fa بررسی ساختار و تنوع ژنتیکی در ارقام و لاین های گندم ایرانی با استفاده از نشانگرهای SSR بيوتكنولوژي گياهي بيوتكنولوژي گياهي پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>بهبود ژنتیکی گیاهان زراعی، از جمله گندم متکی بر وجود تنوع ژنتیکی است</strong>. <strong>در این تحقیق ساختار و تنوع ژنتیکی 99 لاین و 49 رقم گندم با استفاده از 20 جفت آغازگر</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">SSR</span></span></strong> <strong>&nbsp;بررسی شد. از آغازگرهای مورد استفاده، 19 آغازگر</strong> <strong>در بین ارقام و</strong> <strong>لاین &shy;ها مورد مطالعه چند&shy;شکل بودند و در مجموع 67 آلل چند شکل تکثیر شد. تعداد آلل در هر مکان از 1 (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Xgwm44</span></span></strong><strong>) تا 7 (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Xgwm47</span></span></strong><strong>) متغیر و میانگین آن 5/3 بود. میانگین هتروزیگوسیتی مورد انتظار (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">H<em>e</em></span></span></strong><strong>) از 71/0 (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Xgwm149</span></span></strong><strong>) تا 27/0 (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Xgwm469</span></span></strong><strong>) متغیر بود. میانگین محتوای اطلاعات چند شکلی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PIC</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">)</span></span></strong><strong> و بیشترین شاخص اطلاعاتی شانون (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">I</span></span></strong><strong>) به ترتیب 52/0 و 88/0 بود. مقادیر تعداد آلل، شاخص اطلاعاتی شانون و میانگین هتروزیگوسیتی مورد انتظار در لاین&shy; های مورد مطالعه کمی بیشتر از ارقام بود. متوسط ضرایب تمایز ژنی بین لاین &shy;ها و ارقام (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">F<em>st</em></span></span></strong><strong>) و مقدار جریان ژنی (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">N<em>m</em></span></span></strong><strong>) برای تمامی آغازگرها به ترتیب برابر 067/0 و 96/6 بود. تجزیه واریانس مولکولی (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">AMOVA</span></span></strong><strong>) سطح بالایی از تنوع ژنتیکی را درون لاین&shy; ها + ارقام (92%) در مقایسه با بین لاین&shy; ها و ارقام (8%) نشان داد. تجزیه خوشه &shy;ای بر اساس ضرایب تشابه تطابق ساده به روش </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">UPGMA</span></span></strong><strong> انجام شد. دامنه ضرایب تشابه از 40/0 تا 1 متغیر و میانگین آن 7/0 بود. بر اساس تجزیه خوشه&shy; ای 148 لاین و رقم گندم در 5</strong><strong> گروه اصلی قرار گرفت. برخی لاین ها که در گروه&shy; های مشابه قرار گرفتند از نظر منشاء جغرافیایی نزدیک به هم بودند.</strong> <strong>شباهت ژنتیکی </strong><strong>بالای بین ارقام می &shy;تواند نشان&shy; دهنده کاهش پایه ژنتیکی ژرم &shy;پلاسم گندم نان&shy; در ایران باشد. به هر حال مطابق با </strong><strong>فاصله ژنتیکی بین </strong><strong>گروه &shy;های مختلف</strong><strong>، لاین&shy; ها</strong><strong> می &shy;توانند </strong><strong>به عنوان والدین بالقوه در برنامه &shy;های اصلاحی گندم مورد استفاده قرار بگیرند.</strong><strong><span style="font-variant:small-caps;letter-spacing:.25pt;background:yellow;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong></span><br> &nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">Genetic improvement of crop plants such as wheat, relies on genetic diversity.&nbsp; In the current investigation, the genetic diversity of 99 wheat lines and 49 cultivars were assessed using 20 SSR primers. Out of the primers used, 19 were polymorphic among studied lines and cultivars and a total of 67 alleles were amplified. The number of alleles per locus ranged from 1 (Xgwm44) to 7 (Xgwm47), with a mean value of 3.5. The mean of expected heterozygosity (H<em>e</em>) ranged from 0.71 (Xgwm149) to 0.27 (Xgwm469). The mean of polymorphism information content (PIC) and the maximum value of Shannon&rsquo;s information index (I) were 0.52 and 0.88 respectively. The number of alleles (N<em>a</em>), Shannon&rsquo;s information index (I) and mean of expected heterozygosity (H<em>e</em>), for lines were slightly more than those of cultivars. Average of gene differentiation coefficients (F<em>st</em>) and gene flow (N<em>m</em>) for all primers were 0.067 and 6.96 respectively. Analysis of molecular variance (AMOVA) revealed a higher level of genetic variation within lines + cultivars (89%) compared to among lines and cultivars (11%). Cluster analysis using UPGMA method and simple matching coefficients placed the lines and cultivars in five groups. Similarity coefficients ranged from 0.40 to 1 with a mean value of 0.70. Some cultivars with the same geographic origin were located in the same cluster. The high level of genetic similarity detected in cultivars may demonstrate the narrow genetic base of Iranian wheat germplasm. However, according to the genetic distance between different groups, lines in divergent groups could be potentially used as parents in wheat breeding programs.<span dir="RTL"></span><br> &nbsp;</p> گندم نان, نشانگرهایSSR , هتروزیگوسیتی موردانتظار, شاخص اطلاعاتی شانون, محتوای اطلاعات چند شکلی Bread wheat, SSR markers, Expected heterozygosity, Shannon’s information index, Polymorphism Information Content 73 82 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-660-1&slc_lang=fa&sid=1 Rokhsareh Rahmani Asl رخساره رحمانی اصل rahmaniasl.r@gmail.com 10031947532846009288 10031947532846009288 No Urmia University دانشگاه ارومیه Iraj Bernousi ایرج برنوسی i.bernosi@urmia.ac.ir 10031947532846009289 10031947532846009289 Yes Urmia University دانشگاه ارومیه Babak Abdollahi Mandulakani بابک عبدالهی مندولکانی b.abdollahi@urmia.ac.ir 10031947532846009290 10031947532846009290 No Urmia University دانشگاه ارومیه