fa واکنش جوانه زنی و صفات گیاهچه ای ژنوتیپ های بومی عدس به تنش خشکی و شوری و تجزیه علیت وزن گیاهچه تحت شرایط آزمایشگاهی اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">به&shy;منظور ارزیابی اثر &nbsp;تنش&shy;های خشکی و شوری روی جوانه&shy;زنی ژنوتیپ&shy;های بومی عدس، </span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">آزمایشی</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> با استفاده از</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> 3 فاکتور (تنش خشکی، تنش شوری و ژنوتیپ&shy;های عدس) در آزمایشگاه دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز اجرا شد. سطوح فاکتورهای آزمایش شامل: دو سطح تنش خشکی ( شاهد با آب مقطر و تنش خشکی 8- بار، القایی توسط محلول پلی&shy;اتیلن گلیکول 6000)، سه سطح شوری (شاهد با آب مقطر، شوری 2 و 4 دسی &shy;زیمنس بر متر با استفاده از آب شور دریاچه ارومیه) و 15 ژنوتیپ عدس بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که برهمکنش سه جانبه ژنوتیپ &times; تنش شوری &times; تنش خشکی برای کلیه صفات معنی&shy;دار بود که نشان‌دهنده تأثیر متفاوت اعمال توأم سطوح مختلف تنش شوری و خشکی روی ژنوتیپ&shy;ها می&shy;باشد.</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مقایسه میانگین صفات نشان داد که</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">با افزایش سطوح خشکی و شوری از ارزش اکثر صفات جوانه &shy;زنی و گیاهچه &shy;ای در ژنوتیپ&shy;ها کاسته شد، اما میزان کاهش در بین ژنوتیپ&shy;ها متفاوت بود، به&shy; طوری&shy;که ژنوتیپ&shy;های کلیبر و شاوی ورزقان کمترین میزان کاهش صفات مربوط به گیاهچه را نشان دادند. </span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج تجزیه رگرسیونی و علیت برای وزن تر گیاهچه نشان داد که صفت طول ریشه&shy;چه با بیشترین اثرات مستقیم، نقش موثری در افزایش میزان وزن تر گیاهچه در شرایط تنش شوری و خشکی داشتند. </span></span></span></strong><br> &nbsp;</p> <p><strong>&nbsp; &nbsp;</strong>In order to evaluate of lentil landrace genotypes response via germination and seedling traits to drought and salinity stress, one factorial experiment with three factors (drought, salinity and genotypes) on bias Completely Randomized Design was conducted with three replications at the laboratory of agricultural faculty of Islamic Azad University of Tabriz branch. The levels of factors were including two level of drought stress (control and -8 bar by PEG₆₀₀₀), three level of salinity (0, 2 and 4 ds/m by water of Oromyieh lake) and 15 landraces genotypes. Variance analysis result showed genotype&times;drought&times;salinity interaction was significant for all studied traits, which shows the different responses of genotypes to drought and salinity stress for all traits. Mean comparison of traits for interaction of genotype &times; drought &times; salinity showed that germination and seedling traits value in all genotypes was significantly reduced; however, this reduction was different in different genotypes. So Kaleybar and Shavi Varzeghan genotype expressed least reduction of these traits. The regression and path analysis for seedling weight showed length of root had the highest direct on seedling weight under drought and salinity stress.&nbsp;</p> تجزیه علیت, خشکی, شوری, عدس, رگرسیون Drought, Lentil, Path analysis, Regression, Salinity 36 43 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-582-1&slc_lang=fa&sid=1 Varahram Rashidi Varahram Rashidi ورهرام رشیدی rashidi.varahram@gmail.com 10031947532846007619 10031947532846007619 Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, Tabriz Brach, Islamic Azad University, Tabriz, Iran دانشگاه آزاد اسلامی تبریز