fa تجزیه پایداری عملکرد دانه در اکوتیپ‌های مختلف شنبلیله (Trigonella foenum-graecum L.) با استفاده از رگرسیون ابرهارت- راسل و سایر روش‌های تک‌متغیره اصلاح نباتات General پژوهشي Research <p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">با توجه به اهمیت بالای گیاه شنبلیله</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">از لحاظ ارزش غذایی و دارویی، دستیابی به ژنوتیپ&shy;های با عملکرد بالا، ضروری به نظر می&shy;رسد. عملکرد دانه یک صفت کمی است که تحت تاثیر اثر متقابل ژنوتیپ و محیط می&shy;باشد. با هدف ارزیابی پایداری و سازگاری شش اکوتیپ شنبلیله از لحاظ عملکرد دانه، آزمایشی در ایستگاه تحقیقاتی پژوهشکده فنآوری تولیدات گیاهی دانشگاه شهید باهنر کرمان در جیرفت در سه سال زراعی (1392- 1390) انجام شد. اکوتیپ&shy;های کرمان، کردستان، مازندران، ایلام، کهگیلویه و اصفهان در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی در سه تکرار، در محیط&shy;های مختلف شامل سه سطح </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">سولفات آهن، سه سطح سولفات روی و سه دور آبیاری </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">بررسی شدند. </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج تجزیه وایانس مرکب برای عملکرد دانه نشان&shy;دهنده معنی&shy;داری اثر متقابل اکوتیپ در محیط بود. به منظور بررسی پایداری عملکرد از روش رگرسیون ابرهارت و راسل و پارامترهای تک&shy;متغیره شامل</span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">اکووالانس ریک، واریانس پایداری شوکلا،</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">واریانس محیطی</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">S^{<span style="position:relative;top:-2.0pt;letter-spacing:-1.0pt;">2</span>}_{<span style="position:relative;top:2.0pt;letter-spacing:-1.0pt;">i</span>}</span></span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) و ضریب تنوع ژنوتیپی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">CV_i</span></span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) استفاده شد. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه پایداری بر مبنای ضریب رگرسیون خطی و میانگین مربعات انحراف از خط رگرسیون، اکوتیپ&shy; کردستان با عملکرد بالاتر از میانگین، ضریب رگرسیون خطی نزدیک به یک و کمترین انحراف، پایدارترین اکوتیپ پرمحصول شناسایی شد و اکوتیپ کرمان با ضریب رگرسیون خطی بالاتر از واحد، بالاترین عملکرد و بیشترین انحراف، به&shy;عنوان ناپایدارترین اکوتیپ تشخیص داده شد. بر مبنای سایر پارامترهای پایداری محاسبه شده نیز کرمان به&shy;عنوان ناپایدارترین و اکوتیپ&shy;های کردستان و مازندران، به&shy;عنوان پایدارترین اکوتیپ&shy;ها شناسایی شدند. اکوتیپ ایلام سازگاری عمومی ضعیف و اکوتیپ اصفهان سازگاری خصوصی به محیط&shy;های ضعیف نشان داد.</span></span></strong><br> &nbsp;</p> <p>Due to the high importance of fenugreek in terms of nutritional and medicine, improvement of genotypes with high yield seems to be essential. Yield is a quantitative trait that is affected by the genotype-environment interaction. In order to evaluate stability and adaptation for seed yield in fenugreek ecotypes, the experiment was carried out during growing season for three consecutive years 2011-2013 in Jiroft Station of Research and Technology Institute of Plant Production (RTIPP) of Shahid Bahonar University of Kerman. Fenugreek ecotypes including Kerman, Kordestan, Mazandaran, Ilam, Kohgiluyeh and Esfahan were studied in different environments which a number of variables iron, zinc and three different irrigation intervals in randomized complete block design with three replications were considered. Combined Analysis of Variance (ANOVA) revealed genotype &times; environment interaction was significant for seed yield. Stability parameters including environmental variance (S²_i), genotypic variation coefficient (CVi), Wricke&#39;s ecovalence, Shukla&#39;s stability variance and Eberhart-Russel Regression parameters were applied to study stability for yield. According to the results of Eberhart-Russel based on linear regression coefficients and deviation from linear regression, Kordestan ecotype with higher seed yield than the average, linear regression coefficient equal one (b_i=1), as well as lowest deviation from the regression was identified as the most stable high performance genotype, while Kerman ecotype with higher regression coefficient than one (b_i>1) and the highest yield was categorized as the most unstable genotype. Moreover, based on the other parameters, Kordestan and Mazandaran ecotypes were introduced as the most stable genotypes and Kerman ecotype as the most unstable genotype. Ilam ecotype was identified with general adaptation and low performance while Esfahan ecotype showed specific adaptation for the unfavorable environments.</p> اثر متقابل,‌ تجزیه پایداری, رگرسیون ابرهارت- راسل, سازگاری, شنبلیله Adaptation, Eberhart-Russel regression, Fenugreek, Interaction effect, Stability analysis 19 27 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-458-2&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Dorrani-Nejad مریم درانی نژاد m.dorraninrjad@gmail.com 10031947532846007613 10031947532846007613 No SMember of young researcher association, Shahid-Bahonar University of Kerman عضو انجمن پژوهشگران جوان دانشگاه شهید باهنر کرمان Ghasem Mohammadi-Nejad قاسم محمدی نژاد Mohammadinejad@uk.ac.ir 10031947532846007614 10031947532846007614 Yes Genpetic and Plant Breeding, Research and Technology Institute of Plant Production (RTIPP), Dep. of Agronomy and Plant Breeding, faculty of Agriculture, Shahid-Bahonar University of Kerman پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی و بخش زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان