fa ارزیابی صفات موفولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ‌های برنج (Oryza sativa L.) هوازی و غرقابی در شرایط تنش خشکی و نرمال اصلاح نباتات General پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong><span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">با توجه به اهمیت تنش خشکی به&shy;عنوان مهم&shy;ترین عامل محدودکننده تولید برنج در دنیا، شناسایی ژنوتیپ&shy;های متحمل به تنش خشکی می&shy;تواند یک راهکار ارزشمند برای مقابله با کم آبی باشد. در پژوهش حاضر 53 ژنوتیپ برنج متشکل از 31 رقم هوازی و 22 رقم غرقابی بومی در دو محیط تنش کم آبی و &nbsp;نرمال در منطقه سنگر رشت در ایران در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی در سه تکرار کشت شدند. تعداد 18 صفت &nbsp;مختلف&nbsp; شامل صفات مورفولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ارزیابی شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که برای تمامی صفات، اختلاف بین ژنوتیپ&shy;ها در سطح احتمال یک درصد معنی&shy;دار بود که نشان‌دهنده تنوع بالا و واکنش&shy;های متفاوت ژنوتیپ&shy;ها در دو محیط بود. تجزیه خوشه&shy;ای ژنوتیپ&shy;ها را در هر کدام از شرایط در سه گروه تقسیم&shy;بندی کرد. در شرایط بدون تنش، گروه دوم با 21 ژنوتیپ که شامل 14 ژنوتیپ برنج هوازی و 7 رقم غرقابی بود، از لحاظ صفات عملکرد دانه، وزن کل خوشه&shy;ها و خوشه ساقه اصلی، تعداد دانه کل و دانه بارور، میانگین بالاتر از سایر ژنوتیپ&shy;ها داشتند. در شرایط تنش خشکی، مطلوب&shy;ترین ژنوتیپ&shy;ها در گروه دوم واقع شدند. در این گروه که شامل 19 ژنوتیپ هوازی و 4 رقم غرقابی بود از لحاظ صفات مرتبط با عملکرد ازجمله وزن کل خوشه&shy;ها، وزن خوشه ساقه اصلی، عملکرد دانه، وزن خشک بوته، وزن هزاردانه، تعداد دانه کل و دانه بارور برتر از سایر گروه&shy;ها ظاهر شدند. در مجموع 11 ژنوتیپ هوازی و 2 رقم غرقابی (درفک و گوهر) در هر دو شرایط &nbsp;نرمال و تنش خشکی در گروه برتر از لحاظ عملکرد دانه و اجزای عملکرد واقع شدند.</span></span></span></strong></p> <p>Considering to drought stress importance as most important limiting factor in rice production in world, identification of tolerant genotypes to drought can be a valuable approach to deal with the drought stress. In the present experiment plant materials contains 53 rice genotypes including 31 aerobic and 22 lowland (landrace) rice that were grown in two conditions under drought stress and normal as randomized complete block design with three replications in Sangar Rasht, Iran. The 18 plant characteristics including morphological traits, yield and yield components were measured. The results of ANOVA revealed for all traits differences among genotypes were significant at 0.01 probability level that showing high level diversity and different reaction of varieties among genotypes under two conditions. The cluster analysis assigned all genotypes in three groups in each condition. In normal condition second group with 21 memberships including 14 aerobic genotypes and 7 lowland genotypes gained average of yield traits such as grain yield, weight of total plant panicle, weight of main stem panicle, number of total grain, number of filled grains higher than other genotypes. Under drought stress condition the most desirable genotypes belonged to the second group. This group contains 19 aerobic genotypes and 4 lowland genotypes in term of traits related to yield including weight of total plant panicle, weight of main stem panicle, grain yield, dry weight of plant, 1000 grain weight, number of total grain and number of filled were better than other genotypes. Totally 11 aerobic genotypes and 2 lowland genotypes (Dorfak and Gohar) were in better group in term of grain yield and yield components.</p> برنج, تجزیه خوشه‌ای, تنش خشکی, صفات Cluster analysis, Drought stress, Morphologic traits, Rice 118 128 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-84-2&slc_lang=fa&sid=1 Reza Afshari رضا افشاری bahonarm2@gmail.com 100319475328460011332 100319475328460011332 No University of Guilan. دانشگاه گیلان Atefeh Sabouri عاطفه صبوری a.sabouri@guilan.ac.ir 100319475328460011333 100319475328460011333 Yes University of Guilan. دانشگاه گیلان Masoud Esfahani مسعود اصفهانی esfahani@guilan.ac.ir 100319475328460011334 100319475328460011334 No University of Guilan. دانشگاه گیلان Ali Kafi Ghasemi علی کافی قاسمی kafighasemi@yahoo.com 100319475328460011335 100319475328460011335 No University of Guilan. دانشگاه گیلان