fa بیان ژن‌های درگیر در متابولسیم فروکتان در ساقه گندم تحت تنش کم‌آبی اصلاح نباتات مولكولي اصلاح نباتات مولكولي پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">تنش‌ کم‌آبی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده تولید گندم در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان از جمله ایران محسوب می‌شود. در شرایط تنش کم‌آبی فتوسنتز محدود شده و انتقال مجدد آسیمیلات‌های ذخیره شده در ساقه برای پر شدن دانه‌ها اهمیت بیشتری می‌یابد. به&shy; منظور آنالیز مولکولی انتقال مجدد فروکتان در ساقه گندم (پنالتیمیت) تحت تنش کم‌آبی </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">انتهایی</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، لاین موتانت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">T-65-7-1</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(نسل هفتم و حاصل از پرتوتابی گاما) </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">به همراه رقم تیپ وحشی آن‌ (رقم طبسی) از نظر بیان نسبی ژن‌های درگیر در بیوسنتز و هیدرولیز فروکتان و انتقال‌ ساکارز مورد مطالعه قرار گرفتند. اعمال کم‌آبی (40-30 درصـد ظرفیت زراعی مزرعه) در مرحله ظهور کامل سنبله (زادوکس 60) آغاز</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">شد و نمونه‌برداری‌ها در 2 مرحله (7 و 21 روز پس از گرده‌افشانی) انجام شد. در لاین موتانت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">T-65-7-1</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> افزایش قابل توجهی در سطوح بیان ژن‌های درگیر در بیوسنتز فروکتان (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">1-SST</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">6-SFT</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">)، هیدرولیز فروکتان (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">6-FEH</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) و همچنین انتقال ساکارز (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SUT1</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SUT2</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) نسبت به تیپ وحشی</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> (رقم طبسی)</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> مشاهده شد. همین امر علت انتقال مجدد بیشتر موتانت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">T-65-7-1</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در مقایسه با تیپ وحشی می‌باشد. در موتانت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">T-65-7-1</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> در اوایل دوره پر شدن دانه‌ها </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">1-SST</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">6-SFT</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> فروکتان بیشتری در ساقه ذخیره می‌کنند. همچنین طی مرحله سریع پر شدن دانه‌ها، </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">6-FEH</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> ساکارز بیشتری تولید می‌کند و در نهایت </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SUT1</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SUT2</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> ساکارز بیشتری از ساقه به دانه منتقل می&shy; نمایند.</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> در برنامه‌های اصلاحی گندم، ژن‌های </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">1-SST</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">6-SFT</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">6-FEH</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SUT1</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SUT2</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> می‌توانند به&shy;عنوان </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">معیاری</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> برای گزینش ژنوتیپ‌هایی با محتوای فروکتان بالاتر و انتقال مجدد بیشتر مورد استفاده قرار گیرند.</span></span></strong><br> &nbsp;<br> <br> &nbsp;</p> <p>Water deficient stress is one of the major limiting factors of wheat production in arid and semiarid areas of the world such as Iran. Under water deficient stress photosynthesis is limited and remobilization of assimilates stored in stems is more important to grain filling. In order to molecular analysis of fructan remobilization in wheat stem (penultimate) under terminal water deficit stress, T-65-7-1 mutant line (M₇, the results of gamma irradiation) along with its wild type (cv. Tabasi), in terms of relative gene expression involved in biosynthesis and hydrolysis of fructan and transport of sucrose were studied. Water deficit treatment (30-40% field capacity) initiated at full heading stage (Zadoks 60) and sampling was conducted at two stages (7 and 21 days post anthesis). In the T-65-7-1 mutant line, a significant increase was observed in expression levels of genes involved in fructan biosynthesis (<em>1-SST</em> and <em>6-SFT</em>), fructan biosynthesis (<em>6-FEH</em>) as well as sucrose transport (<em>SUT1</em> and <em>SUT2</em>) compared to the wild type (cv. Tabasi). This event is due to more remobilization in T-65-7-1 mutant compared to the wild type. In T-65-7-1 mutant, during early grain filling period, <em>1-SST</em> and <em>6-SFT</em> produces more storage of fructan in the stem. Also, during rapid grain filling stage, <em>6-FEH</em> produces more sucrose and finally, <em>SUT1</em> and <em>SUT2</em> transports more sucrose from stem to grain. In wheat breeding programs, <em>1-SST</em>, <em>6-SFT</em>, <em>6-FEH</em>, <em>SUT1</em> and <em>SUT2</em> can be used as indicators for selecting genotypes with high fructan content and more remobilization.<br> &nbsp;<strong> </strong><br> &nbsp;</p> خشکی, موتانت, انتقال مجدد, ساکارز Drought, Mutant, Remobilization, Sucrose 146 152 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-649-2&slc_lang=fa&sid=1 Saeed Bagherikia سعید باقری کیا s.bagherikia@gmail.com 10031947532846008132 10031947532846008132 No Department of plant breeding & biotechnology, Faculty of plant production, Agricultural Sciences & Natural Resources University of Gorgon گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Mohammadhadi Pahlevani محمدهادی پهلوانی hpahlavani@yahoo.com 10031947532846008133 10031947532846008133 Yes Department of plant breeding & biotechnology, Faculty of plant production, Agricultural Sciences & Natural Resources University of Gorgon گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Ahad Yamchi احد یامچی yam12001@yahoo.com 10031947532846008134 10031947532846008134 No Department of plant breeding & biotechnology, Faculty of plant production, Agricultural Sciences & Natural Resources University of Gorgon گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Khalil Zenalinezhad خلیل زینلی نژاد khalil1381@yahoo.com 10031947532846008135 10031947532846008135 No Department of plant breeding & biotechnology, Faculty of plant production, Agricultural Sciences & Natural Resources University of Gorgon گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Ali Mostafaie علی مصطفایی mostafaie@kums.ac.ir 10031947532846008136 10031947532846008136 No Medical Biology Research Center, Kermanshah University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، مرکز تحقیقات بیولوژی پزشکی