fa تجزیه پایداری عملکرد ژنوتیپ‌های گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) اصلاح نباتات General پژوهشي Research <p><strong>کارایی انتخاب بهترین ژنوتیپ‌های گلرنگ می‌تواند با استفاده از ترکیب روش‌های گرافیکی و تجزیه‌های آماری افزایش یابد. آزمایش حاضر به&shy;منظور تعیین پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ‌های گلرنگ با استفاده از دو روش فوق انجام شد. بیست ژنوتیپ گلرنگ در گچساران، چرام، بهبهان و ده‌دشت در سه سال زراعی (1382</strong><strong><span dir="LTR">-</span></strong><strong>1379) با استفاده از طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه</strong><strong> واریانس ساده برای هر کدام از محیط‌ها به&shy;طور جداگانه انجام شد که نتایج حاکی از اثر معنی‌دار ژنوتیپ برای عملکرد دانه بود. </strong><strong>نتایج تجزیه مرکب داده‌ها نشان داد که اثرات ژنوتیپ، محیط، اثر متقابل ژنوتیپ &times; محیط و اثر متقابل ژنوتیپ &times; محیط خطی معنی‌دار بود. با توجه به معنی‌دار بودن اثر متقابل ژنوتیپ &times; محیط، هفت آماره پایداری شامل واریانس محیطی، ضریب تغییرات محیطی، اکووالانس ریک، واریانس پایداری شوکلا، ضریب رگرسیون فینلی و ویلکینسون و انحراف معیار انحراف از خط رگرسیون برای تجزیه پایداری مورد محاسبه قرار گرفتند و نتایج نشان داد که ژنوتیپ 3 (</strong><strong><span dir="LTR">PI250536&minus2</span></strong><strong>) بیشترین پایداری عملکرد دانه را داشت. مدل امی با چهار مؤلفه اصلی (</strong><strong><span dir="LTR">AMMI</span></strong><strong>_{<span dir="LTR">4</span>}</strong><strong>) 74/98 درصد از تغییرات اثر متقابل ژنوتیپ &times; محیط را توجیه می‌کرد. بر پایه آماره‌های فوق و بای‌پلات حاصل از تجزیه امی، ژنوتیپ‌های 3 (</strong><a name="OLE_LINK36"><strong><span dir="LTR">PI250536&minus2</span></strong></a><strong>)، 10 (</strong><a name="OLE_LINK140"><strong><span dir="LTR">Syrian hama 1</span></strong></a><strong>)، 14 (</strong><a name="OLE_LINK131"></a><a name="OLE_LINK130"><strong><span dir="LTR">Saffir</span></strong></a><strong>) و 16 (</strong><a name="OLE_LINK128"><strong><span dir="LTR">PI 251268</span></strong></a><strong>) به عنوان ژنوتیپ‌های پایدار و سازگار برای مناطق مورد مطالعه شناسایی شدند. </strong></p> <p>The selection efficiency of the most desirable safflower genotypes can be improved by incorporating the graphical methods and statistical analysis. This experiment was carried out to determine grain yield stability of safflower genotypes using the graphical and statistical methods. Twenty safflower genotypes were evaluated in Chachsaran, Choram, Behbehan and Dehdasht using randomized complete block design with three replications in three cropping seasons (2001-2004). The results of simple analysis of variance indicated the significance of genotype effect on grain yield. The results of combined analysis of variance revealed significance of genotype, environment, <a name="OLE_LINK10">genotype &times; environment interaction </a>and linear genotype &times; environment interaction effects. Since the genotype &times; environment interaction effect was significant, seven stability statistics including S_i, CV, W_i², &sigma_i², b_i, Sd_i² and Sd_i were calculated for stability analysis and the results indicated genotype 3 (PI250536-2) had the highest grain yield stability. The results of AMMI (Additive main effect and multiplicative interaction) model showed that 98.74% of total genotype &times;environment interaction variation was due to four principle components (PCs). Based on the above statistics and the biplots derived from AMMI analysis, genotypes 3 (PI250536&minus2), 10 (Syrian hama 1), 14 (Saffir) and 16 (PI 251268) had grain yield stability. These genotypes were identified as suitable and adapted genotypes with grain stability for the studied environments.</p> امی, بای‌پلات, اثرمتقابل ژنوتیپ × محیط AMMI, Biplot, Genotype × environment interaction 104 114 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-140&slc_lang=fa&sid=1 محتشم محمدی 100319475328460010883 100319475328460010883 No موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور پیمان شریفی 100319475328460010884 100319475328460010884 Yes دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رشت، گروه زراعت و اصلاح نباتات، رشت، ایران رحمت‌الله کریمی‌زاده 100319475328460010885 100319475328460010885 No موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور