fa برآورد ارزش اصلاحی لاین های تریتی پایرم ثانویه ایرانی برمبنای شاخص های تحمل به تنش در شرایط تنش شوری با روش بهترین پیش‌بینی خطی متعادل اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special كاربردي Applicable <p dir="RTL"><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اگر چه لاین&shy;های غله جدید تریتی پایرم اولیه غیر ایرانی تولید و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مقاومت قابل توجهی به تنش شوری از خود نشان داد</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ه&shy;ا</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ند ولی دارای ریزش سنبلچه هنگام رسیدن، پنجه&shy;دهی چند مرحله&shy;ای زیاد و دوره رشد طولانی می&shy;باشند که تاکنون با تلاقی آنها با ارقام گندم ایران تحقیقاتی در جهت تولید لاین&shy;های تریتی پایرم ثانویه انجام شده است. به&shy;منظور بررسی پاسخ 13 لاین تریتی‌پایرم اولیه غیرایرانی(</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">2n=6x=42, AABBE^bE^b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">)، 92 لاین تریتی‌پایرم ثانویه ایرانی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">F₆-F₇; 2n=6x=42, AABBD_(1-6)&quot;E^b_(1-6)&quot;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">)، به همراه 6 رقم گندم ایرانی و یک لاین امید بخش تریتیکاله به تنش شوری آزمایشی بصورت طرح آلفا لاتیس با دو تکرار در دو محیط نرمال (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">EC=1 dS/m</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) و تنش شوری (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">EC=12 dS/m</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) در دو سال زراعی 1393 تا 1395 در شرایط آب و هوایی کرمان انجام شد. نتایج نشان داد عملکرد دانه به شدت تحت تاثیر تنش شوری قرار گرفته و در لاین&shy;های حاصل از تلاقی </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">کتلیکوم</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Ma/b</span></span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">&times; </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">فلات</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Ma/b &times; </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">،<br> امید</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&times; (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Ka/b)(Ca/b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">)، نیکنژاد &times; (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Ka/b)(Ca/b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">)،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">شتردندان &times; </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Ka/b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، روشن &times; </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Az/b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و همچنین تریتی پایرم اولیه غیر ایرانی، ارقام گندم ایرانی و تریتیکاله به ترتیب به نسبت 06/11، 37/9، 30/4، 98/4، 98/7، 58/12، 48/3 و 90 /19 و 87/15 کاهش یافت. ارزیابی تحمل به تنش در ژنوتیپ&shy;های مورد بررسی به کمک شاخص&shy;های تحمل </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نشان داد شاخص</span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">STI</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> به دلیل داشتن بیشترین همبستگی با عملکرد دانه تحت تنش شوری از کارایی بالاتری برای انتخاب ژنوتیپ&shy;های مقاوم به تنش برخوردار است. </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">همچنین نتایج نشان داد، رتبه&shy;بندی لاین&shy;ها براساس ارزش&shy;های اصلاحی با استفاده از روش بلاپ راهی مناسب برای گزینش لاین&shy;های مقاوم به شوری با پتانسیل عملکرد بالا بود. لاین تریتی پایرم اولیه غیر ایرانی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Cr/b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">)(</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Ka/b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) و لاین&shy;های تریتی پایرم ثانویه ایرانی حاصل از تلاقی<br> نیکنژاد &times; (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Ka/b)(Cr/b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) و امید &times; (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Ka/b)(Cr/b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) بر اساس رتبه&shy;بندی بلاپ از اهمیت بیشتری برای شرکت در مطالعات آتی جهت انتخاب و معرفی به&shy;عنوان ارقام مقاوم به شوری با پتانسیل عملکرد بالا برخوردار هستند.</span></span></strong><br> &nbsp;</p> <pre> Although the non-Iranian primary tritipyrum lines (NIPTLs) have been produce and have shown potential to be a new slat tolerant cereal, however, have a few undesirable traits such as brittle rachis, keep in tiller production and late maturity. In order to remove these traits, the crossing of NIPTLs with Iranian bread wheat cultivars led to new recombinant Iranian secondary tritipyrum lines. In this study the 13 non-Iranian primary tritipyrum lines (NIPTLs: 2n = 6x = 42; AABBE^bE^b) and Iranian secondary tritipyrum lines (ISTL: F₆-F₇; 2n=6x=42, AABBD_(1-6)&quot;E^b_(1-6)&quot;), 6 Iranian bread wheat cultivars and 1 promising triticale line were evaluated at two research centers using an alpha lattice design with two replications under normal (1 dS m^-1) and salinity stress ( 12dS m^-1) conditions during growing seasons of 2014-2016&nbsp; at Kerman province of Iran. The results indicated grain yield was strongly affected by salinity with <em>reduction</em> ratio of 11.06, 9.37, 4.30, 4.98, 7.98, 12.58,&nbsp; in Iranian chromosomally recombinant secondary individuals tritipyrum plants obtained from crosses such as (Cathlicum &times; Ma/b), (Falat&times; Ma/b), {Omid &times; (Ka/b)(Cr/b)}, {Niknejad &times; (Ka/b)(Cr/b)}, (Shotordandan &times; ka/b), (Roushan &times; Az/b), respectively, in comparison with Non Iranian Primay Ttritipyrum Lines &nbsp;(NIPRLs) (3.48), Iranian bread wheat cultivars (19.90) and promising triticale line (15.87) The evaluation of stress tolerance indices showed that STI could effectively be used for screening of salinity tolerant genotypes because it had the highest correlation coefficients with grain yield. The (Cr/b) &times; (Ka/b) line of NIPTLs and the lines obtained from Niknejad &times; (Ka/b)(Cr/b) and Omid &times; (Ka/b)(Cr/b) crosses showed the highest average breeding value which will be suitable for breeding programs&nbsp; of ISTLs lines with high yield potential in saline soils and brachish waters. </pre> تریتی پایرم اولیه غیر ایرانی (NIPTLs), تریتی پایرم ثانویه ایرانی (ISTLs), شاخص ‌های تحمل به تنش شوری, ارزش اصلاحی و بهترین پیش‌بینی خطی متعادل (BLUP) Best linear unbiased prediction (BLUP), Iranian secondary tritipyrum lines (ISTL), Non-Iranian primary tritipyrum lines (NIPTL), Salt stress, Stress tolerance indices 101 109 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-644-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Roudbari زهرا رودباری Zahra.roudbari@gmail.com 10031947532846007637 10031947532846007637 No College of Agriculture, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman P.O.B 76169-133 Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان Hossein Shahsavand Hassani حسین شاهسوند حسنی Shahsavand@shirazu.ac.ir 10031947532846007636 10031947532846007636 Yes College of Agriculture, University of Shiraz, دانشگاه شیراز دانشکده کشاورزی Ghasem Mohammadinejad قاسم محمدی نژاد Mohammadinejad@uk.ac.ir 10031947532846007638 10031947532846007638 No College of Agriculture, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman P.O.B 76169-133 Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان