fa برآورد قدرت ترکیبپذیری عمومی و خصوصی صفات مورفولوژیک و عملکرد دانه در گندم نان اصلاح نباتات General پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">برای فهم چگونگی کنترل عمل ژن در صفات مختلف مورفولوژیک و عملکرد و همچنین برای برآورد میزان وراثت‌پذیری از پنج رقم گندم استفاده شد. این ارقام گندم شامل بولانی سفید، بولانی قهوه‌ای، تجن، کلک افغانی و لاین موتانت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">AS48</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> بودند که به صورت دای آلل کامل در شرایط نرمال تلاقی داده شدند. ارقام ذکر شده به همراه نتاج </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">F2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشکده کشاورزی هسته‌ای کشت شدند. پس از معنی‌دار شدن صفات مورد بررسی بر اساس تجزیه واریانس، آنالیزهای دای آلل بر روی آن‌ها صورت گرفت. تجزیه صفات بر اساس روش گریفینگ نشان داد که ترکیب&shy;پذیری عمومی در تمامی صفات معنی‌دار شده است که نشان&shy;دهنده وجود اثرات افزایشی ژن‌ها در تمامی صفات است. وراثت‌پذیری خصوصی در صفات مورد مطالعه بسیار بالا بود که این عامل نشان می‌دهد، انتخاب برای این صفات موفقیت آمیز است. مدل افزایشی- غالبیت در این آزمایش کفایت می‌کرد و اثرات غیر&shy;آللی مشاهده نشد، لذا مطالعه صفات از طریق تجزیه ژنتیکی هیمن امکان&shy;پذیر گردید. تجزیه واریانس به روش هیمن نیز نشان داد که اثرات افزایشی و غیرافزایشی ژن‌ها در کنترل صفات نقش دارند. پارامترهای ژنتیکی نشان دهنده وجود اثر غالبیت ناقص در صفات تعداد سنبلچه در سنبله، طول میانگره سوم و دوم، قطر میانگره سوم و دوم و سطح برگ هستند که تجزیه گرافیکی هیمن نیز آن را تایید می‌کند. </span></span></strong><br> &nbsp;</p> <p>Five wheat varieties were used to estimate gene action for morphological traits and yield and estimate the heritability of traits. The varieties including White Bolani, Brown Bolani, Tajan, Kealk and AS48 mutant have been crossed based on full diallel. The F2 genotypes were planted in a randomized complete block design with three replications in the Nuclear Agricultural Research Institute. Analysis of variance for all the traits revealed that the general combining ability was significant so these traits were controlled by additive genetic effects. The heritability of traits were high and therefore selection based on these will be successful. Additive-dominance model was sufficient for this research and non-allelic effect weren&rsquo;t observed, therefore Hayman analysis was performed. Hayman&rsquo;s analysis of variance showed that the additive effects and non-additive effects control the traits. For number of spikelet per spike, second and third internodes diameter, second and third internodes length and leaf area traits, the average degree of dominance indicate that partial dominance controls these traits. Heyman&rsquo;s graphical analysis showed that partial dominance was involved in controlling these traits.<br> &nbsp;</p> اثر افزایشی, تجزیه دای آلل, گریفینگ, گندم, هیمن Additive effect, Diallel analysis, Griffing, Hayman, Wheat 53 62 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-585-1&slc_lang=fa&sid=1 Bahman Khahani بهمن خواهانی bahmankhahani@gmail.com 10031947532846007625 10031947532846007625 No Department of Agronomy and Plant Breeding, University of Tehran and Ph.D. Student, Department of Crop Production and Plant Breeding, University of Shiraz گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه تهران و دانشجوی دکتری، بخش زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه شیراز Mohammad reza Bihamta محمد رضا بی همتا mrghanad@ut.ac.ir 10031947532846007626 10031947532846007626 Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, University of Tehran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه تهران Behnam Naserian بهنام ناصریان bnaserian@gmail.com 10031947532846007627 10031947532846007627 No Nuclear Agricultural Research Institute, Department of Plant Breeding, Karaj پژوهشکده کشاورزی هسته‌ای، بخش اصلاح نباتات، کرج