fa توزیع آللی برخی از ژن های مؤثر در پاکوتاهی ارقام و لاین های گندم (Triticum aestivum L.) ایران اصلاح نباتات مولكولي اصلاح نباتات مولكولي پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; یکی از اصلی&shy; ترین استراتژی&shy;های بهبود مقاومت به خوابیدگی، کودپذیری و به دنبال آن افزایش عملکرد گندم، کاهش ارتفاع گیاه از طریق ژن&shy;های پاکوتاهی &shy;است. در ایران همراه با سایر نقاط دنیا با معرفی و آزادسازی ارقام جدید این ژن&shy;ها در ارقام وارد شده&shy;اند. جهت بررسی تنوع آللی دو ژن اصلی پاکوتاهی (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Rht-B1</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Rht-D1</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) و اثرات آن&shy;ها بر صفات ظاهری در 98 رقم اصلاح شده گندم ایران، آزمایش مزرعه&shy; ای و مولکولی طرح &shy;ریزی شد که در آن از آغازگر اختصاصی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">STS-PCR</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> استفاده شد. همبستگی صفات ارتفاع بوته، تعداد برگ نهایی در ساقه اصلی، طول سنبله و تعداد روز تا گلدهی با آلل &shy;های پاکوتاهی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیشترین درصد ترکیب آللی مربوط به </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Rht B1-b/Rht D1-a</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> با فراوانی 33/66 درصد بود. همچنین 65/82 درصد ارقام حداقل دارای یکی از آلل&shy; های پاکوتاهی بودند که نمایانگر ورود ژن&shy;های پاکوتاهی در ارقام ایرانی می&shy; باشد. فقط صفت ارتفاع بوته همبستگی منفی و معنی &shy;داری (</span></span></strong><strong>^{<span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">**</span></span></span>}</strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">571/0</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">r= -</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) با آلل&shy;های پاکوتاهی نشان داد. نتایج حاصله از تجزیه خوشه &shy;ای، ژنوتیپ&shy; های مورد بررسی را در 3 گروه مجزا قرار داد. گروه اول بیشتر دارای ژنوتیپ </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Rht B1-b/Rht D1-a</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، گروه دوم دارای ژنوتیپ </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Rht B1-a/Rht D1-b</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و گروه سوم دارای ژنوتیپ </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Rht B1-a/Rht D1-a</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> بودند. استفاده مناسب از این ژن&shy;ها در برنامه&shy; های اصلاحی می&shy;تواند در بهبود مقاومت به ورس و افزایش عملکرد در گندم مؤثر باشد.</span></span></strong><br> &nbsp;</p> <pre dir="LTR"> Decrease the plant height using the <em>Rht</em> genes is one of the main strategies to improve the resistance to <span style="font-family:arial;">lodging and fertilization and to increase the productivity in wheat. In Iran, like to other parts of world, these genes are entered to new introduced and released varieties. To study allelic diversity of two main dwarf genes (<em>Rht-D1b</em> and <em>Rht-B1b</em>) and their effects on morphological traits of 98 Iranian wheat cultivars, this study was conducted in filed and molecular level using specific STS-PCR primers. Correlation analysis among morphological traits such as plant height, final leaf number, spike length and days to heading with dwarfism alleles was done. Results showed that the highest percentage of allelic composition was related to <em>Rht B1-b/Rht D1-a</em> with 66.33%. Also 82.65% of the studied cultivars at least carried one of the dwarfism alleles that it verify the entrance of dwarfism genes into Iranian wheat cultivars. Only plant height had negative and significant correlation with dwarfism alleles (r=-0.571**). The results of cluster analysis showed that genotypes were classified into 3 groups. The first group, have <em>Rht B1-b/Rht D1-a</em> genotype, Group II have <em>Rht B1-a/Rht D1-b</em> genotype and the third group have <em>Rht B1-a/Rht D1-a</em> genotype. Proper using of these genes in breeding programs can improve lodging resistance and also increase grain yield in wheat.</span></pre> <pre dir="LTR"> </pre> <pre dir="LTR"> <span style="font-family:arial;"> </span></pre> <pre dir="LTR"> <span style="font-family:arial;">&nbsp;&nbsp;</span></pre> ارتفاع, تنوع آللی, خوابیدگی, ژن Rht Allelic diversity, Plant height, Rht gene 1 11 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-216-6&slc_lang=fa&sid=1 Seyyed Hamid Reza Ramazani سید حمید رضا رمضانی hrramazani@birjand.ac.ir 10031947532846008155 10031947532846008155 Yes University of Birjand دانشگاه بیرجند Habibollah Ghazvini حبیب اله قزوینی hrramazani@gmail.com 10031947532846008156 10031947532846008156 No Dept. of Cereal Research, Seed and Plant Improvement Institute, Karaj, Iran کرج- موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر- بخش تحقیقات غلات Mohammad Reza Jalal Kamali محمد رضا جلال کمالی hrramazani@hotmail.com 10031947532846008157 10031947532846008157 No Global Wheat Program, International Maize and Wheat Improvement Center (CIMMYT), Karaj, Iran کرج- مرکز تحقیقات بین المللی گندم و ذرت (سیمیت) Elias Arazmjoo الیاس آرزمجو hrramazani@ut.ac.ir 10031947532846008158 10031947532846008158 No Dept. of Cereal Research, Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Southern Khorasan, Birjand, Iran بیرجند- مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان جنوبی