fa بررسی اثر تنش سرما در مرحله گیاهچه‌ای بر میزان پرولین، مالون‌دی‌آلدهید و رنگیزه‌های فتوسنتزی در ژنوتیپ‌های کنجد (Sesamum indicum L.) اصلاح نباتات General پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>کنجد </strong><strong><span dir="LTR">(<em>Sesamum indicum</em> L.)</span></strong><strong> یکی از گیاهان گرمسیری حساس به سرما می&shy;باشد. به</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>منظور بررسی میزان تحمل ژنوتیپ&shy;های مختلف کنجد در برابر تنش سرما و نیز تأثیر سرما بر خصوصیات فیزیولوژیکی آن&shy;ها، آزمایشی در قالب طرح کاملا<ins cite="mailto:peyman" datetime="2015-11-19T15:11">ً</ins> تصادفی بر روی ده ژنوتیپ شامل ورامین، قائم، اولتان، یکتا، دشتستان2، داراب1، ناز تک شاخه، ناز چندشاخه، جهاد و نیشابور در سه تکرار انجام شد. ژنوتیپ&shy;ها به مدت سه شبانه روز تحت دمای 8 درجه سانتی&shy;گراد قرار گرفته و نمونه&shy;های برگی در زمان&shy;های صفر (قبل از اعمال تنش)، 6، 12، 24 و 48 ساعت تهیه شد. بیشترین مقدار کلروفیل </strong><strong><span dir="LTR">a</span></strong><strong> با گذشت 48 ساعت از تنش سرما، به رقم ناز چندشاخه و کمترین آن به رقم ورامین و پس از آن رقم نیشابور اختصاص یافت. در مورد کلروفیل </strong><strong><span dir="LTR">b</span></strong><strong>، پس از 72 ساعت، رقم ناز چندشاخه و پس از آن رقم جهاد بیشترین و رقم نیشابور کمترین مقدار را داشتند. از نظر میزان کاروتنوئید تنها در زمان صفر و ابتدای تنش (زمان 6)، به طور معنی&shy;داری در بین ژنوتیپ&shy;ها اختلاف وجود داشت و با پیشروی تنش، تغییرات کاروتنوئید در ده ژنوتیپ به گونه&shy;ای بود که تفاوت معنی‌داری یافت نشد. روند تغییرات پرولین به</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>صورت افزایشی بوده و با پیشروی تنش سرما، همه ژنوتیپ&shy;ها با تجمع پرولین همراه بودند. تفاوت&shy; بین ژنوتیپ&shy;ها هم در شرایط تنش و هم بدون تنش (زمان صفر) معنی&shy;دار بوده و در همه زمان&shy;ها، بیشترین مقدار پرولین در رقم ناز چندشاخه و کمترین آن در رقم نیشابور تجمع یافت. تغییرات مالون<br> دی&shy;آلدهید در ژنوتیپ&shy;ها، در زمان&shy;های مختلف متفاوت بوده و در پایان تنش سرما رقم نیشابور و پس از آن رقم داراب1 بیشترین و رقم ناز چندشاخه کمترین مقدار مالون دی&shy;آلدهید را به خود اختصاص دادند که به ترتیب نشان دهنده حداکثر و حداقل آسیب وارد شده به غشا می&shy;باشد. با توجه به نتایج به دست آمده، در نهایت رقم ناز چندشاخه، رقم متحمل و رقم نیشابور، رقم حساس به سرما معرفی شدند.</strong></p> <p>&nbsp;&nbsp; Sesame (<em>Sesamum indicum</em> L.) is one of tropical plants that sensitive to cold. In order to evaluate the tolerance of different genotypes of sesame to cold stress and effect of cold on their physiological characteristics, an experiment was conducted using a completely randomized design on ten genotypes including Varamin, Qa&rsquo;im, Ultan, Yekta, Dashtestan 2, Darab 1, Naz Takshakheh, Naz Chandshakheh, Jahad and Nishapur with three replications. The genotypes exposed three days in 8˚C and the leaf samples were prepared at 0 (pre-stress), 6, 12, 24 and 48 hours. The highest amount of chlorophyll <em>a</em> was measured in Naz Chandshakheh, and the lowest amount was in Varamin and then was in Nishapur genotype after 48 hours. About chlorophyll <em>b</em>, the Naz Chandshakheh and after it, Jahad genotypes had the highest and the Nishapur genotype had the lowest amount after 72 hours. The amount of carotenoids, just in time zero and the beginning of stress (6), a significant difference was observed among genotypes and with advancing the stress, changes in ten genotypes carotenoids in such a way that no significant differences were found. The process of proline changes was incremental and proline accumulation found during cold stress in all genotypes. The difference between genotypes in stress and non-stress (time zero) conditions was significant and the highest amount of proline accumulated in Naz Chandshakheh and the lowest found in the Nishapur genotype at all times. The changes of malondialdehyde (MDA) was different in the genotypes at all times and the Nishapur and then Darab 1 genotype had the highest and the Naz Chandshakheh genotype had the lowest amount of MDA at the end of cold stress duration, which represent respectively the maximum and minimum damage to the membrane. The cold stress leads to loss of intracellular water of leaves and thus, the concentration of photosynthetic pigments increased. On the other hand, the lost water is used to interactions, such as the synthesis of proline and its levels has increased under the stress. As well as damage to the membrane, causing exit substances such as MDA that due to these factors finally, the Naz Chandshakheh and the Nishapur genotype introduced respectively as cold tolerant and cold sensitive cultivar.</p> پرولین , تنش سرما, رنگیزه‌های فتوسنتزی, کنجد (Sesamum indicum L.), مالون‌دی‌آلدهید Cold stress, Malondialdehyde, Photosynthetic pigments, Proline, Sesame 166 175 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-195&slc_lang=fa&sid=1 فرشته آکی 10031947532846004309 10031947532846004309 Yes سید کمال کاظمی تبار 10031947532846004310 10031947532846004310 No سید حمیدرضا هاشمی 10031947532846004311 10031947532846004311 No حمید نجفی زرینی 10031947532846004312 10031947532846004312 No