fa کارایی انتخاب غیرمستقیم برای بهبود عملکرد و تحمل به خشکی در جوامع حاصل از تلاقی بین گونه ای گلرنگ اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><span dir="RTL">گزینش مناسب، مهم&shy;ترین عامل برای افزایش عملکرد در برنامه &shy;های اصلاحی است. یکی از موثرترین روش&shy;ها در گزینش ژنوتیپ &shy;های مطلوب به &shy;منظور بهبود صفات پیچیده&shy;ای نظیر عملکرد، بهره گیری از شاخص &shy;های انتخاب می&shy; باشد. به &shy;منظور ارزیابی کارایی روش&shy; های مختلف انتخاب، تعداد 63 فامیل از 2 جمعیت </span><span style="font-family:times new roman,serif;">F₃</span><span dir="RTL"> حاصل از تلاقی</span><span style="font-family:times new roman,serif;">&shy;</span><span dir="RTL">های بین گونه &shy;ای</span><em><span style="font-family:times new roman,serif;">oxyacanthus</span> </em>&nbsp;<em><span style="font-family:times new roman,serif;">Carthamus</span></em><span dir="RTL"> &times;</span><em><span style="font-family:times new roman,serif;"> Carthamus</span></em><em><span style="font-family:times new roman,serif;"> tinctorius</span></em><span dir="RTL"> به اختصار </span><span style="font-family:times new roman,serif;">IO</span><span dir="RTL"> و </span><em><span style="font-family:times new roman,serif;">Carthamus</span><span style="font-family:times new roman,serif;"> palaestinus</span></em><span dir="RTL"> &times;</span><em> <span style="font-family:times new roman,serif;">Carthamus</span><span style="font-family:times new roman,serif;"> tinctorius</span></em><span dir="RTL"> به اختصار </span><span style="font-family:times new roman,serif;">IP</span><span dir="RTL"> در دو محیط رطوبتی عدم تنش و دارای تنش خشکی در سال 1394 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه صنعتی اصفهان مورد ارزیابی قرار گرفتند. شاخص&shy; های انتخاب اسمیت-هیزل و پسک-بیکر بر اساس صفاتی که در رگرسیون مرحله &shy;ای وارد شدند، محاسبه شدند. نتایج نشان داد در جمعیت </span><span style="font-family:times new roman,serif;">IP</span><span dir="RTL"> و در شرایط </span><span dir="RTL">عدم تنش رطوبتی، تعداد انشعاب در بوته بیش&shy;ترین مقدار ضریب را در شاخص پسک- بیکر داشت و این شاخص نسبت به شاخص اسمیت-هیزل 1 و 2 از کارایی انتخاب بالاتری را نشان داد و در نتیجه می&shy;تواند به عنوان شاخص موثرتر برای گزینش ژنوتیپ&shy; های برتر در این شرایط معرفی شود. در شرایط تنش رطوبتی و در همین جمعیت (</span><span style="font-family:times new roman,serif;">IP</span><span dir="RTL">)، بیشترین مقدار ضریب در شاخص اسمیت هیزل 1و 2 متعلق به صفت وزن صد دانه بود و این دو شاخص دارای کارایی انتخاب بیشتری نسبت به شاخص پسک </span><span dir="RTL"><span style="font-family:sakkal majalla;">&ndash;</span></span><span dir="RTL">بیکر بودند.</span><span dir="RTL"> در جمعیت </span><span style="font-family:times new roman,serif;">IO</span><span dir="RTL"> &nbsp;و در هر دو شرایط رطوبتی، شاخص اسمیت- هیزل 1 و 2 نسبت به شاخص پسک-بیکر از کارایی انتخاب بیشتری برخوردار بودند و به&shy; عنوان شاخص موثرتر انتخاب شدند که در این دو شاخص وزن صد دانه در هر دو شرایط رطوبتی بیشترین مقدار ضریب را دارا بود. </span><span dir="RTL">کارایی انتخاب درجمعیت </span><span style="font-family:times new roman,serif;">IP</span><span dir="RTL"> بیشتر از جمعیت </span><span style="font-family:times new roman,serif;">IO</span><span dir="RTL"> بود و در نتیجه می&shy;توان از این جمعیت برای تولید ژنوتیپ &shy;های پرعملکرد برای برنامه &shy;های اصلاحی بهره برد.</span><span dir="RTL"> از آنجا که </span><span dir="RTL">والد وحشی </span><em><span style="font-family:times new roman,serif;">C. palaestinus</span></em><span dir="RTL"> واجد صفات نامطلوب کمتری است، می &shy;توان در برنامه&shy; های اصلاحی نسبت به انتقال ژن &shy;های مطلوب آن به گونه زراعی گلرنگ اقدام کرد.</span></span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;">The use of appropriate selection methods are important to increase yield in breeding programs. Utilization of selection indices is one of the most effective method for selection of superior genotypes to improve the complex traits such as seed yield. In order to evaluate the efficiency of different selection methods, 63 families of two F3 populations derived from inter-specific hybridization of <em>Carthamus</em><em> tinctorius</em><span dir="RTL"> &times;</span><em>Carthamus oxyacanthus </em>(IO) and <em>Carthamus palaestinus</em> <span dir="RTL">&times;</span> <em>Carthamus tinctorius</em> (IP) were evaluated under two moisture environments (normal and drought-stress) at the research farm of Isfahan University of Technology during 2016. The Smith-Hazel 1, Smith-Hazel 2 and Pesek-Baker indices were measured based on the traits entered in step-wise regression model. The results indicated that under normal conditions, Pesek-Baker index was more effective than the Smith-Hazel 1 and Smith-Hazel 2 and was also more efficient for the selection of superior genotypes in IP population. Also, the Smith-Hazel 1 and Smith-Hazel 2 indices were more effective than Pesek-Baker index under drought-stress conditions in this population. Smith-Hazel 1 and Smith-Hazel 2 indices were more effective than Pesek-Baker index in IO population at two moisture environments. Efficiency of selection in IP population was more than IO population, thereby it can be used to develop superior genotypes in breeding programs. Since the <em>C. palaestinus</em> have less undesirable characters compared to other wild parents, it may be suitable source for transferring desirable genes to the cultivated species.</span></p> گلرنگ, تلاقی بین گونه ای, انتخاب مستقیم, شاخص های انتخاب Direct selection, Inter-specific hybridization, Safflower, Selection indices 202 213 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-218-4&slc_lang=fa&sid=1 Soheila Espanani سهیلا اسپنانی spananis@yahoo.com 100319475328460010266 100319475328460010266 No Isfahan University of Technology گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان Mohammad Mahdi Majidi محمد مهدی مجیدی majidi@cc.iut.ac.ir 100319475328460010267 100319475328460010267 Yes Isfahan University of Technology گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان Ghodratollah Saedi قدرت اله سعیدی gsaeidi@cc.iut.ac.ir 100319475328460010268 100319475328460010268 No Isfahan University of Technology گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان