031947532846008118 10031947532846008118 No Manijeh Sabokdast منیژه سبکدست sabokdast@ut.ac.ir 10031947532846008119 10031947532846008119 No