fa مطالعه اثر متقابل ژنوتیپ و محیط در ارقام آزاد گرده افشان آفتابگردان (Helianthus annuus) بر اساس روش‌های پارامتری و روش تای اصلاح نباتات General پژوهشي Research <p><strong>این پژوهش به بررسی پایداری عملکرد 10 رقم آفتابگردان آزادگرده‌افشان در 6 منطقه شامل قم،&shy; گنبد،&shy; اصفهان، اسلام آباد، کرج و شاهرود در سال زراعی 1391 انجام شد. طرح آزمایشی مورد استفاده در تمامی مناطق بلوک&shy;های کامل تصادفی با چهار تکرار بود.</strong> <strong>آزمون یک‌نواختی واریانس اشتباهات آزمایشی با استفاده از آزمون بارتلت انجام شد و نتیجه آن نشان داد که واریانس&shy;ها یک‌نواخت بوده و می&shy;توان عملیات تجزیه مرکب را برای کل داده&shy;ها انجام داد. تجزیه واریانس ساده نشان داد که بین ژنوتیپ&shy;ها تنوع قابل ملاحظه‌ای وجود دارد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر متقابل ژنوتیپ &times; محیط در سطح احتمال یک درصد معنی&shy;دار شد. و این نشان&shy;دهنده این است که ژنوتیپ&shy;ها در محیط&shy;های مختلف عملکرد متفاوتی داشته&shy;اند. اثر محیط در سطح احتمال یک درصد معنی&shy;دار شد و بالاترین مقدار از مجموع مربعات کل را به خود اختصاص داد.</strong> <strong>بر اساس نتایج روش ضریب تغییرات و روش واریانس محیطی، ارقام </strong><strong><span dir="LTR">Berezance</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">R453</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">Favorit</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">Zaria</span></strong><strong> ارقام پایدار شناخته شدند که علاوه بر داشتن کمترین میزان واریانس و ضریب تغییرات دارای عملکرد بالایی نیز بودند. تجزیه واریانس پایداری شوکلا نشان داد، ارقام </strong><strong><span dir="LTR">Favorit</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">R453</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">Zaria</span></strong><strong> دارای عملکرد بالاتر از میانگین کل بودند و جزء پایدارترین ژنوتیپ&shy;ها بودند. در مقابل، ارقام </strong><strong><span dir="LTR">Bulg3</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">Bulg5</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">Sor</span></strong><strong> ناپایدارترین ارقام بودند. با توجه به آماره&shy;ی اکووالانس ریک، به&shy;ترتیب ارقام </strong><strong><span dir="LTR">Favorit</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">R453</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">Record</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">Zaria</span></strong><strong> دارای کمترین میزان رتبه اکووالانس ریک بودند که تمامی این ارقام به جز رقم </strong><strong><span dir="LTR">Record</span></strong><strong> دارای عملکردی بالاتر از میانگین بوده و ارقام پایدار شناخته شدند. نتایج حاصل از روش تای نشان داد که ارقام </strong><strong><span dir="LTR">Zaria</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">Record</span></strong><strong> دارای </strong><strong><span dir="LTR">0</span></strong><strong>=</strong><strong><span dir="LTR">&alpha;</span></strong><strong> و پایداری متوسط بودند.</strong></p> <p>In order to study the yield stability, 10 open pollinating (OP) sunflower cultivars were evaluated in 6 locations, including Qom, Gonbad, Esfahan, Eslam abad, Karaj and Shahrood in 2012. At each location, experimental design was a randomized complete block with four replications. The homogeneity of error variances was tested using Bartlett test and the results showed that the variances were homogeneous and can be combined for the analysis of data. Analysis of variance showed significant differences among genotypes, there is a one percent probability level. Analysis of variance showed that genotype &times; environment interaction was significant at the one percent level. This indicates that different genotypes have different performance. Environment effect was a significant at the one percent level and accounted the highest level of the total sum of squares. Based on the coefficient of variance and environmental variance methods, R453, Berezance, Favorit and Zaria cultivars were considered sustainable while also showed good performances. Shukla&rsquo;s variance analysis showed that, cultivars Favorit, R453&nbsp;and Zaria had above average performance and were the most stable genotypes. On the other hand, Bulg3, Bulg5 and Sor cultivars were low stabilities through this method. According to Wricke&rsquo;s echovalance, R453, Record, Favorit and Zaria had lowest ranks respectively all high performing genotypes except Record showed good stability the results of Tai analysis; Zaria and Record had moderate stability.</p> آفتابگردان, پایداری, سازگاری, رگرسیون Adaptability, Regression, Stability, Sunflower 122 114 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-161&slc_lang=fa&sid=1 سحر کلاته جاری 10031947532846004005 10031947532846004005 No خداداد مصطفوی 10031947532846004006 10031947532846004006 Yes علیرضا نبی پور 10031947532846004007 10031947532846004007 No