fa مطالعه کنترل ژنتیکی برخی صفات مرتبط با عملکرد گندم نان (Triticum aestivum L.) در شرایط تنش خشکی با استفاده از تجزیه میانگین نسل‌ها اصلاح نباتات General پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; انتخاب</strong> <strong>روش اصلاحی مناسب بستگی به نظام ژنتیکی کنترل&shy;کننده صفت مورد گزینش دارد. در این پژوهش از روش تجزیه میانگین نسل</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>ها با استفاده از آزمون مقیاس مشترک به منظور تعیین نحوه عمل ژن&shy;های کنترل&shy;کننده صفات مهم در گندم</strong> <strong>نان استفاده شد. نسل&shy;های</strong><strong><span dir="LTR">F_1&nbsp;</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">F₂</span></strong><strong> و</strong><strong><span dir="LTR">F₃</span></strong><strong>&nbsp;حاصل از تلاقی روشن در کویر به همراه والدین در قالب طرح لاتیس ساده با دو تکرار تحت شرایط تنش در سال زراعی 92-91 کشت و صفات تعداد پنجه کل، طول ریشک، وزن خشک بوته، تعداد دانه در بوته، عرض برگ پرچم، طول سنبله و طول میانگره اندازه&shy;گیری شد. پارامترهای ژنتیکی شامل اثر افزایشی (</strong><strong><span dir="LTR">d</span></strong><strong>)، غالبیت</strong> <strong>(</strong><strong><span dir="LTR">h</span></strong><strong>)، اثر اپیستازی افزایشی در افزایشی (</strong><strong><span dir="LTR">i</span></strong><strong>) و غالبیت در غالبیت (</strong><strong><span dir="LTR">l</span></strong><strong>) برای صفات مورد مطالعه اندازه&shy;گیری شد.</strong> <strong>در توارث کلیه صفات اثرات افزایشی، غالبیت و اپیستازی نقش داشتند.</strong> <strong>برای صفت طول میانگره اثر افزایشی مؤثرتر از اثر غالبیت برآورد گردید. درجه غالبیت در بیشتر صفات بیشتر از یک بود که می&shy;تواند نشان&shy;دهنده اهمیت بیشتر غالبیت در کنترل ژنتیکی این صفات باشد. همچنین اپیستازی غالبیت در غالبیت اهمیت بیشتری نسبت به اثر اپیستازی افزایشی در افزایشی داشت. دامنه وراثت&shy;پذیری عمومی و خصوصی برای صفات ذکر شده به&shy;ترتیب&nbsp; بین 67 تا 97 و 37 تا 96 تخمین زده شد. در صفات طول سنبله، طول میان&shy;گره و عرض برگ پرچم&nbsp; هتروزیس مثبت مشاهده شد. اثر غالبیت ژن&shy;ها مهم&shy;ترین عامل ژنتیکی در کنترل بیشتر صفات بررسی&shy;شده</strong> <strong>شناسایی شد. بنابراین گزینش باید تا نسل&shy;های دیرتر یعنی تا دسترسی به سطح بالایی از تثبیت ژنی به تأخیر بیافتد.</strong></p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; line-height: 90%;"><span new="" style="font-family: ;" times=""><font color="#000000"><font size="3">Breeding programs strategies depends on genetical mechanism of selection traits. In the present research, generation mean analysis with joint scaling test was performed to determine the gene action. F</font>_{<font size="2">1</font>}</font><font color="#000000" size="3">, F</font>_{<font color="#000000" size="2">2</font>}<font color="#000000" size="3"> and F</font>_{<font color="#000000" size="2">3</font>}<font color="#000000" size="3"> generations, derived from </font><span><font color="#000000" size="3">Roushan</font></span><font color="#000000" size="3"> </font><span><font color="#000000" size="3">and</font></span><font color="#000000" size="3"> </font><span><font color="#000000" size="3">Kavir</font></span><font color="#000000" size="3"> cross along with their parents were sown in a partial Lattice design with </font><span><font color="#000000" size="3">two </font></span><font color="#000000" size="3">replications under stress condition </font><span><font color="#000000" size="3">at the</font></span><font color="#000000" size="3"> </font><span><font color="#000000" size="3">research field of</font></span><font color="#000000" size="3"> </font><span><font color="#000000" size="3">Shahid Bahonar</font></span><font color="#000000" size="3"> </font><font color="#000000" size="3">University of Kerman </font></span><font size="3"><font color="#000000"><span new="" style="font-family: ;" times="">in 2012-2013. The traits including</span><span new="" style="font-family: ;" times=""> </span><span new="" style="font-family: ;" times="">number of tillers, </span><span new="" style="font-family: ;" times="">awn length, </span><span new="" style="font-family: ;" times="">single plant weight, grain number per plant, </span><span new="" style="font-family: ;" times="">flag leaf width, spike length and peduncle length were measured. Genetic parameters including additive effect</span><span new="" style="font-family: ;" times=""> </span></font></font><span new="" style="font-family: ;" times=""><font size="3"><font color="#000000">(d), dominance effect (h), additive&times;additive [i] and dominance&times;dominance effect [l] were evaluated for different traits. All traits<span dir="RTL"> </span></font></font><font color="#000000" size="3">were controlled by additive, dominance and epistatic gene effects. Additive effect was more valuable than dominance for </font><span><font color="#000000" size="3">peduncle length.</font></span><font color="#000000" size="3"> The degree of dominance for most of the traits was higher than one, which indicated </font><span><font color="#000000" size="3">the importance of</font></span><font color="#000000" size="3"> </font><span><font color="#000000" size="3">dominance effect</font></span><font color="#000000" size="3"> </font><span><font color="#000000" size="3">in</font></span><font color="#000000" size="3"> </font><span><font color="#000000" size="3">genetic</font></span><font color="#000000" size="3"> </font><span><font color="#000000" size="3">control</font></span><font color="#000000" size="3"> of evaluated traits. In addition, the dominant&times;dominant [l] epistasis was more important than additive&times;additive [i] epistatic effect.</font><span dir="RTL"><font color="#000000" size="3"> </font></span><font color="#000000" size="3">The broad and narrow sense heritability of evaluated traits</font><span><font color="#000000" size="3"> were </font></span><font color="#000000" size="3">0.67 to 0.97 and 0.37 to 0.96, respectively. </font><span><font color="#000000" size="3">Positive</font></span><font color="#000000" size="3"> </font><span><font color="#000000" size="3">heterosis</font></span><font color="#000000" size="3"> </font><span><font color="#000000" size="3">was observed for</font></span><font color="#000000" size="3"> spike length</font><span><font color="#000000" size="3">,</font></span><font color="#000000" size="3"> </font><span><font color="#000000" size="3">peduncle length</font></span><font color="#000000" size="3"> and flag leaf width. The dominant gene effect was detected as the most important genetic effect in controlling several traits. Therefore, selection should be made in later generations till desirable genes are fixed.</font></span></p> آزمون مقیاس مشترک, اثرات غالبیت, عمل ژن, گندم نان, وراثت‌پذیری عمومی و خصوصی Broad and narrow sense heritability, Dominance effect, Gene action, Joint scaling test, Wheat (Triticum aestivum L.) 51 45 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-207&slc_lang=fa&sid=1 سمیه امینی‎‌زاده بزنجانی 10031947532846004779 10031947532846004779 Yes روح‌اله عبدالشاهی 10031947532846004780 10031947532846004780 No قاسم محمدی‌نژاد 10031947532846004781 10031947532846004781 No