fa ارزیابی مقاومت و میزان خسارت‌زائی بیماری فوزاریوم سنبله بر ژنوتیپ‌های امیدبخش و پیشرفته گندم در شرایط گرم و مرطوب شمال ایران اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <p>چدر این پروژه شاخص‌های بیماری، اجزای عملکرد و تحمل‌پذیری 60 ژنوتیپ گندم پیشرفته و امید بخش مربوط به اقلیم گرم و مرطوب شمال طی دو سال (91-1390) نسبت به بیماری فوزاریوم سنبله گندم در شرایط مزرعه‌ای مورد بررسی قرار گرفتند. جدایه‌های عامل بیماری از سنبله‌های آلوده مزارع گندم منطقه جداسازی، خالص‌سازی و در آزمایشگاه شناسائی شدند. ژنوتیپ‌های مورد بررسی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در مزرعه کشت و در مرحله گلدهی با مخلوط پنج ایزوله از دو قارچ عامل بیماری ( <em><span dir="LTR">Fusarium</span></em> <em><span dir="LTR">graminearum</span></em><em>،</em><em><span dir="LTR">F.culmorum</span></em>) مایه‌زنی شدند. در مرحله خمیری دانه‌ها یادداشت‌برداری از واکنش ژنوتیپ‌ها نسبت به عوامل بیماری‌زا انجام شد. سپس کل کرت برداشت و شاخص‌های عملکرد محصول اندازه‌گیری شد. محاسبات آماری بر روی داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری <span dir="LTR">SPSS</span> انجام شد. نتایج نشان داد ژنوتیپ‌ها بر اساس میزان حساسیت و تحمل‌پذیری تقسیم‌بندی شدند که بیشترین تعداد ژنوتیپ‌ها در گروه حساس تا نیمه‌حساس قرار گرفتند. با بررسی شاخص‌های بیماری و شاخص حساسیت، ژنوتیپ‌هائی که در شجره آن‌ها والدینی چون شانگهای1، ونگ شو بای2، کائوز3، میلان4 و باباکس5 بود، از نظر عملکرد محصول و شاخص بیماری‌ها برتر بودند.</p> <p>The project disease index tolerance and yield components of 60wheat genotypes advanced and promising of hot and humid climate were evaluated in two years (2011-2012) to <em>Fusarium</em> head blight of wheat in the field conditions. Wheat infected spikes were collected in regional fields, separation, purification and identification performed in the laboratory. Genotypes were culture in the field in statistics design and were inoculated with a mixture of two races of causal fungi disease (<em>Fusariumgraminearum, F.culmorum</em>). In doughy stage, record dons of response of genotypes to disease-causing. At harvested stage, the entire plot harvested and measured performance indicators. Statistical analysis of the data was performed using statistical software. The results showed that the genotypes of sensitivity, tolerance and yield components have many differences. In cluster analysis of&nbsp; disease index and yield components data and&nbsp; drawing dendrogram, genotypes were divided into three to four groups with different genetic that the most genotypes were susceptible and moderately susceptible group. Study of the disease index and sensitivity index of genotypes, those in pedigree parental was such as Shanghai, Wang- shubai, Kauz, Milan and Babax were good in all ways.</p> بیماری‌های گندم, فوزاریوم سنبله, مقاومت Genetic resistance, Fusariumhead blight, Wheat diseases 151 142 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-493-1&slc_lang=fa&sid=1 mohamad Ali Dehghan محمد علی دهقان Dehghan21@gmail.com 10031947532846005202 10031947532846005202 Yes 1- Agriculture and Natural Resources Research and Education Center of Golestan 1- مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Shahpour Ebrahimnejad شاهپور ابراهیم نژاد Ebrahimnejad1344@yahoo.com 10031947532846005203 10031947532846005203 No 2- Agriculture and Natural Resources Research and Education Center of Mazandaran 2- مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران