fa بررسی تنوع ژنتیکی ارقام مختلف مختلف توتون (Nicotiana tabacum L.) تیپ شرقی با استفاده از روش‌های آماری چند‌متغیره اصلاح نباتات General پژوهشي Research <p style="DIRECTION: rtl">&nbsp; <strong>تنوع ژنتیکی اساس و پایه کار اصلاح نباتات بوده و بدون آن اصلاح ژنتیکی دایمی گیاهان امکان&lrm;پذیر نمی باشد. این بررسی<br> به&shy;منظور مطالعه تنوع ژنتیکی و طبقه&lrm;بندی ارقام مختلف توتون تیپ شرقی به اجرا در آمد. در این بررسی تعداد 36 رقم موجود در بانک بذر مرکز تحقیقات و آموزش تیرتاش در قالب طرح لاتیس ساده 6&times;6 از نظر 19 صفت مورفولوژیکی و شیمیایی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ&lrm;های مورد مطالعه از نظر کلیه صفات اختلاف آماری معنی&lrm;داری وجود داشت. بیشترین و کمترین مقدار ضرایب تغییرات ژنوتیپی به ترتیب مربوط به درصد قند و درصد نیکوتین و بیشترین و کمترین مقدار ضرایب تغییرات فنوتیپی به ترتیب مربوط به عملکرد برگ خشک و درصد ازت پروتیینی بود. صفات درصد خاکستر کل دارای بیشترین وراثت‌پذیری عمومی و درصد ازت پروتیینی و درصد فسفر دارای کمترین وراثت‌پذیری عمومی بودند. در تجزیه به عامل‌‌ها، 6 عامل اصلی و مستقل تحت عناوین عملکرد و صفات مرتبط با آن (عامل 1)، صفات ذایقه‌ای (عامل 2)، صفات وابسته به نیتروژن (عامل 3)، ارتفاع بوته (عامل 4)، تعداد برگ (عامل 5) و رسیدگی برگ توتون (عامل 6) بدست آمد که 80 درصد تنوع کل بین ارقام را توجیه نمود. با استفاده از تجزیه خوشه&lrm;ای به روش حداقل واریانس وارد، ژنوتیپ&lrm;های مورد مطالعه در 7 گروه به ترتیب با 6، 5، 3، 8، 2، 4 و 8 ژنوتیپ، طبقه&shy;بندی گردید. </strong></p> <p>&nbsp; Genetic diversity is the base of plant breeding. In present study 19 chemical and morphological traits in 36 genotypes were investigated with a 6&times;6 simple lattice design in Tirtash Education and Research Center. Results showed significant differences among genotypes for all studied traits. The highest and the lowest genotypic variation coefficient were related to percentage of sugar and nicotine, respectively. The highest and the lowest phenotypic variation coefficient were attributed to cured leaf yield and percentage of protein nitrogen, respectively. Broad sense heritability was the highest for percentage of total ash (92.7) and the lowest for percentage of protein nitrogen (13.9) and percentage of Phosphorus (22.2). In factor analysis, six main and independent factors were identified yield and related morphological characteristics (factor 1), tobacco taste characteristics (factor 2), nitrogen dependent characteristics (factor 3), plant height (factor 4), number of leaves (factor 5) and effective trait on tobacco leaf ripening (factor 6). These factors explained up to 80% of total variation among varieties . Cluster analysis based on Ward^&#39;s minimum variance classified genotypes into seven cluster s including 6, 5, 3, 8, 2, 4 and 8 genotypes, respectively.</p> توتون, تنوع ژنتیکی, تجزیه خوشه‌ای, تجزیه به عامل‌ها Tobacco, Genetic diversity, Cluster analysis, Factor analysis 126 134 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-122&slc_lang=fa&sid=1 نقی حسین زاده فشالمی 100319475328460010864 100319475328460010864 No محقق مرکز تحقیقات و آموزش تیرتاش زین العابدین شهادتی مقدم 100319475328460010865 100319475328460010865 No محقق مرکز تحقیقات و آموزش تیرتاش غفار کیانی 100319475328460010866 100319475328460010866 Yes دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری محمدرضا صلواتی 100319475328460010867 100319475328460010867 No مرکز تحقیقات و آموزش تیرتاش پیمان زمانی 100319475328460010868 100319475328460010868 No اداره کل امور پژوهشی شرکت دخانیات ایران عبدالرحیم مهدوی 100319475328460010869 100319475328460010869 No مرکز تحقیقات و آموزش تیرتاش رضا علی نژاد 100319475328460010870 100319475328460010870 No مرکز تحقیقات و آموزش تیرتاش