fa مطالعه ویژگی‌های کمی مرتبط با عملکرد دانه برنج با استفاده از روش های آماری چند متغیره اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <p dir="RTL"><span style="font-size:11px;"><strong><span style="color:black;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; تسهیل در امر گزینش برای بهبود عملکرد در ژنوتیپ&shy; های برنج مهم و ضروری است. در این مطالعه، به &shy;منظور بررسی ارتباط بین عملکرد با صفات زراعی، آزمایشی در سال 95-1394 در مزرعه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد اجرا شد. در این مطالعه 10 ژنوتیپ برنج در طرح بلوک&shy; های کامل تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. عملکرد دانه به همراه 10 صفت مختلف زراعی دیگر ارزیابی شدند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ&shy; های مورد بررسی از نظر کلیه صفات اختلاف معنی &shy;داری وجود داشت. </span></strong><strong><span style="color:black;">نتایج حاصل از تجزیه به عامل &shy;ها نشان داد که چهار عامل اصلی و مستقل، 31/80 درصد از تغییرات کل داده &shy;ها را توجیه می &shy;نمایند، به&shy; طوری که چهار عامل تحت عنوان شکل و اندازه دانه (44/28 درصد)، عملکرد و اجزای عملکرد(58/23 درصد) و خصوصیات مورفولوژیک گیاه (29/&shy;28 درصد) نام&shy; گذاری شدند.</span></strong><strong><span style="color:black;"> تجزیه رگرسیون گام به گام نشان داد که دو صفت تعداد دانه پر و پوک در خوشه روی عملکرد دانه در گیاه برنج اثر معنی&shy; دار دارند. نتایج تجزیه ضرایب علیت نشان داد که تعداد دانه پر در خوشه بیشترین اثر مستقیم (82/0) نسبت به سایر صفات بر روی عملکرد دانه داشت، و اثر غیرمستقیم این صفت از طریق تعداد دانه پوک در خوشه بر روی عملکرد دانه 10/0 بود. تعداد دانه پوک در خوشه نیز دارای اثر مستقیم و منفی 36/0&shy;- بود. بنابراین مهم&shy;ترین صفات به&shy; عنوان شاخص مناسب برای بهبود عملکرد دانه در گیاه برنج به ترتیب تعداد دانه پر و پوک در خوشه مشخص شد.</span></strong></span><br> &nbsp;</p> <p>Simplifying the selection procedure to improve yield of new genotypes of rice is necessary. in order to evaluate relationship among grain yield and other agronomic traits, an experiment was conducted in agricultural and natural resoures research center in 2015-2016 year. In present study, 10 rice genotypes were studied in randomized complete blocks design with three replications. Grain yield along with other 10 agronomic traits were evaluated. Results derived from analysis of variance showed that there were significant differences among the studied genotypes for all the traits. Results of factor analysis showed that four main and independent factors explained about 80.31&shy;% the total variation of the measured traits. So that, four factors namely shape and size grain (28.44%), yield and it&#39;s component (23.58%) and morphological (28.29%) factor. Stepwise regression analysis showed that only two traits (&shy;the numbers of filled and unfilled grain per panicle) were significantly positive and negative affected on grain yield respectively. Results derived from path analysis showed that numbers of filled grain per panicle maximum direct effect (0.82) was ratio other traits on grain yield, and indirect effect of this trait through to number of unfilled grains per panicle on grain yield was 0.1. The number of unfilled grains per panicle showed direct effect and positive 0.36. Therefore, the important traits as selection criteria for grain yiled improvement in rice plant are numbers of filled and unfilled grain per panicle respectively.<br> &nbsp;</p> <p></p><p></p> برنج, تجزیه علیت, رگرسیون گام به گام و همبستگی Correlation, Path Analysis, Rice and Stepwise regression 143 151 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-510-3&slc_lang=fa&sid=1 ahmad majidimehr احمد مجیدی مهر a.majidimehr64@gmail.com 10031947532846008616 10031947532846008616 Yes 1Young Researchers and Elite Club, Yasouj Branch, Islamic Azad University, Yasouj, Iran. باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.