fa بررسی اثرمتقابل ژنوتیپ و محیط و پایداری عملکرد دانه لاین های امیدبخش برنج (Oryza sativa L.) اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span style="font-size:11px;"> به منظور بررسی اثرمتقابل ژنوتیپ &times; محیط و تعیین پایداری عملکرد ارقام برنج، آزمایشی با ده لاین امیدبخش برنج همراه با دو شاهد از ارقام رایج منطقه (فجر و شیرودی) در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با چهار تکرار در چهار منطقه از استان مازندران (آمل، بابل، ساری، تنکابن) به مدت دو سال (91-90) و (92-91) انجام شد. نتایج تجزیه واریانس ساده نشان داد که بین ژنوتیپ&shy; های مختلف از نظر عملکرد دانه اختلاف معنی &shy;دار وجود داشت. </span></span></span></strong><span style="font-size:11px;"><strong>تجزیه واریانس مرکب با توجه به یکنواختی اشتباهات آزمایشی انجام شد. نتایج اثر معنی &shy;دار ژنوتیپ‌ها بیانگر وجود تفاوت ژنتیکی در بین ژنوتیپ&shy; های مختلف می</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong> باشد.</strong><strong> اثر ساده مکان و سال و اثر متقابل مکان &times; ژنوتیپ و سال &times; ژنوتیپ معنی&shy; دار نشدند. لذا ژنوتیپ &shy;های متفاوت عکس &shy;العمل یکسانی را در مکان&shy;ها و سال&shy;های مختلف داشتند. پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ&shy; ها با استفاده از هفت روش مختلف شامل: </strong><strong>واریانس و ضریب تغییرات محیطی، اکوالانس ریک، واریانس پایداری شوکلا، شیب خط رگرسیون، واریانس انحراف از خط رگرسیون، واریانس درون مکانی تعیین شد. نتایج حاصل از این هفت روش نشان داد که ژنوتیپ شماره 4 و رقم </strong><strong>شاهد </strong><strong>فجر به ترتیب با متوسط عملکرد 30/6 و 01/6 تن در هکتار به دلیل داشتن واریانس و ضریب تغییرات محیطی، اکووالانس، واریانس پایداری و واریانس درون مکانی کمتر، دارا بودن ضریب خط رگرسیون معادل یک و هم&shy;چنین واریانس انحراف از خط رگرسیون کم و غیرمعنی&shy; دار، به عنوان ژنوتیپ &shy;های پایدار شناخته شدند.</strong></span></p> <p dir="RTL"><span style="font-size:11px;">&nbsp;</span><br> &nbsp;</p> <p>In order to determine the genotype &times; environment (GE) interactions and yield stability, an experiment was conducted with 10 promising genotypes of rice and two <a name="OLE_LINK163"></a><a name="OLE_LINK162">control variet</a>ies (Shiroudi and <a name="OLE_LINK165"></a><a name="OLE_LINK164">Fajr</a>) in four regions of Mazandaran (Amol , Babol, Sari and Tonkabon) using randomized complete blocks design with four replications during two cropping seasons (2012-2013). Analysis of variance showed significant differences for grain yield among genotypes. Combined ANOVA was also performed following Bartlett uniformity test (for uniformity of error variances). Results showed <a name="OLE_LINK151"></a><a name="OLE_LINK150">significant</a> differences among the genotypes. Non-significant effects observed for <a name="OLE_LINK147"></a><a name="OLE_LINK146">location</a>. year and <a name="OLE_LINK149"></a><a name="OLE_LINK148"></a><a name="OLE_LINK161"></a><a name="OLE_LINK160">genotype</a> &times; location and genotype &times; year interactions means that the genotypes had similar response over different locations and years. Stability of genotypes were evaluated using seven different methods including: the variance and coefficient of environmental variability, Wricke&rsquo;s equivalence, Shukla&rsquo;s stability variance, coefficient of regression, the variance of deviation from regression, within location variance. Results showed that genotype No.4 and&nbsp; control variety Fajr, were determined as stable genotypes, because of low S²_i, CV_i, MS_y/p, Qi²and Wi² and b_iequal to unity and non- significant S²d_i.<br> &nbsp;</p> برنج, پایداری عملکرد, اثر متقابل ژنوتیپ × محیط, لاین های امیدبخش Rice, Grain yield stability, Genotype × Environment, Promisinglines 135 142 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-559-1&slc_lang=fa&sid=1 tahereh momenyzadeh طاهره مومنی زاده taherehmomenyzadeh@yahoo.com 100319475328460011350 100319475328460011350 Yes جهاد کشاورزی HAMID NAJAFIZARRINI حمید نجفی زرینی NAJAFI316@YAHOO.COM 100319475328460011351 100319475328460011351 No دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی ساری MOHAMMAD NOROZI محمد نوروزی MOHAMMADNOROZI@YAHOO.COM 100319475328460011352 100319475328460011352 No موسسه تحقیقات یرنج آمل ALIREZA NABIPOR علیرضا نبی پور ALIREZA54@YAHOO.COM 100319475328460011353 100319475328460011353 No Rice Research Institute of Iran, Mazandaran Branch, Agriculture Research, Education and Extension Organization, Amil, Iran استادیار پژوهش موسسه تحقیقات برنج کشور، معاونت مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، آمل، ایران