fa بررسی شاخص‌های تحمل خشکی هیبریدهای ذرت دانه ای در شرایط کم آبیاری اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin-right:.1in;"><strong><span style="font-family:2 mitra;">کاهش منابع آبی در مناطق معتدل استان کرمانشاه باعث شده است که سطح زیر کشت ذرت از 45 هزار هکتار در سال زراعی 1387 به 7 هزار هکتار در سال 1395 کاهش یابد. </span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">این پژوهش با هدف بررسی و انتخاب هیبریدهای متحمل به تنش کم&shy;آبیاری و افزایش بهره&shy;وری آب</span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"> که با استفاده از هشت</span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"> هیبرید تجاری ذرت (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">KSC 704</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">KSC 705</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">KSC 703</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">KSC 700</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">KSC 647</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">KSC 670</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">KSC 500</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"> و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">KSC 400</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سال&shy;های 93 و 1392 انجام شد. عملیات آبیاری شامل دو</span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">میزان </span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">آبیاری:</span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">میزان </span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">آبیاری اول برابر با </span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">تامین</span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"> 100 درصد نیاز آبی گیاه ذرت و</span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">میزان </span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">آبیاری دوم تامین 70 درصد نیاز آبی گیاه ذرتبر اساس داده&shy;های هواشناسی ایستگاه اسلام&shy;آباد غرب</span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"> بود</span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">. </span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">صفات اندازه&shy;گیری شده شامل ارتفاع بوته و بلال، قطر ساقه، تعداد روز تا ظهور گل&shy;تاجی، کاکل و رسیدن فیزیولوژیکی،</span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"> تعداد دانه در ردیف، تعداد ردیف دانه در بلال، طول دانه، درصد رطوبت دانه، درصد چوب بلال، وزن هزار دانه و عملکرد بود. تجزیه&shy;</span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">ماتریس ضرایب همبستگی بین صفات یاد شده نشان داد، همبستگی بین تعداد ردیف دانه در بلال، تعداد دانه در ردیف و وزن هزار دانه با عملکرد دانه به&shy;ترتیب با ^*839/0، ^**933/0 و ^*831/0 مثبت و معنی&shy;داری بود. در مجموع با توجه به شاخص&shy;های تحمل و حساسیت به تنش، همچنین نتایج ترسیم بای&shy;پلات، تجزیه خوشه&shy;ای و مشاهده وضع قرارگرفتن ژنوتیپ&shy;ها و شاخص&shy;ها نشان داد که ارقام&nbsp; </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">KSC 647</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"> و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">KSC 703</span></span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;">به&shy;عنوان متحمل&shy;ترین ژنوتیپ&shy;ها بودند که </span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">مناسب برای هر دو شرایط تنش و بدون تنش هستند. هیبرید </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">KSC 705</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;">&nbsp; به&shy;عنوان پرمحصول&shy;ترین رقم در شرایط نرمال شناسایی شدند. ژنوتیپ </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">KSC 700</span></span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"> به&shy;عنوان حساس&shy;ترین ژنوتیپ&shy; ارزیابی شد. </span></strong><br> &nbsp;</p> <p style="margin-left:.1in;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Decrease of water resources in temperate regions of Kermanshah province has caused the maize cultivation area decreased form 45 thousand hectares in 2008 to 7 thousand hectares in the crop year of 2016. This study aimed to evaluate and selecting drought tolerant hybrids and increased irrigation water efficiency using eight commercial maize hybrids (KSC 704, KSC 705, KSC 703, KSC 700, KSC 647, KSC 670, KSC 500, KSC 400) in a randomized complete block design in 2013 and 2014. Irrigation practices consists of two levels: The first level was equal to100% of the corn crop water requirement based on meteorological data of Islamabad station and Second level was 70 percent of the corn crop water requirement. Measured traits including plant height and ear height, stem diameter, days to emergence of tassel ling, silking and physiological maturity, number of kernels per row, rows per ear, kernel depth, moisture content, percentage of cob, thousand kernel weight and grain yield. Correlation matrix analysis showed that correlation between two treats was significant at one percent and 13 treats were significant at the five percent. The correlation between the number of rows per ear, number of kernels per row and grain yield, were significant and positive with 0.839*, 0.933**, 0.831*, respectively. Based on the criteria of tolerance and sensitivity to stress as well as the results of bi-plot display and view the status of being genotype and indexes, cultivars (KSC 647), (KSC 703)as the most tolerant genotypes suitable for both stress and no stress and Hybrid(KSC 705) as the most high-yield in varieties were identified in normal conditions. KSC 700 genotype was evaluated as the most susceptible genotypes.<br> &nbsp;</p> بای پلات, تجزیه همبستگی, ذرت هیبرید, شاخص های تحمل خشکی, کم آبیاری Bi-plot, Correlation analysis, Deficit irrigation, Drought tolerance indices, Maize hybrid 81 90 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-197-4&slc_lang=fa&sid=1 Farhad sadeghi فرهاد صادقی fsadeghi40@yahoo.com 10031947532846007635 10031947532846007635 Yes Agriculture and Natural Resources Research and Education Center Kermanshah مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه