fa ارزیابی میزان پرولین، کلروفیل و مالون‌آلدئید در ارقام حساس و متحمل برنج تحت تنش کلریدسدیم اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>ت<span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">توانایی گیاهان در خنثی نمودن آثار تنش شوری (کلرید سدیم) به مقدار زیادی به وضعیت درونی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">K⁺</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Na⁺</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> بستگی دارد. در واقع حفظ نسبت بالای</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">K⁺/Na⁺ </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در سیتوسل از عناصر اصلی تحمل به شوری است. برنج به&shy;عنوان یکی از مهم‌ترین غلات و غذای اصلی یک‌سوم از جمعیت جهان ،گیاهی حساس به شوری است، شوری بیش ‌از حد به‌طور مضری همه فعالیت‌های متابولیک اصلی برنج را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تحقیق حاضر در دانشگاه کشاورزی ساری در سال 1394 انجام گرفته است. بذر گیاه برنج (ارقام </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">IR29</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، سنگ طارم و جلودار) پس از ضدعفونی به‌منظور جوانه‌زنی در ژرمیناتور قرار گرفتند. پس از 14 روز از آغاز کشت، تیمار شوری 120 میلی&shy;مولار نمک کلرید سدیم اعمال شد. نمونه‌برداری به‌صورت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Time-course</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> در 6 زمان (6،0، 24، 120،72، 168 ساعت) </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">پس از اعمال تنش </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">از بافت‌های برگ و ریشه انجام شد. نتایج آزمایشات فیزیولوژیک نشان داد</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> که اثرات ژنوتیپ، زمان نمونه‌گیری و اثر متقابل روی تمامی صفات اندازه‌گیری شده شامل میزان مالون‌دی‌آلدئید (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">MDA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">)، کلروفیل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">a</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، کلروفیل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، کاروتنوئید و پرولین در سطح احتمال ۱ درصد معنی‌دار بود</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، غلظت کلروفیل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">a</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">،</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و کارتنوئید موجود در برگ در ساعات اولیه تنش کاهش یافت و در ادامه با افزایش ساعات تنش، ضخیم شدن برگ ها و افزایش نسبت کلروفیل در واحد سطح برگ (لوله&shy;ای شدن برگ) میزان کلروفیل افزایش ‌یافت. بررسی میزان مالون</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">دی‌آلدهید در برگ نشان داد بیشترین افزایش در رقم حساس (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">IR29</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) وجود داشته است. آنالیز نتایج میزان پرولین نشان داد ارقام حساس و متحمل در شرایط عادی (بدون تنش) اختلاف معنی‌داری نداشتند اما با قرار گرفتن در شرایط تنش میزان پرولین در رقم متحمل بیشتر از رقم حساس افزایش‌یافته</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">است. میزان پرولین در ژنوتیپ سنگ طارم به‌عنوان یک ژنوتیپ متحمل به شوری در زمان‌های (72، 168،120 ساعت) نسبت به شاهد افزایش معنی‌داری نشان داد</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">. بنابراین واکنش ارقام حساس و متحمل برنج نسبت به تنش شوری متفاوت از یکدیگر است و با اندازه‌گیری پارامترهایی همچون مالون‌دی‌آلدهید، کلروفیل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">a</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، کلروفیل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">b</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، کاروتنوئید و پرولین می‌تواند به اصلاح این گیاه در جهت تحمل به شوری کمک شایانی نماید.</span></span></strong><br> &nbsp;</p> <p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Salinity stress is one of the main obstacles in crop production in many parts of the world, especially in arid and semi-arid regions. Plants&#39; ability to neutralize the effect of salinity largely depends on the internal state K⁺ and Na⁺. In fact, maintaining high K⁺/Na⁺ ratio in Cytosol is a key element for tolerance to salinity. Rice, one of the most important food crops, a primary food source for more than one-third of the world&rsquo;s population. &nbsp;Rice is sensitive to salinity stress, so that, salt effects will extensively damage rice metabolic activities. This study has presented the effects of salinity on some physiological characteristics and genes expression patterns that coded for a number of ion channels in rice.&nbsp; In order to seed germination, the seeds of some cultivar (IR29, Sangtarom, and Jelodar) sterilized and then were placed in germinator. Salinity treatment (120 mM NaCl) were applied 14 days after culture. The leaf and root samples were collected at six time-courses (0, 6, 24, 72, 120 and 168 hours) after sodium chloride stress. Results of physiological assessments showed that the effects of genotype, sampling period and their interactions were significant at 1% level of probability on all measured traits including malondialdehyde (MDA), chlorophyll a, chlorophyll b, carotenoids and proline contents. &nbsp;The concentration of chlorophyll a, b and carotenoid of leaves were reduced in early hours of encountering with stress and then increasing the hours of stress, leaf thickness (leaf rolling) caused chlorophyll per leaf unit and increases the amount of chlorophyll.&nbsp; The measurement of MDA in the leaves showed that the greatest increase occurred in sensitive cultivar (IR29). Proline content analysis showed that there was no significant difference between proline content of sensitive and tolerant cultivars under normal condition (no stress), but by exposure to salinity stress, proline content was increased in susceptible more than tolerant cultivar. Proline content in Sangtaroom, as a salt tolerant genotype, has significantly increased in comparison with the control cultivar in 72, 120 and 168 (h) times. Consequently, the responses of sensitive and tolerant rice cultivars to the salinity stress are different from each other and measuring of some parameters such as MDA, chlorophyll a, chlorophyll b, carotenoids, and proline can help to improve the salt tolerance of plants.<br> &nbsp;</p> <p><strong>&nbsp;</strong></p> <p></p> برنج, تنش کلرید سدیم , پرولین, کلروفیل, مالون آلدهید Chlorophyll, Malondialdehyde, NaCl stress, Proline, Rice 28 35 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-579-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Sadat Musavizadeh Zahra Sadat Musavizadeh زهرا سادات موسوی زاده zahra_musavizadeh@yahoo.com 10031947532846007615 10031947532846007615 Yes Department of Agricultural Sciences, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Hamid Najafi Zarini Hamid Najafi Zarini حمید نجفی najafi316@yahoo.com 10031947532846007616 10031947532846007616 No Department of Agricultural Sciences, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Seyyed Hamidreza Hashemi-Petroudi Seyyed Hamidreza Hashemi-Petroudi سید حمیدرضا هاشمی irahamidreza@yahoo.com 10031947532846007617 10031947532846007617 No Genetic and Agricultural Biotechnology Institute of Tabarestan (GABIT), Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی Seyyed Kamal Kazemitabar Seyyed Kamal Kazemitabar سید کمال کاظمی تبار sdklkr@ymail.com 10031947532846007618 10031947532846007618 No Department of Agricultural Sciences, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری