fa ارزیابی واکنش برخی ژنوتیپ های برنج به تنش شوری در مرحله جوانه‌زنی اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>به&shy; منظور ارزیابی واکنش ژنوتیپ</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">&shy;</span></span></strong><strong>های برنج به تنش شوری در مرحله جوانه &shy;زنی آزمایشی به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملا تصادفی با سه تکرار</strong> <strong>در آزمایشگاه بیوتکنولوژی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری اجرا شد. تعداد 16 ژنوتیپ برنج در چهار سطح شوری (صفر، 40، 80 و 120 میلی&shy;مولار) مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس تاثیر&nbsp;معنی &shy;دار شوری روی صفات مورد مطالعه در بین ژنوتیپ&shy; های مختلف برنج را نشان داد. با توجه به نتایج مقایسه میانگین صفات مورد بررسی، با افزایش میزان شوری از سطح شاهد به 40، 80 و 120 میلی&shy; مولار، تمامی صفات کاهش معنی&shy; داری را نشان دادند. بررسی ضرایب همبستگی ساده بین صفات نشان داد که بیشترین همبستگی</strong><strong> مثبت و معنی &shy;دار مربوط به صفت سرعت جوانه &shy;زنی با درصد جوانه &shy;زنی (89/0</strong><strong><span dir="LTR">r =</span></strong><strong>) می&shy;باشد. نتایج حاصل از تجزیه به مؤلفه</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">&shy;</span></span></strong><strong>های اصلی بر اساس هشت صفت در مرحله جوانه</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">&shy;</span></span></strong><strong>زنی نشان داد که دو مؤلفه توانستند 66/77 درصد از تغییرات ‌کل را توجیه نمایند. تاکید مولفه اول روی طول ریشه</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">&shy;</span></span></strong><strong>چه، وزن تر ریشه&shy;چه، وزن خشک ریشه&shy;چه، درصد و سرعت جوانه&shy;زنی در جهت مثبت بود. تجزیه خوشه&shy;ای ژنوتیپ&shy;های برنج تحت تنش سطوح متفاوت شوری بر اساس صفات مورد بررسی، نشان داد که ژنوتیپ&shy;های </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">L113</span></span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">L21</span></span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">L59</span></span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">L33</span></span></strong><strong> و شصتک محمدی در گروه سوم تحمل به شوری بیشتری نسبت به شاهد آزمایش (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;">NONA BOKRA</span></span></strong><strong>) داشتند. با توجه به تجزیه و تحلیل&shy; های انجام شده ژنوتیپ&shy; های شصتک محمدی و لاین 21 از لحاظ تحمل به تنش در سطوح مختلف شوری برتر از سایر ژنوتیپ &shy;ها در این آزمایش بودند و می&shy;توانند در برنامه &shy;های اصلاحی مورد استفاده قرار گیرند.</strong></span></p> <p style="text-align: justify;">In order to evaluate the response of rice genotypes to salinity stress at germination stage an experiment was conducted as a factorial experiment in a completely randomized design with three replications in Biotechnology La of Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University (SANRU). Sixteen rice genotypes were evaluated at four salinity levels (0, 40, 80 and 120 mM). The results of variance analysis showed a significant effect of salinity on the traits in different rice genotypes. According to the results of the mean comparison of the studied traits, with increasing salinity from the control level to 40, 80 and 120 mM, all traits showed a significant decrease. A simple correlation coefficient between the studied traits showed that the highest positive and significant correlation was observed between germination rate with germination percentage (r = 0.89). The results of the principal component analysis based on the eight traits in the germination stage showed that the two components were able to justify 77.66% of total changes.The first component emphasized on root length, root fresh weight, root dry weight, percentage and germination rate in positive direction.The cluster analysis of rice genotypes under stress of different levels of salinity on the basis of studied traits showed that L113, L21, L59, L33 and Shasttak Mohammadi genotypes in the third group had more salt tolerance than control (NONA BOKRA). Regarding the analysis, Shultak Mohammadi and L21 genotypes in terms of tolerance to stress in different levels of salinity were superior to other genotypes in this experiment and could be used in breeding programs.</p> برنج, تنش شوری, جوانه زنی, تجزیه خوشه‌ای, تجزیه به مولفه‌های اصلی Cluster analysis, Germination, Principle component analysis, Rice, Salinity 20 30 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-675-1&slc_lang=fa&sid=1 Fateme Mohamadi فاطمه محمدی Fatememohamadi1991@gmail.com 10031947532846008515 10031947532846008515 No University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari, Iran دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران Nadali Bagheri نادعلی باقری n.bagheri@sanru.ac.ir 10031947532846008516 10031947532846008516 Yes University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari, Iran دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران Ghafar Kiani غفار کیانی gh.kiani@sanru.ac.ir 10031947532846008517 10031947532846008517 No University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari, Iran دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران Nadali Babaeian Jelodar نادعلی باباییان جلودار n.babaeian@sanru.ac.ir 10031947532846008518 10031947532846008518 No University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari, Iran دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران