Journal of Crop Breeding
پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی
J Crop Breed
Agriculture
http://jcb.sanru.ac.ir
1
admin
2228-6128
2676-4628
10.61186/jcb
fa
jalali
1395
2
1
gregorian
2016
5
1
8
18
online
1
fulltext
fa
تجزیه و تحلیل اثر شوری بر میزان کلروفیل، شاخصهای فلورسانس کلروفیل و عملکرد دانه برخی ارقام برنج
Analysis of Salinity Effect on Chlorophyll Rate, Florescence Indices and Grain Yield of Some Rice Cultivars
اصلاح نباتات
General
پژوهشي
Research
<p dir="RTL"><strong> برنج </strong><strong>(</strong><strong><span dir="LTR"><em>Oryza sativa </em></span></strong><strong><span dir="LTR">L.</span></strong><strong>) تأمین­کننده غذای نیمی از مردم جهان است و شوری در برخی مناطق، موجب کاهش عملکرد این گیاه می­گردد. به منظور توسعه کشت برنج در مناطقی با آب یا زمین­های شور، </strong><strong>میزان کلروفیل، شاخص­های فلورسانس­کلروفیل و عملکرد دانه</strong> <strong>برخی از ارقام برنج تحت تاثیر</strong><strong> تنش شوری</strong><strong>، در تابستان 92-1391 در مزرعه دانشکده­ کشاورزی دانشگاه یاسوج، مورد ارزیابی قرار گرفتند. آزمایش به­صورت کرت­های یکبار خردشده و در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 3 تکرار انجام­</strong> <strong>شد. عامل اصلی، شامل 4 سطح شوری و عامل فرعی شامل 11 رقم برنج بود. نتایج تجزیه واریانس نشان­داد که اثر شوری بر<br>
شاخص­های فلورسانس غیر­معنی­دار ولی بر میزان کلروفیل</strong> <strong>و عملکرد دانه </strong><strong>بسیار معنی­دار (01/­0</strong><strong><span dir="LTR">p <</span></strong><strong>)</strong> <strong>بود. </strong><strong>تجزیه به مؤلفه­های اصلی در هر دو شرایط تنش و بدون ­تنش، 6 متغیر اولیه </strong><strong><span dir="LTR">F<sub>0</sub></span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">F<sub>m</sub></span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">F<sub>v</sub></span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">F<sub>v</sub>/F<sub>m</sub></span></strong><strong>، میزان کلروفیل و عملکرد دانه را در قالب 2 مؤلفه گروه­بندی نمود به نحوی که در شرایط بدون تنش، </strong><strong>مؤلفه ول شامل شاخص­های فلورسانس </strong><strong><span dir="LTR">F<sub>m</sub></span></strong><strong> و­ </strong><strong><span dir="LTR">F<sub>v</sub></span></strong><strong> در جهت مثبت و مؤلفه دوم، شامل حداکثر کارآیی فتوسیستم </strong><strong><span dir="LTR">II</span></strong><strong> در جهت مثبت و عملکرد دانه در جهت منفی </strong><strong>بود. </strong><strong>در شرایط تنش، بیشترین تأثیر در مؤلفه اول متعلق به </strong><strong><span dir="LTR">F<sub>0</sub></span></strong> <strong>در جهت منفی و </strong><strong><span dir="LTR">F<sub>m</sub></span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">F<sub>v</sub>/F<sub>m</sub></span></strong><strong> در جهت مثبت و بیشترین اثر در مؤلفه دوم مربوط به</strong> <strong>کلروفیل</strong> <strong>و</strong><strong> در جهت منفی </strong><strong>بود. </strong><strong>تجزیه خوشه­ای، ارقام برنج را بر اساس میزان فلورسانس کلروفیل و عملکرد دانه در شرایط تنش و بدون­تنش، به سه خوشه گروه­­­بندی نمود. </strong><strong>در شرایط تنش، رقم­های غریب و لنجان­عسکری در گروه متحمل قرار گرفتند. در برنامه­های به­نژادی از تلاقی رقم غریب، دارای میزان کلروفیل و نسبت بالای </strong><strong><span dir="LTR">F<sub>v</sub>/F<sub>m</sub></span></strong><strong>، زودرس و متحمل، رقم حسن­سرایی از برنج­های مرغوب و با کیفیت بالای پخت، طول دانه بلند و دیررس و حساس به شوری، می­توان برای ایجاد ارقام مناسب برای زمین­های شور، استفاده­ نمود</strong><strong><span dir="LTR">.</span></strong></p>
<p style="text-align: justify;">Rice (<em>Oryza sativa </em>L.) is providing food of half of the world population, and in some regions salinity stress reduces yield of this plant. In order to develop planting of rice in regions with saline water or fields, chlorophyll rate, chlorophyll fluorescence indices and grain yield of some rice cultivars were evaluated in summer, 2012, at the farm of college of Agriculture, at Yasouj University. The experiment was performed in split plot in a randomized complete block design with three replications. Main plot included 4 levels­­ of salinity, and the subplot included 11 rice cultivars. Results from the analysis of variance showed that the effect of salinity stress on chlorophyll fluorescence indices was non-significant but was highly significant (p< 0.01) on chlorophyll rate and grain yield. Principal component analysis in stress and non-stress conditions, classified 6 primary variables of F<sub>0</sub>, F<sub>m</sub>, F<sub>v</sub>, F<sub>v</sub>/F<sub>m</sub>, chlorophyll rate and grain yield into 2 components in the way that in non-stress conditions, the first main component included F<sub>m</sub> and F<sub>v</sub> florescence indices in positive direction, and the second component included high efficiency photosystem II in positive and grain yield in negative direction. In stress condition, the maximum effect in the first component belonged to F<sub>0</sub> in negative direction and F<sub>m</sub> and F<sub>v</sub>/F<sub>m</sub> in positive direction, and the maximum effect in the second component related to chlorophyll in negative direction. Cluster analysis, classified rice cultivars into 3 groups based on the chlorophyll fluorescence rate and grain yield in stress and non-stress conditions. In stress conditions, Gharib and Lenjan-Askari cultivars were placed in tolerant cluster. Gharib cultivar with high chlorophyll and F<sub>v</sub>/F<sub>m</sub>, early maturity and salinity tolerance indices, could be used in cross to Mosa-Tarom, a sensitive, Sadri rice type, high cooking quality, long seeds and late maturity cultivar, in breeding programs to develop and provide the appropriate cultivars for saline soils.</p>
برنج, کلروفیل, حداقل واریانس وارد, تجزیه مؤلفه های اصلی, تجزیه خوشه ای
Cluster Analysis, Chlorophyll, Principal Components Analysis, Rice, Ward's
183
190
http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-197&slc_lang=fa&sid=1
احمد
مجیدی مهر
10031947532846004314
10031947532846004314
No
رضا
امیری فهلیانی
10031947532846004315
10031947532846004315
Yes