Journal of Crop Breeding

fa بررسی ژنتیک بنیه اولیه گندم نان (Triticum aestivum L.) با استفاده از تلاقی دی آلل Evaluation Genetic of Early Vigor of Bread wheat (Triticum aestivum L.) using Diallel Crosses اصلاح نباتات General پژوهشي Research       بنیه اولیه صفت مهمی در گندم است و نقش آن در شرایط تنش خشکی برجستهتر میشود. ژنوتیپهای با بنیه اولیه قویتر سطح خاک را ببشتر پوشش میدهند، تبخیر از سطح خاک را کاهش و با علفهای هرز بهتر رقابت مینمایند. در این پژوهش با استفاده از یک تلاقی نیمه دیآلل 7 والدی ژنتیک بنیه اولیه گندم مورد بررسی قرار گرفت. والدین و نتاج F1 در گلخانه در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 6 تکرار کشت و صفات وزن خشک گیاهچه، طول گیاهچه و قوه نامیه مورد اندازهگیری قرار گرفت. نتایج بدست آمده نشان داد که اثرات افزایشی و غالبیت به طور معنیداری در کنترل وزن خشک گیاهچه و طول گیاهچه نقش داشت، ولی قوه نامیه فقط تحت تاثیر اثر افزایشی بود. با توجه به نتایج این آزمایش، هر سه صفت مر بوط به بنیه اولیه گیاه تحت تاثیر اثر اپیستازی قرار گرفتند. وزن خشک گیاهچه، طول گیاهچه و قوه نامیه دارای وراثتپذیری عمومی بالا (به ترتیب 95/0، 91/0 و 84/0) بودند. در حالی که، وزن خشک گیاهچه و قوه نامیه دارای وراثتپذیری خصوصی پایین (به ترتیب 29/0 و 19/0) و طول گیاهچه دارای وراثتپذیری خصوصی متوسط (62/0) بود. با توجه به وراثتپذیری خصوصی پایین و وجود اپیستازی، در بهنژادی برای بهبود بنیه اولیه گندم، روشهایی نظیر بالک، بالک تکبذر و دابل هاپلوئیدی پیشنهاد میشود که پس از رسیدن به خلوص، ارزیابی و مقایسه نتاج با هم صورت میگیرد. رقم ایرانی روشن دارای بهترین بنیه اولیه و بیشترین قابلیت ترکیبپذیری عمومی در بین رقمهای مورد بررسی بود و در بهنژادی برای بهبود این صفات به عنوان یکی از والدهای تلاقی پیشنهاد میشود Early vigor is an imperative trait and its role become more important under drought stress condition. Genotypes with better early vigor cover above the soil plane, reduce evaporation of soil surface and increase weed competitiveness. In this research, a half diallel mating design was generated from crosses between seven bread wheat to study the genetic of early vigor. Parents and F1 progenies were planted in greenhouse in a randomized complete block design with six replications and seedling dry weight, seedling length and germination ability were evaluated. Additive and dominant effects significantly affected seedling dry weight and seedling length, while germination ability only affected by additive effect. Results showed that epistasis was significant for all traits. Seedling dry weight, seedling length and germination ability showed high broad sense heritability (0.95, 0.91 and 0.84, respectively). Meanwhile, seedling dry weight and germination ability showed low narrow sense heritability (0.29 and 0.19, respectively) and seedling length showed moderate narrow sense heritability (0.62). Selection in early generations has slow progress due to low narrow sense heritability and presence of epistasis. Consequently, bulk, single seed descent and double-haploid methods are suggested in breeding programs for improving early vigor. Iranian cultivar, Roushan, showed the best early vigor and general combining ability among evaluated cultivars and proposed as one of mating parents in breeding programs to improve early vigor. اپیستازی, به‌نژادی گندم, نسبت بیکر, وراثت‌پذیری, وزن خشک گیاهجه Baker ratio, Epistasis, Heritability, Seedling dry weight, Wheat breeding 44 37 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-206&slc_lang=fa&sid=1 خدیجه مختاری 10031947532846004704 10031947532846004704 No روح‌اله عبدالشاهی 10031947532846004705 10031947532846004705 Yes مهدی یزدی زاده 10031947532846004706 10031947532846004706 No