fa تاثیر پرتو گاما روی صفات مرتبط با کیفیت نانوایی در رقم روشن اصلاح موتاسيوني اصلاح موتاسيوني پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در بین غلات، گندم به&shy; عنوان یک محصول استراتژیک در جهان مورد توجه می&shy;باشد. کیفیت نان این محصول متأثر از خواص فیزیکی و شیمیایی گلوتن</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;دانه گندم می&shy;باشد. به منظور دستیابی به لاین&shy;هایی با خصوصیات کیفی برتر، پرتوتابی فیزیکی با منبع تابش گاما روی رقم روشن با سطح زیر کشت بالا طی همکاری سازمان انرژی اتمی ایران و آژانس بین&shy; المللی انرژی اتمی در ایران انجام گردید. برای بررسی تاثیر پرتو گاما بر خصوصیات مورفولوژیکی و عملکردی گندم، رقم روشن و لاین&shy;های موتانت آن در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار در مزرعه آزمایشی زعفرانیه شهرستان کرج در سال زراعی 1395-1394 کشت شدند. خصوصیات مورفولوژیکی و زراعی رقم و لاین‌های موتانت شامل ارتفاع، طول پدانکل، ارتفاع پانیکول، تعداد پانیکول، سطح برگ و عملکرد اندازه&shy; گیری شد. پس از برداشت، نیز خصوصیات فیزیکی و شیمیایی، آزمایشات شیمیایی (درصد پروتئین، عدد زلنی، حجم نان، درصد رطوبت دانه، سختی دانه و گلوتن تر)، آزمون فارینوگراف (زمان رسیدن خمیر، پایداری خمیر، زمان شل شدن خمیر پس از 10 و 20 دقیقه، ارزش والریمتری و عدد کیفی فارینوگراف) و آزمون اکستنسوگراف (حداکثر مقاومت به کشش، مقاومت به کشش بعد از 5 دقیقه، قابلیت کشش، مقاومت نسبی و انرژی لازم جهت کشیدن خمیر) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل نشان داد که </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در لاین روشن</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">3</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">عدد زلنی، میزان سختی دانه، گلوتن مرطوب و درصد پروتئین نسبت به شاهد افزایش معنی&shy;دار داشت. با بررسی صفات فارینوگرافی در لاین روشن3،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">درصد جذب آب، </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">پایداری خمیر</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و ارزش والریمتری افزایش معنی&shy; دار و درجه سست شدن خمیر بعد از 10 و 20 دقیقه کاهش معنی&shy;داری نسبت به شاهد نشان داد. لاین نامبرده افزایش </span></span></strong></p> <p dir="RTL"><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">معنی &shy;داری از نظر صفات اکستنسوگرافی نسبت به بقیه ژنوتیپ&shy;های مورد بررسی داشت. از اطلاعات بدست آمده در این بررسی می&shy;توان نتیجه گرفت که اصلاح به روش موتاسیونی قادر به بهبود صفات کیفی در گیاهان زراعی می&shy;باشد.</span></span></strong><br> &nbsp;<br> &nbsp;</p> <p style="margin-left:18.0pt;">&nbsp;Wheat is regarded as a strategic product among the cereals in the world. The bread quality of this product is affected by the physical and chemical properties of wheat gluten. In order to achieve lines with superior qualitative characteristics, gamma irradiation was applied on Roshan cultivar with high cultivation area in a cooperation between Atomic Energy Organization of Iran and the International Atomic Energy Agency. To investigate the effect of gamma irradiation on morphological characteristics and yield, Roshan and mutant lines were grown in the farm of Zaferanieh in the Karaj city with four replications in 2016. Morphological and agronomic features of Roshan and mutant lines such as height, peduncle length, height and number of panicle, leaf area and yield were measured. After harvesting, physical and chemical properties of Roshan and the mutant lines including chemical tests (protein percentage, Zeleny number, bread volume, seed moisture percentage, seed hardness and wet gluten), Farinograph (leavening time of the dough, Farinograph quality number, dough stability, the degree of softening after 10-20 min for dough, and the valorimeter value) and Extensograph (resistance of maximum, resistance strength after 5 min, extensibility, relative resistance and the area under the curve which represents the amount of energy required for stretching the dough) tests were assessed. The results showed that Zeleny number, hardness, wet gluten and protein content increased significantly in Roshan3 line as compared with the control. Farinographic characteristics indicated that water absorption percentage, dough stability and valorimeter value increased significantly, while dough softening trait after 10 and 20 minutes reduced significantly in Roshan3 line as compared with the control. Roshan3 line increased significantly rather than the other investigated genotypes. Mutation breeding be able to improve qualitative traits in crops.<br> &nbsp;<br> &nbsp;<br> &nbsp;<br> &nbsp;</p> آزمون اکستنسوگراف, آزمایشات شیمیایی, آزمون فارینوگراف, لاین موتانت Chemical experiments, Extensograph test, Farinograph test, Mutant and Wheat 120 127 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-668-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Reza Rahemi محمدرضا راحمی mrahemi@nrcam.org 10031947532846008159 10031947532846008159 Yes Department of Plant Breeding and Biotechnology, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources and Department of Plant Breeding, Nuclear Agricultural Research School, Nuclear Science and Technology Research 2 اعضای هیئنت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای Ahad Yamchi احد یامچی yamchi@gau.ac.ir 10031947532846008160 10031947532846008160 No Department of Plant Breeding and Biotechnology, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources 2 اعضای هیئنت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Saeid Navabpour سعید نواب پور s.navabpour@gau.ac.ir 10031947532846008161 10031947532846008161 No Department of Plant Breeding and Biotechnology, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources 2 اعضای هیئنت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Hasan Soltanloo حسن سلطانلو Soltanlooh@gau.ac.ir 10031947532846008162 10031947532846008162 No Department of Plant Breeding and Biotechnology, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources 2 اعضای هیئنت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Peter Roepstorff پیتر روپستورف roe@bmb.sdu.dk 10031947532846008163 10031947532846008163 No Department of Biochemistry and Molecular Biology, University of Southern Denmark پروفسور در دانشگاه دانمارک جنوبی