fa گزینش ژنوتیپ‌های گندم (Triticum aestivum L.) بر اساس پایداری عملکرد و سازگاری اصلاح نباتات General پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>بـرای کاهش اثر متقابل ژنـوتیپ&times;محیط، به&shy;طور هم&shy;زمان، گزینش در لاین‌های پیشرفته بـاید بر اساس عملکرد و پایداری انجام گیرد. در بررسی حاضر 24 ژنوتیپ گندم نان در دو ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان و گنبد طی دو سال زراعی<br> &nbsp;93-1392 و 92-1391&nbsp; مورد ارزیابی قرار گرفتند. آزمایش&shy;ها در قالب بلوک&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار و در دو تاریخ کاشت 15 آذر و 15 اسفند انجام گرفت. تجزیه واریانس مرکب بر روی عملکرد دانه اختلاف معنی‌داری را در سطح احتمال 1% برای اثر سال، مکان، ژنوتیپ، اثر متقابل ژنوتیپ&times;مکان، ژنوتیپ&times; سال و ژنوتیپ&times; مکان&times; سال را نشان داد. از روش&shy;های ناپارامتری و گزینش هم&shy;زمان برای عملکرد و پایداری </strong>&nbsp;<strong><span dir="LTR">(YS_i)</span></strong><strong>برای تعیین ژنوتیپ‌های پایدار استفاده شد. بر اساس معیارهای ناپارامتری </strong><strong><span dir="LTR">NP_i⁽¹⁾</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">NP_i⁽²⁾</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">NP_i⁽³⁾</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">NP_i⁽⁴⁾</span></strong><strong> ژنوتیپ‌های 9، 2 و 24 با عملکرد کمتر از میانگین کل گـزینش شدند. استفاده از معیارهای </strong><strong><span dir="LTR">S_i⁽¹⁾</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">S_i⁽²⁾</span></strong><strong> نیز بـه گزینش دو ژنوتیپ شماره 9و 17 منجر شد. &nbsp;هم&shy;چنین آماره&shy;های </strong><strong><span dir="LTR">S_i⁽³⁾</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">S_i⁽⁶⁾</span></strong><strong> ژنوتیپ‌های شماره 2 و 8 را پایدارترین ژنوتیپ معرفی کردند. با توجه به نتایج آماره عملکرد- پایداری ژنوتیپ‌های شماره 22، 14، 20 و 19 با عملکرد بیشتر از میانگین کل انتخاب شدند. استفاده از معیار گزینش هم&shy;زمان برای عملکرد- پایداری توانست ژنوتیپ‌هایی با عملکرد بالا و پایدار را معرفی نماید و در مجموع با توجه به نتایج تجزیه پایداری، ژنوتیپ شماره 22 با میانگین عملکرد دانه 3932 کیلوگرم در هکتار، ژنوتیپ پایدار و سازگار شناسایی و انتخاب شد.</strong></p> <p>In order to decrease effect of genotype &times; environment interaction, yield and yield stability should be considered simultaneously. In present study, 24 bread wheat genotypes were evaluated in Gorgan and Gonbad agricultural stations in 2012-13 and 2013-14 cropping seasons. Experiments were conducted based on complete block designs with three replications at 6^thDecember and February. Combined analyses of variance confirmed that the effects of year, location, genotype, year &times; genotype, location &times; genotype and year &times; location &times; genotype interactions were statistically significant (P<0.99). For determining stable genotypes, non parametric and simultaneous selection of yield and yield stability (Ys_i) methods were used. Based on NP_i⁽¹⁾<span dir="RTL">، </span>NP_i⁽²⁾<span dir="RTL">، </span>NP_i⁽³⁾and NP_i⁽⁴⁾ non parametric methods genotypes 2, 9, 24 were selected as high yielding and the most stable genotypes. These genotypes had less than grain yield mean. Results of&nbsp; S_i⁽¹⁾, S_i⁽²⁾methods showed that genotypes 9 and 17 had the highest stability, while genotypes2 and 8 were also stable genotype in S_i⁽³⁾and S_i⁽⁶⁾ methods. According to simultaneous selection for yield and yield stability (Ys_i) genotypes 22, 14, 20 and 19 were determined as stable genotypes. These genotypes had grain yield more than grand mean yield. Simultaneous selection for yield and yield stability (Ys_i) method selected genotypes with high grain yield and high stability. Finally, results of stability analyses revealed that genotype 22 with mean grain yield of 3932 kg.ha^-1 was the most stable genot<a name="_GoBack"></a>ype.</p> اثر متقابل, تجزیه مرکب, پایدار و سازگار, گزینش, ناپارامتری Adaptive and stabile, Combine analyses, Non parametric, Interaction effect 119 125 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-189&slc_lang=fa&sid=1 حبیب اله سوقی 10031947532846004286 10031947532846004286 Yes نادعلی بابائیان جلودار 10031947532846004287 10031947532846004287 No غلامعلی رنجبر 10031947532846004288 10031947532846004288 No محمدهادی پهلوانی 10031947532846004289 10031947532846004289 No